Выбрать главу

Пачала Бянігна кніжку ўціскваць, а яна ня лезе. Ня лезе — і ўсё тут, хоць кол на галаве чашы кніжцы гэтай чортавай. Бянігна да іншай паліцы — хоць там засуне, каб ніхто не заўважыў: дык і там кніжкі плячо да пляча сталі, ні шчылінкі, ні дзіркі. Хацела кніжку зьверху на іншыя пакласьці — і тут, як на злосьць, усе астатнія пасыпаліся Бяніг­не пад ногі. Завалілі яе па калена, як сумёт пад нагамі вырас. Яшчэ больш спалохалася Бянігна, нахілілася — а разагнуцца ня можа. Скруціў яе раматус. Так і сядзела ў кніжнай кучы, ня ведаючы, што рабіць. А кніжкі яе за ногі старэчыя, высахлыя хапалі. Ніхто вас, небаракі, не чытае, ніхто не адкрывае, бязладна гладзіла іх Бянігна па цьвёрдых сьпінках. Што рабіць з вамі? І што са сьпінай сваёй рабіць? Жаніх казаў, тут, на востраве, пісацель нейкі жыве — вось прыйдзе заўтра той пісацель, пабачыць, што кнігі ягоныя на падлозе раскіданыя, памятыя. Раззлуецца, відаць, пачне нагамі тупаць.

А мо і не раззлуецца. Задумалася Бянігна — і пакрысе сьпіна яе разагнулася, боль сышоў і яна, трымаючы сябе за паясьніцу, пачала па адной складваць кніжкі на месца. Мо і не раззлуецца. Мо, наадварот, узрадуецца. Ня так усё проста з тымі пісацелямі. Стаяць іхныя кніжкі на паліцах, нікому не патрэбныя — як паставілі аднойчы, так і стаяць, пакуль той пісацель у лепшы сьвет не адыдзе. А яму ж хочацца, каб яго жывога прачыталі. Каб пахвалілі, каб даведаліся, што ён там у кніжках сваіх напісаў. Ну, ці каб асудзілі, каб хоць нештачка-нейкае сказалі. Каб аўтограф узялі — хоць бы адзін. Разважаючы пра гэта, яна неяк, з грэхам напалам, саставіла кніжкі на паліцы і пасьпяшалася выйсьці зь бібліятэкі. Можа, і ня так паставіла — дасьць бог, ніхто ўвагі ня зьверне. Кніжкі вунь якія пыльныя.

У малітоўні, якую ёй жаніх паказваў, таксама ня так каб ужо чыста было. Ніхто не прыбіраў у гэтым вялікім і непрытульным доме. Не гаспадарлівая тая дзеўка Алеся, хто такую замуж возьме... Таму і бесіцца, што ніхто не бярэ. Бянігна яшчэ раз зайшла ў пакой з басэйнам, пастаяла каля вады. З паверхні на яе глядзела спалоханая старая бабка — такая ўжо сухая, перапечаная ды пераперчаная, ды чорная, ды дурная, што Бянігна ўзвыла ціхенька. Каму ж ты такая спатрэбілася — страхалюдная, хворая ды да белага чалавека не падобная. Нават калі ўсе кніжкі ў той бібліятэцы прачытаеш — ні на грам да жаніха свайго падобнай ня станеш. Жаніх у яе дарма што бальной — але ж такі ўжо разумны. Выйшла Бянігна ды ў наступны пакой зайшла. У тым пакоі на стале кампутар стаяў, а мо і тэлевізар, бабка яшчэ не навучылася толкам іх адрозьніваць. Мільганула ў яе галаве старэчай — мо ўключыць, даведацца, як там Джон ды Мэры?

Падышла да кампутара, націснула кнопку — і ў акне, быццам ад кнопкі гэтай выпадковай, месяц выплыў. І тут ён сочыць. Засьвяціўся экран, і адначасова засьвяціў месяц у небе — так ярка, што моцы вачам няма глядзець. Выкацілася бабка на калідор і свой пакой шукаць кінулася. Але дзе ты яго тут знойдзеш. Згубіла. У неандартальскім лесе ніколі не гублялася, не блукала, а тут у калідоры заблудзіла. Вось і думай пасьля, дзе страшней — у лесе тым ці ў гэтым жаніховым доме.

У адны дзьверы памкнулася — там прыбіральня, у другія — бібліятэка, у трэція...

У трэціх стаяў вялікі ложак, а на краі ложка жаніх яе сядзеў. Сядзеў і глядзеў проста на бабку вачыма невідушчымі. А каля ягоных ног, сьпінай да бабкі, усімі валасамі сваімі казачнымі да дзьвярэй адвярнуўшыся, сядзела тая Алеся. Пачула Алеся, што нехта дзьверы ў пакой прачыніў, абярнулася, зірнула на бабку і аблізнулася. Быццам піла яна жаніха ейнага, як крывасмок. Бо вусны ў Алесі чыр­воныя-чырвоныя былі, як раструшчаныя вішні.

“Ня так усё, бабка... — прамовіў раптам жаніх і ўсь­міхнуўся: маркотна, па-старэчы. — Усё ня так...”

Зачыніла бабка шчыльна дзьверы і далей па цёмным калідоры пакацілася. Дакацілася да самага канца — да тых дзьвярэй, куды ёй жаніх забараніў хадзіць. Цікаўная Бянігна дзьверы на сябе ўсё ж пацягнула — замкнута, толькі ўнутры нешта бразнула. І вецер на тым баку зашапатаў, захіхікаў: гу-у-у...

Пачала Бянігна дзьверы лічыць: адны, другія, трэція... Сёмыя мусілі быць ейныя. Як тая сьцяжына ў лесе неандартальскім. Але не было ў калідоры сёмых дзьвярэй. Што ж гэта зрабілася? Дзе яны, дзьверы тыя чортавы? Вось жа дурная бабка... Старая — як малая. Да сямі палічыць ня можа. Раз, два, тры...

Зноў кінулася яна па калідоры, дабралася да месца, дзе ўчора жаніхову галаву на каленях трымала, упала там на канапу — дый заснула, а месяц стаяў у акне ва ўвесь рост, як вартавы, і перабіраў у далонях блёсткі, залатыя завушніцы і пярсьцёнкі начнога, блізкага мора. Над галавой Бянігны віліся насякомыя: мушкі, камары і іншая жамяра, са­дзіліся ёй на твар, бегалі па валасах, пішчалі нягучна і зьдзіўлена на сваёй мове, а ёй у сьне здавалася, што яна ў ліфце жалезным едзе. Ліфт цесны, лямпачка патрэсквае, у ліфце мачой сьмярдзіць, і сэр­ца замірае, бо падымаецца той ліфт усё вышэй, і вышэй, і вышэй...