Зарагатаў Філіп — і ўжо не зьвяртаў увагі на тое, што пагружаная ў цемру белая віла адказала яму такім самым рогатам.
“А дзеўка тая, Касія — думаеш, Крывічанін яе да месца давёз? Плавае яе труп недзе, сярод сіняга мора, бо хіба ж мы маглі дапусьціць, каб яна пра востраў расказала? Яна ж вярнулася б, разумееш, бабка? Таму і вырашыў Крывічанін яе рыбам скарміць. А з табой ён адразу працаваць пачаў — як толькі ты Янку лячыць стала. Янка.. Тая яшчэ свалата. Думаў, калі бабка яго вылечыла, дык самы час уцячы чысьценькім. Таксама недзе на дне валяецца, здаровенькі ды распухлы трупак...”
Заціх нарэшце таўстун, верны слуга Крывічанінаў. Паварушыла бабка нагамі, прыслухалася да подыху гэтага мужчыны няшчаснага, з галавы да пятак у гушчары андартальскім заблытанага — ды зразумела, што ня ўсё яшчэ сказана, а што мае быць сказана, давядзецца ёй выслухаць. І праўда, захроп таўстун, і тут жа ўздрыгнуў ды на бабку палез:
“Можа, мне дасі, бабка? Сілу сваю дасі? Тады і памерці спакойна зможаш... Я нікому не скажу, што ты тую журналістачку ў Гамбургу прыкончыла, чужымі хваробамі задушыла. Маўчаць буду. А цябе адпушчу. Скончацца твае пакуты, бабка, ляжаш у труну харошую, дарагую, скажу, каб цябе ў Беларусь адвезьлі ды каля роднай хаты закапалі. Дай мне, бабка! Я хутка... Табе спадабаецца... Ды ты і не адчуеш нічога, старая дзюрка... А нам усім выгада...”
Рванулася бабка да краю, ды моцна яе Філіп трымаў, рукамі ды нагамі ўчапіўшыся, рванулася да сьцяны, ды не адчынілася сьцяна, не прапусьціла бабку на волю. Сеў на яе Філіп, п’янымі пальцамі штаны расшпіліў, пачаў з бабкі балахон зрываць. Не даецца балахон загранічны, шчыльна скуру аблягае, толькі і выйшла ў Філіпа, што задраць яго да жывата.
“Сьвятло трэба ўключыць, са сьвятлом лепш пойдзе!” — захрыпеў Філіп: і калі ахрып? Да чаго прыліп? Да каго прыліп? Ложачак рып-рып, хочаш, хлопчык, жыць? цёмны дом маўчыць, выспа моцна сьпіць, выспа-гліста ў сінім моры, будзе зараз бабцы гора.
“Не магу, бабка...” — застагнаў Філіп і ўпаў побач са старой тварам у падушку. І прагундосіў зь яе глухім шыбеніцкім голасам: “Забі мяне, бабка... Каб ты здохла...”
Паправіла старая Бянігна балахон, апусьціла да костачак, ды паклала руку Філіпу на цемечка. Магла яна забіць, магла, Магла старая, цяпер ведала, што магла — а самой падохнуць вось ніяк не выходзіла.
13.
Зноў пачала лячыць Бянігна людзей. Зноў падаліся ў Эркрат легкавікі самых розных марак ды мадэляў, кіравалі сюды з самых розных аўтабанаў, не прыцягваючы асаблівай увагі, бо ці мала што людзям трэба ў горадзе, які брамаю ў Нэандэрталь завецца. Народу тут заўжды было багата, а чым далей, тым багацей — з такіх краёў едуць, што ты і ня чула пра іх ніколі. Усім да немцаў хочацца, і на нэандэртальцаў паглядзець, і кожнаму вяровачку выпрабаваць ахвота — а заадно і да бабкі завітаць, шаманкі ды шаптухі зь дзікага лесу. Зноў адчыніла свае дзьверы белая віла: вярнуліся на свае месцы і ахоўнік Баляслаў, якога Болекам па-простаму звалі, і Таня, што на рэцэпцыі сядзела ды кліентам усьміхалася. Зноў пачаў піць доктар Філіп — тыдзень трымаўся, а як падпусьціў да бабкі першага пацыента балеснага, дык за старое ўзяўся.
Як і раней, не выпускаў доктар бабку з пакоя — толькі што мэдыкаў паслухаўся і павесіў ёй на сьцяну карціну. На той карціне акно было намаляванае, а за акном Нэандэртальскі лог. Калі Бянігна на карціну глядзела — а рабіла яна гэта часта, калі была ад візытаў вольная ды сам-насам са сваім старэчым целам заставалася — дык перад ёй, як з узгорка, сьцяліўся краявід, поўны сонца, птушак ды белых камянёў, сярод бароў ды гаёў вілася рэчка, і ўрывалася ў Бянігнін пакой высокае намаляванае неба, і ўсё гэтае неба намагалася яна ўдыхнуць сваімі сухімі грудзьмі, так, што пачынаў старую даймаць кашаль. Добры быў Філіп збаўца ейны ад страшнага сну, добры, ды дурны проста — і хцівы, хцівы, як воўк. Вось што чалавеку слабому ды добраму андартальскі лес у першую чаргу дае — хцівасьць неймаверную. Бяры, чалавеча, колькі зможаш. А хочаш, яшчэ прасі.
Але ж павесіў акно на сьцяну — пашкадаваў бабку. Значыць, не сышла яшчэ зь Філіпа дабрыня, значыць, ня здаўся ён, жыве ў ягоным мажным целе нэрвік таненькі, кволы, але вёрткі, той нэрвічак, які на пакуту чужую адгукаецца...
Цяпер доктар Філіп Майно піў моўчкі, да бабкі ня лез — толькі твар у яго рабіўся ўсё чырванейшы ды плямы па ім пайшлі брыдкія. Мог бы да бабкі прыйсьці, сказаць: “Палячы мяне, каб ня піў я больш” — ды заняты ён быў сваімі думкамі, так заняты, што толькі бутэлька яго на сьвеце трымала. Закінуў ён і люлькі свае дарагія, прыгожыя, валяліся яны на падлозе, нячышчаныя, пыліліся, і калі пацыент чарговы прыходзіў, доктар тыя люлькі нагой пад крэсла заграбаў.