“Тут цяпер нашая зямля! Уратаваць на ёй тых, хто варты, і адваяваць страчанае — на такое жыцьця не шкада. Сілаў бы толькі хапіла, набрыдзь перамагчы”.
Затужыў яе жаніх, загараваў, пачаў чухацца, сам сябе шчыкаць ды падбадзёрваць. То за шыю ўшчыкне, як насякомае нейкае прыбіў, то валасок з кучараў вырве — дамогся свайго, вылезла на ягоны твар усьмешка. Неахвотная, млявая — хлопец яе і так, і так: разгарэлася ўсё ж, засьвяціла.
Ніколі шчэ ня бачыла Бянігна, каб чалавек так са сваім тварам змагаўся. Каб вось так усьмешку за хвост зь сябе цягнуў.
“Мне кожны раз сьпяваць хочацца, калі вось так стаю, — расчулена прамовіў ейны жаніх. — І ты, бабка, вылазь. Разамні ногі. Давай, давай, вылазь”.
Яна падпарадкавалася — высунуўшы сваё азызлае цела, цяжка ступіла на камяністую глебу. Востраў пад яе нагамі ледзь чутна ўздыхнуў. А жаніх ейны падскочыў, абвёў рукой дамы, траву, сады, пустэльны марскі бераг.
“Ступай сьмела. Можа, і праўда, сьпяем? А, бабка?”
Ён бадзёра зацягнуў нешта пад нос, акругліўшы вочы, нібы чакаючы, што бабка і праўда зараз падцягне. Песьня, можа, і прыгожая была, з тэлевізара, такія песьні цэлыя ансамблі з бабак пяюць, Бянігна ня раз такое бачыла. Але ня ведала старая словаў той песьні. А калі і б ведала — куды ёй, нямоглай. Жаніх ейны расчаравана памычаў нешта, але хутка сьціх і прамовіў чэзлым, цьмяным голасам:
“Гэта наша зямля. Мая, твая, усіх, хто разумее, у чым галоўная ідэя і найвышэйшы сэнс. Наша! Праўда, мы яе інакш завем. Яе праўдзівым імем. Назва ў яе такая, як ты. Дзікая, спрадвечная, чыстая. Моцная. А завем мы наш востраў так:
...І толькі я хацеў, паставіўшы двухкроп’е, напісаць гэтае слова — Крыўя (вось цяпер жа напстрыкаў, без праблем, адным акордам), толькі палец пацягнуўся да патрэбнай клявішы, як мой Acer Aspire V-5 раптам завіс.
На маніторы замест курсора зьявілася блакітнае колца, якое нясьпешна круцілася, нагадваючы лягатып невядомай мне арганізацыі. Блакітнае колца, якое няўмольна зацягвала ў сябе ўсё напісанае за дзень. Экран зрабіўся бледны (бляды, як казалі раней — а цяпер баяцца), і тэкст пагрузіўся ў туман, празь які цьмяна прасьвечвалі чорныя, ужо нібыта і не зусім мае літары. Блакітнае колца злавесна плавала паперадзе гэтага туману, як быццам абараняючы яго ад мяне — і некалькі хвілін я яшчэ бачыў у глыбіні ўласны тэкст, расплывістыя значкі, якія балянсавалі паміж жыцьцём і сьмерцю. Я вылаяўся, ганяючы колца сюды-туды па экране, я яшчэ ня верыў, што цэлы дзень працы быў цяпер пад пагрозай — але нарэшце з туману выплыла стандартнае для расейскага Windows папярэджаньне, якое, тым ня менш, падалося мне дзіўна зьвязаным з маім тэкстам.
Приложение не отвечает.
Возможно, оно ответит, если подождать.
Возможно. А можа, і не. Усё залежыць ад майго цярпеньня. І ад добрай волі гэтага “пріложенія”. Я і лёс майго тэксту залежым ад яго, быццам яно роўнае нам: майму таленту і маёй працавітасьці і той дзіўнай ідэі, якую я заклаў у свой тэкст. Я ўявіў сабе чалавека, які пісаў гэтыя словы: “Приложение не отвечает. Возможно, оно ответит...” Ён быў літасьцівы, ён даваў нам, наіўным і неспрактыкаваным юзэрам, надзею. Возможно — фальшывую. Аднак ён верыў у тое, што терпение и труд все перетрут. Магчыма, яму было вядома больш, чым нам — і ён даваў зразумець, што нельга быць такім наіўным. Ён пісаў у будучыню, пісаў на выпадак бяды. І вось будучыня надышла.
Цярплівасьці мне не займаць. Я пайшоў і згатаваў сабе кавы, выйшаў на двор, выкурыў цыгарэту. Сьнежная бура адступіла, з ранку ўсё пачало раставаць, сьлязіцца, плюхаць, праз мае асеньнія боты прасочвалася вада, і з мора далятаў цеплаваты вецер, несучы з сабой сыры пах зачыненага на зіму склепу. Над дамамі кружляла вялікая птушка: возможно, альбатрос або чайка. Я не разьбіраюся ў птушках. Я глядзеў на яе, і ўва мне ўсё яшчэ гаварыў мой тэкст, які цяпер змагаўся за сваё існаваньне ў сьвеце, дзе я быў бясьсільны.
Я вярнуўся ў пакой — старыя пішучыя машынкі ў калідоры нагадалі мне, што некалі можна было пісаць, не залежачы ад усялякіх там приложений. Колца круцілася на экране, як нічога ніякага. Мой Acer вісеў, справа выглядала безнадзейнай, і што рабіць, я ня ведаў.
Між тым, гэтае здарэньне падавалася мне ўсё больш містычным. З кампутарам такога раней не здаралася. Колькі я ні пераконваў сябе, што вінаваты сам — націснуў выпадкова тыльным бокам далоні лішнюю клявішу — усё роўна тое, што клятая машынка завісла менавіта перад тым, як я зьбіраўся напісаць “Крыўя”, не давала мне спакою. Быццам гэта было забароненае слова, слова-ключ, слова, якое нельга было пісаць ні пры якіх абставінах. Быццам кампутар абараняў мяне ад неабдуманага кроку, завіснуўшы менавіта тады, калі я быў ужо гатовы яго ўчыніць. Быццам у ім была адмысловая праграма, створаная, каб перашкодзіць іншым пісаць гэтае бязглуздае слова. Крыўя. Крыўя. Вось я пішу яго — і нічога не адбываецца. Нібы я адолеў нешта ў сабе. А раней ня мог.