Толькі не давялося ёй паспаць як сьлед. Прачнулася яна — на небе месяц яркі-яркі, а перад ёй жаніх стаіць: голы, усю адзежу скінуў, страшны, трасецца, чэлес наставіў ды на бабку пазірае.
“Ну што, бабка, настаў нам час жаніцца. Дасі мне сілу сваю — тады пакажу я ім, чыя тут зямля і ў чым дух Крыўі!”
Перавярнулася бабка на сьпіну, хацела ад яго яшчаркай уцячы, ды кінуўся на яе Максім Крывічанін, налёг усім целам, схапіў за спадніцу ды сьцягнуў з бабкі, у сподняе яе рукой палез ды за бабчыну скуру ўхапіўся. Хацела бабка пяском сухім рассыпацца, ды так яе скруціў жаніх любы, што няма куды падзецца. Пасадзіў яе Максім Крывічанін у сваю далонь, ды ногі бабчыны разьвёў у бакі, як мёртвы куст з дарогі прыбраў. Зараз упхнецца ды ўп’ецца ён у бабку, твар ягоны ўсё бліжэйшы робіцца, вось ужо ён зь месяц памерам, а вось ужо і большы за месяц. Уздыхнуў востраў пад імі, ды мора яму ўздыхам цяжкім адказала, сьціснуў жаніх бабчын вочы, перад тым, як апошні закон парушыць, ды не пасьпеў. Вырас за ягонай сьпінай мужык з племені, такі ўжо злы, нібы, ангел чорны, зь неба зьляцеўшы. Ухапіў той мужык зь берага камень круглейшы дый выцяў жаніха штомоцы па макаўцы. Паваліўся Максім Крывічанін на сваю Крыўю ды пацёк у мора чырвонай ручаінай.
“Памагі мне, бабушка”.
Узяла бабка ягоную руку ў сваю.
Пашукала звыкла, што ён лішняга мае. Багата знайшла, паклала ў адну далонь, другой накрыла, перакуліла, паглядзела на мора.
“Тут ляжы, — прашаптала Бянігна аднымі вуснамі. — Я быстра”.
Падалося Максіму, што на яго ветрам падзьмула. Сухім, гарачым, як увесну вецер на Крыўі.
Клэпала Бянігна з апошніх сілаў па ёй адной знаёмых, колькі разоў ходжаных сьцежках, трымаючы ў руках лішняе, лішняга ня слухаючы, на лішняе не наступаючы. Гу-у-у, гу-у-у, гудзіць навокал, так машына некалі гудзела, да чорнай сьвіньні падобная. “Ну што вы хочаце, — паўтарае старая Бянігна, ды колам драўляным па неандартальскім лесе коціцца, да запаветнага пня прастуе, — гу ды гу, гу ды гу, шкада мне вас, нелюдзі, пагладзіць бы кожнага па загрыўку, ды за вушамі пачухаць, колькі ні хаджу, колькі ні цярплю, а ўсё шкада...” Гарачэй і гарачэй у неандартальскім лесе, вось ужо і зусім невыносна, нібы лазьню нехта ператапіў, ці пажар пачынаецца, у Бянігны пот з ілба ліецца, засьціць вочы, а яна ўсё глыбей у лес заходзіць. Яшчэ не дайшла, а ўжо ведае.
Ведае, што гэтым разам ня будзе на пні пінжака прымятага, і стане яна вакол таго пня соўгацца ў роспачы, ды так і не прыдумае, дзе лішняе пакінуць, каму аддаць. Што выйшаў гэтым разам яе час, не пасьпее яна вярнуцца. Але коціцца далей драўлянае кола, якое ў тым лесе бабкаю звалі, а ў гэтым яму імя ўжо дык і без патрэбы. Коціцца, круціцца, пераскоквае праз карчакі ды канавы, часам ледзь ня збочвае, але рухаецца ўпарта наперад ды парыпвае само сабе, зь ціхай палёгкаю:
“Усё, што маю пры сабе, усё лішняе, усё, што маю, не маё...”
Памяці інжынэра Гарына
Ніякай болей варажбы.
Больш не пішу. Не варагую.
Мне працу бы, мне службу бы,
Пляваць, каму і дзе. Любую.
Найлепш па лініі мэтро.
Наведваць могілкі ў Мантро,
Парыжы, Цурыху і Празе
Няцяжка й тут.
У кожным разе,
На Трактарным і на Аўтазе
Перачытаць “Уліс” па сказе —
Ist gut.
І ў вагонным цёмным задзе
Чуць мёртвых галасоў суладзьдзе
Зусім ня горшая з пакут.
Ніякай болей варажбы. Чытаць чужое, ды паціху.
Не давяраць старому псіху,
Што літарак насыпаў крыху
На мокры бок тваіх павек.
Пісаць? Забудзь дурное ліха.
Цяпер ты вольны чалавек.
...Але ў сьпінах тысяч кніг
Чуваць няўхвальнае зьдзіўленьне.
І вось аднойчы шэрым ценем
Ты прабіраешся між іх
І думаеш, што на буккросінг
Аддаць бы соцень сем ці восем.
А ў сьпінах кніг гарыць гардыня.
І заўтра тэлефон падыме...
Будзільнік злосна трубку кіне:
Служыць, служыць, служыць, служыць.
Пісаць самому — гэта выклік.
Пайдзі і вырві тыя іклы.
Ніякай болей варажбы,
Служы, служы, служы, служы.
Ты кажаш кнігам: гэта карма.
Усё тут марна, марна, марна.
А ў кватэры пах кнігарняў,
Табой пабачаных кнігарняў,
Табой памацаных кнігарняў,
Такіх спакусьлівых кнігарняў,
Яшчэ ня знойдзеных кнігарняў,
Усіх кнігарняў на Зямлі.
Пачуўшы іх нямы загад,
Хапаеш кніжку наўздагад,
“Она того, поверь, не стоит!” —
крычыць твой розум, he’s a poet,
На вокладцы — гіпербалоід,
Які сьціскае псіхапат.
Гары вы гарам, гарам, гарам.