Сеў у сваім кабінэце, вокны завесіў, волас у носе вышчыкнуў, руку на нагу, ноўтбук разгарнуў. Чакае.
Дзьверы адчыняюцца. Дзядзька цяжка дыхае. Ён не гаворыць ні па-ангельску, ні па-нямецку. Толькі дыхае і на доктара паглядвае.
“Я гнію”, — кажа ён нарэшце.
“Гніяце? — з задавальненьнем адкідваецца на сьпінку фатэля доктар. — О, тут дапаможа толькі магія...”
Ня ведаў доктар Філіп Майно, што ў гэты час да эркрацкага вакзалу, будынку амаль старасьвецкага, пабудаванага, дарэчы, яшчэ да першай сусьветнай, набліжаецца, поўны сонца і мэлядычных абвестак, цягнічок мясцовай чыгункі. Невялікі састаў з трох вагонаў, падобны хутчэй да трамвая. Цягнічок прыехаў са спазьненьнем на шэсьць хвілін — толькі наіўныя вераць у пунктуальнасьць мясцовых ліній. На гістарычны пэрон, па якім ступалі некалі адпраўленыя пад Вэрдэн маладыя салдаты, ладныя афіцэры ў востраканцовых шлемах, камуністычныя агенты і нацысцкія бонзы, амэрыканскія хлопцы з набітымі жуйкай ратамі і турэцкія гастарбайтэры... ды хто толькі ні ступаў! — на гэты вось самы пэрон выйшаў чалавек, апрануты так, каб яго можна было лёгка зблытаць зь некім іншым. Вось мы і зблыталі. Дзе ён? Толькі што стаяў на пэроне, любуючыся эркрацкімі відамі, і вось ужо зьнік. Мы падсьвядома шукаем кучаравую галаву, што хавае твар — але яе няма. Пасажыры маленькага цягніка разышліся ва ўсе бакі, горад раскідаў іх па сваіх вузкіх вуліцах, захінуў ценямі, заглушыў іхныя крокі роварнымі званкамі і пошумам клёнаў. Можа быць, ён сядзіць у адной з утульных эркрацкіх кавярняў, папіваючы першае латэ? Можа, ён замёр з фатапаратам, спрабуючы зрабіць панарамны здымак даліны? Ці, магчыма, ён шуснуў у адзін з дамоў, што так утульна ляжаць вунь там, у засені? Не, ён узяў таксі і выправіўся ў нэандэртальскі музэй. Пахадзіў між галавастых, паўголых фігураў тых, каго людзі адмовіліся прызнаць у якасьці продкаў. Купіў там сабе вяровачку. Нэандэртальскі баромэтр, ведаеце. Добрая дзіцячая забаўка. Вяровачкі няма — яе скраў мамант.
І чалавечка скраў. Няма яго. Хрусьне каменьчык у Нэандэртальскім логу — і нагі, што на яго ступіла, ужо няма.
Кінецца сонца птушкай з густога вецьця на чалавечую фігуру, што хутка прайшла скрозь гай. Але і яе няма ўжо.
Толькі кусты калышуцца. Тыя самыя, што тысячы гадоў таму.
Нічым не адрозныя. Як людзі.
Людзі з андартальскага лесу.
А сёмай вечара чалавек выйшаў да белай вілы, ад якой акурат ад’яжджала шыкоўная машына. Кіроўца прыязна ўсьміхнуўся — як паплечнік, як добры прыяцель, як родны. Быццам ведаў, што за чалавек прыехаў раніцай у Эркрат.
Што за чалавек падымаецца па прыступках.
Што за чалавек цісьне кнопку званка.
Што за дзьвярыма? Там Баляслаў, агромністы, з лысым чэрапам, быццам выразаным з тых дубоў, які ён некалі валіў, выйграючы першыя прызы. Баляслаў кідае на госьця кароткі позірк. Баляславу ўжо заплачана. Баляслаў любіць старыя кампутарныя гульні. Напрыклад, “Біблію”. Баляслаў ня ведае, хто перад ім, але бярэ падрыхтаваныя з ранку рэчы і сыходзіць зь вілы, не азіраючыся. Садзіцца на матацыкл і ўсю ноч едзе на ўсход.
За другімі дзьвярыма прыгажуня Таня. І на яе рахунак ужо пераведзеныя грошы. Таня ўсьміхаецца дарагому госьцю так, як яна ўмее. Таня забясьпечаная на год наперад. Таня бярэ сваю лёгкую сумачку і выпырхвае зь белай вілы. Таня здыме кватэру ў цэнтры Франкфурту. Там можна знайсьці добрую працу. Значна лепшую, чым гэтая — у доктара-алькаголіка і ягонай сьмярдзючай старой. Таня любіць усьміхацца. У яе жыцьці будзе яшчэ шмат дарагіх гасьцей. І для кожнага яе ўсьмешка будзе значыць нешта сваё. За гэта яе і цэняць.
Госьць штурхае наступныя дзьверы. Ён заходзіць у пакой, дзе сядзіць доктар Філіп Майно, ужо зусім п’яны. Сядзіць і лічыць. Лічбы не даюцца, лічбы ня складваюцца, цела зацякло, розум выцек, трэба было б выцерці, сабраць, сфакусаваць вочы.
Госьць з агідай глядзіць на постаць, што расьцяклася па фатэлі. Ён ня бавіць у гэтым завешаным шкурамі і дыванамі пакоі шмат часу. Ён загадвае ісьці зь ім — далей, за апошнія дзьверы на гэтым простым шляху, штурхае пахілае і мажное цела перад сабой і зачыняе сьвет за сьпінай.
Цяпер яны зноў утраіх. У цесным пакоі бяз вокнаў, падобным да вострава. З карціны на сьцяне на іх глядзіць Нэандэртальскі лес.
“Бабка! — прамовіў Максім Крывічанін і кінуўся ёй у ногі. Ён абнюхваў яе, тыцкаўся носам у сухое, земляное, жоўтае, чорнае, выцьвілае і ўскапанае часам. Ён вынюхваў у ёй сваю дзікую радасьць, як сабака. — Бабка! Мая бабка!”
П’яны доктар Філіп Майно у гэты час спрабаваў адчыніць дзьверы, але толькі ламаў сабе пазногці. Дзьверы былі як зачараваныя. Максім Крывічанін не зьвяртаў на яго ўвагі.