Ды не, ня жыць яны сюды прыляцелі. А справу рабіць. Так яе жаніх сказаў, Максім Крывічанін.
Прыехала пузатае жоўтае таксі, вазок бабчын у багажнік засунулі, і павезла іх тая машына ў горад — спачатку па гладкай, як лысая галава, шашы: па такой самалётам у неба ўзьлятаць, а па ёй машыны сноўдаюць, а пасьля па мосьце. Дабраліся да гораду, панесьліся між цэркваў высокіх, помнікаў зялёных, як вадзянікі, якіх з балота дасталі, між крамаў бліскучых, бясстыдных, між аўтобусаў ды чыгуначных станцый. Людзі тут ня тое што ў Мінску, на сьветлафоры не глядзяць, так праз дарогу і пруць, і ўсе жывыя. Чарнявы вадзіцель усё пагаварыць хацеў, абарочваўся, балбатаў, а сам на газ цісьне, на дарогу не глядзіць, а рух у горадзе такі, што ня раз падавалася Бянігне, што саб’юць яны якую бабку ці дзіця малое, вось зараз жа і саб’юць. Максім Крывічанін усё маўчаў ды ў акно глядзеў, пра справы свае думаў. А таўстун нехаця адказваў — словамі кароткімі, нянаскімі, ды так, быццам пляваўся.
Даехалі да гатэлю, Максім таксісту грошы сунуў — і вось ужо сядзіць Бянігна ў нумары. Нумар цесны: “Месца — старой бабе сесьці”, як сказаў жаніх ейны, у пакой зайшоўшы.
Сядзіць яна сама не свая, у грудзях холад, галава баліць. Перад ёй талерка з абедам, а Максім Крывічанін ногі на стол паклаў ды ўсё ў кампутар свой узіраецца. Бегаюць па жаніховым твары хуткія цені, ды маладыя злыя зморшчыны, ды сонечныя зайцы. Стаіць у вялікім чужым горадзе вясна ва ўсёй красе — гэткая самая чужая, незразумелая, пахкая, шумная, як морам на бераг бабчын выкінутая.
“Ну што, бабка, як табе Гамбург? — пытаецца жаніх, не адрываючыся ад экрана. — Страшны? Ня ведала, што такія бываюць? Кожнае сяльцо мае сваё нараўцо... Ты еж, бабка, еж, табе сілы ўвечары спатрэбяцца...”
І зноў у свае справы занурыўся. Нашто ёй тыя сілы? Хіба каб памерці сіла была, а што ён там яшчэ прыдумаў. Адно слова — Крывічанін. Усё ў яго крыва ды ўсё людзям на шкоду... Мала чалавеку лішняга, дык яшчэ хоча, кілямі ў сябе закідвае і ўсё роўна ня сыты.
Увечары выкацілі бабку на вуліцу ды рушылі ўсе трое па ходніку ў самую чалавечую гушчу. Людзі расступаюцца, ды ўсё гергечуць, а людзей як грыбоў у лесе, ды ўсе розныя: ёсьць белыя ды барадатыя, але і чорных, як чэрці, хапае, чарнейшых за бабку, ой чарнейшых. А зь імі дзеўкі неахайныя, хлопцы зь пеўнікамі на галовах, мужыкі ў сукенках, бабы з насамі праколатымі, чаго тут толькі няма... І басурмане паўсюль ходзяць — смуглявыя ды нахабныя, і жонкі іхныя ў хустках, такія ўжо скромныя, а зірнеш нейкай у вочы: як усё разумеюць. Шкадуюць бабку, праход даюць, усьміхаюцца, быццам яна зь імі век знаёмая.
Прыкацілі да нейкага дому, падняліся на ліфце некуды высока, Максім Крывічанін упэўнена памкнуў да шкляных дзьвярэй — і вось яны ўжо ў залі, вялікай, убранай, крэслы радамі стаяць, людзі сядзяць, па-інастраннаму гавораць. Паглядзелі раз на бабку і забылі. Занятыя, чыстыя, ілбы шырокія, з шышкамі — такія ўжо разумныя ўсе ды інцілягентныя. Культурны народ сабраўся — і бабка зь імі, з жаніхом сваім ды прыяцелем жаніховым. Каля сьцяны стол і за ім тры крэслы, а на стале вада стаіць у бутэльцы. Захацела бабка папіць, але як ты спытаеш, ці можна. Давялося цярпець. А тут ужо ўсе па месцах паселі — ну і бабка са сваімі з краю таксама сядзіць, назірае, што вакол робіцца.
А рабілася вось што. Зайшла ў залю жанчына, не маладзіца ўжо, але і не старая, мо сорак ёй было, а мо і меней. Села за стол, усьміхнулася. І такая ўжо дзелавая, словаў няма: сама ў нагавіцах, кашулька белая з-пад пінжака сьвеціць, і стрыжка кароткая, як у мальца-падшыванца. Вусны накрашаныя, на вушах нейкія чорцікі залатыя вісяць, а вочы такія ўжо вумныя, што прасьці госпадзе — і не баіцца ж жанчына гэтая мужыкоў розуму вучыць. З бакоў да яе інастранцы падселі, немцы ці хто, завіхаюцца моўчкі, адзін ёй вады налівае, другі нешта на вуха шэпча, яна слухае, мружыцца, у залю глядзіць. Мікрафон пакашляў, усе сьціхлі, бабка паглядзела на жаніха свайго ды на таўстуна. Таўстун дык усё азіраўся спалохана, а Максім Крывічанін вачыма ў дзеўку ўпіўся — і такая была злосьць у ягоным паглядзе, такая нянавісьць, што бабка падумала, зараз жанчына за сталом заўважыць і закрычыць. Крывёй наліліся прыгожыя Максімавы вочы, кулакі сьціснуліся, а падбародзьдзе ўсьміхаецца.
“Meine Damen und Herren...” — нечакана сказаў нейкі немец, уздрыгнула старая Бянігна, але ніхто на яе ўвагі не зьвярнуў, усе да стала павярнуліся.