Я люблю беляшы.
І люблю гуляць са словамі.
Я стаяў, чакаў, пакуль у майго сьняданку зьнізіцца тэмпэратура, і думаў, што ніхто ў гэтым горадзе ня ўмее гуляць словамі так, як я.
Я мог гэта даказаць.
Ну вось: я люблю беляшы. Для мяне гэта гучыць прызнаньнем у любові ад грамадзяніна сонечнай сярэднеазіяцкай дэспатыі.
Да каго не дайшло, я не вінаваты.
І яшчэ раз набраць нумар. Сказаць: “Алё, здравствуйте, я от Оксаны Ивановны...”
Занята.
Я люблю беляшы.
Толькі вось бяляш цяпер ужо ня той. Асабліва на вакзале. Бледны пайшоў у Менску бяляш, нейкі мокры, нібы іх у лужыне вымочваюць. А ня мокры — дык падгарэлы. Шмат белага цеста, мала шэрага мяса. Усе крывяцца: як ты іх ясі? Гэта ж ня проста фаст-фуд, гэта беларускі вакзальны фаст-фуд, фу, што за пацучаціна ў тваім пачастунку? І яны маюць рацыю. Бяляш ужо ня той. Але я ведаю адзін хітрык: калі я ем бяляш, я ем успаміны. Успаміны пра сваю маладосьць, калі іх рабілі зь любоўю. Зь мясам, з добра прапечанага цеста і зь любоўю.
Нешта ня так з гэтай краінай. Тут усе чапляюцца за старое — але даўно развучыліся яго рабіць. Мёртвы фаст-фуд з савецкага Менску ня здольны замяніць сабой ні макдональдс, ні кейэфсі, але безь яго, савецкага фаст-фуду, тут немагчыма ўявіць сабе вакзал. Мы жарэм успаміны. І яны не канчаюцца. На вакзале нам хочацца ўспамінаў, апошні раз, зь мікрахвалёвай печкі, бо хто яго ведае, як яно павернецца, таму: мне ўспамін. З маянэзам. І кетчупам. І салфетачку не забудзьце.
Сасіска ў цесьце. Чабурэкі па-мінску. Беляшы. Піца з варанай каўбасой. Яны ляжаць за шклом вітрыны, халодныя і дасканалыя ў сваёй цэляфанавай пекнаце — яны падобныя да музэйных экспанатаў, застылых і чароўных, яны дайшлі да нас празь вякі. Мо таму прадавачка так зьдзіўляецца: што? Вы сказалі: бяляш? Няўжо вы будзе есьці музэйныя экспанаты? Вы што, ня бачыце? Рукамі ня трогаць!
“Хочаш? — кажу я пакету, падкідваючы на языку ўсё яшчэ гарачае мяса. — Ну, як хочаш”.
У пакетаў няма ўспамінаў. Яны — самі ўспаміны.
Некалі я любіў прыяжджаць сюды, на чыгуначны вакзал, стары яшчэ, каб праводзіць цягнікі. Міжнародныя саставы: Масква-Бэрлін. Масква-Амстэрдам. Масква-Варшава. Масква-Варна. Масква-Прага. Я тады быў студэнтам і часта прагульваў заняткі, прыходзячы сюды з пачкам “Союза-Аполлона”, сам юны, як Апалён, палонны гэтай дзіўнай краіны, адкуль, я ведаў, мне ніколі ня вырвацца. Я садзіўся на свой стракаты пакет з падручнікамі і канспэктамі і глядзеў, як адны шчасьліўцы загружаюць у вагоны свае чамаданы, начыненыя будучыняй і нечым яшчэ, мне яны ўсе здаваліся эмігрантамі, гэтыя менчукі, якія ехалі на захад, я нават думкі не дапускаў, што яны могуць вярнуцца. А іншыя шчасьліўчыкі, масквічыкі і масквічкі, дарагія расіяне, выходзілі пакурыць, паплёўвалі на нашую сьвятую зямлю. Дякую тобі, боже, що я не москаль. І дзякую табе за тое, што я нарадзіўся і жыў у буйным чыгуначным вузьле, горадзе, празь які ўжо амаль паўтара стагодзьдзя ўсё цячэ і цячэ чыгунка, наша другая рака.
Я набраў нумар.
Занятыя ж там, аднак, людзі. Вось жа Мама. Магла б пакінуць нешта апрача нумара. Не пры лучыне жывем.
Скайп? Lucy in the skype with diamonds... Вайбэр? Die Weiber. Lucy ist das Weib mit Diamanten.
Я схадзіў у прыбіральню і выліў сабе на патыліцу халоднай вады. А затым падхапіў пакет і выйшаў у пекла.
8.
Калі ты на вакзале і наперадзе ў цябе цэлы летні дзень, які ты яшчэ ня ведаеш, як прабавіць — ты ідзеш на Праспэкт.
Ты ідзеш. Я іду. Ты — гэта і ёсьць я, у дадзеным выпадку. Мова заўжды дае нам цень займеньніка.
Я ўспомніў, як чытаў неяк кніжку аднаго немца, Нільса Хольгерсана... цьфу, бля, якога Нільса, вось жа прычапіўся: Томас Бон яго звалі, гэтага разумнага немца. Кніжку, дзе ён піша пра фэномэн менскай урбанізацыі. І прыводзіць, між іншым, вынікі аднаго апытаньня. У менчукоў пацікавіліся, што яны лічаць цэнтрам свайго гораду. Некаторыя назвалі Platz des Sieges, іншыя — Platz der Unabhängigkeit, трэція — Oktoberplatz. Але большасьць — большасьць абвясьціла, ohne jedlichen Zweifel, што цэнтар места для іх — Праспэкт. Гэты самы, які я памятаю яшчэ Ленінскім. Вось гэты самы (самы доўгі ў Эўропе, самы сонечны ў Сонечным горадзе, самы незнаёмы ў краіне нязнаек) праспэкт, які разразае Менск, нібы прамень гіпэрбалёіда — вось ён і ёсьць цэнтар.
Людзі, якія назвалі даўжэзную простую лінію цэнтрам, мусяць мець адмысловае мысьленьне. Калі цэнтар для цябе лінія, ты ні да чаго не прывязаны. Лінія — гэта бясконцасьць, дык якая розьніца, дзе пачынаецца гэты горад і дзе сканчаецца. 1049 ці 2049 — як ад Малінаўкі да Ўручча пракаціцца. Спадзяюся, пакет ня трэба будзе везьці ў Малінаўку, памаліўся я ціха сваім багам, намаляваўшы ў галаве яе ўяўны вобраз, толькі не Малінаўка, толькі не яна, прашу цябе, ойча наш, які есьць беляшы ў сваіх небясях.