Але чаму тады трубку падняў мужчына? Муж? Муж мэнэджаркі? Мэн мужадаяркі? Огого, лета, огого, як жа я гуляю з табой у словы, без супынку, прыпынак за прыпынкам, нэкст стэйшан “Акадэмія навук” — а адтуль зайцам на тралейбусе да Рыгі. Riga. Riiiga. Квітнее сталіца Сацыялістычнай Латвіі.
Я абмацаў пакет. Касмэтыка — гэта нецікавы варыянт.
Можа, там грошы. Цэлы пакет, набіты стодаляравымі купюрамі. Гэта больш падобна да праўды. Такім голасам, якім са мной гаварылі па тэлефоне, можа прамаўляць толькі пакет, набіты стодаляравымі купюрамі. Голас грошай. Голы сокал з пакетам баксаў у дзюбе: паглядзіце, што я вам нясу! Дзенежкі. Дзенежкі. Дзеньгі-дзеньгі, дрэбедзеньгі. А астальное ўсё дрэбебедзень.
Дрэбебедзень набліжаўся да свайго апагею. Тралейбусы плылі ў гарачым мроіве, мірнае неба над галавой трэскалася ад сьпёкі. На прыпынку за Акадэміяй мастацтваў нехта ляжаў, твар прыкрыты, пару чалавек схілілася над целам, ногі — нежывыя, падэшвы такія кранальныя, у падэшвах уся чалавечая сіла, паказаў падэшвы сьвету — усё, не жылец, пацыент. Дзесьці на Праспэкце трубіла ў рог скорая, у рот лезла, у рот, да сэрца дабрацца, а зубы сьціскаліся, не пускалі, людзі і машыны, машыналюдзі сноўдалі, ва ўсіх не хапала часу, чаму гэты, з падэшвамі наперад, думае, што ён можа без чаргі?
Магчыма, у маім пакеце ляжыць чалавечая галава. Адсечаная чалавечая галава, разважаў я, схаваўшыся на чорным квадратным мэтры ценю, пакуль мой тралейбус чакаў зялёнага на тым баку Праспэкту. Дакладна, у ім галава чалавека. Галава мужчыны, загорнутая ў газэту, і яшчэ ў адну, і яшчэ ў адзін пакет з завязанымі ручкамі. Я вёз да ўнівэрсаму “Рыга” адсечаную чалавечую галаву. Са сьвіных галоваў робяць халадзец — халадзец ды халаднік, вось што прыемна есьці ўлетку, сьпякотным днём. А ў мяне ў пакеце чалавечая галава — з выпучанымі вачыма, з носам, з вушамі, з разяўленым у вусьцішнай усьмешцы ротам. Аддаць галаву і выпіць піва. Я ўсяго толькі кур’ер — прыняў, прывёз, здаў, подпіс, пячатка.
Зайцам, ваўком, мядзьведзем, ланьню быстраногай, не прыклаўшы нічога да валідатара БСК, ні вуснаў сваіх, ні вялікага пальца, даехаў я да “Рыгі” — і вось ужо стаяў сярод рыжанаў, зараджаўся ад сонца менскага, як смартфон, і расла ўва мне нецярплівасьць. Ад гэтага пакета трэба было пазбавіцца як мага хутчэй: бо ўсё мацнейшым рабілася ягонае панаваньне. Вось ён ужо і ўспаміны пачаў падкідваць, успаміны пра маладосьць, пошлую маю, з усімі яе пашанотамі ды сантымэнтамі, шпаркую і шапялявую, шумную, шчасьлівую сваёй адсутнасьцю мэты...
Некалі тут, унізе, проста пад нагамі, піўнушка была: мы з прыяцелямі лавілі ў паўлітровыя слоікі маладое сонца, і самі былі маладыя, і мачавыя пухіры ў нас былі няпужаныя, паслухмяныя, колькі ні залівай — перацярпіш, ныркі працавалі па-пралетарску, пена дзён асядала на нас мякка, як сьнег. І вось я зноў стаяў каля той “Рыгі”, і зноў з пакетам, нібы мне зноў дваццаць, і зноў думаў пра піва, і толькі прыяцелі некуды падзеліся, і ў “Рызе” ўжо не саўкі сноўдаюць, а мае “Суседзі”, сярэдняя кляса, суайчыньнікі, спажыўцы.
Спажыўцу ўсё роўна: ню-ёркер, кензо, сэканд-хэнд,
Каб пасьпець закупіцца да грэцкіх календ,
Трэба мець пры сабе ўяўленьне пра сьвет,
Пэрспэктыву, рахунак, надзею, пакет
І білет на канцэрт у КЗ як даніну культуры.
Я трымаю ў руцэ пакет і думаю пра Нільса Хольгерсана. Вось кім яму трэба было навучыцца быць там, за мяжою: найперш спажыўцом. Навучыцца арыентавацца ў зьніжках, зьнікаць у кабінках, прымяраць на сябе спачатку рэчы, а потым ужо людзей і словы, браць гуртам, плаціць у растэрміноўку, не прапускаць распродажы, браць, берагчы, эканоміць і бруіцца ў натоўпе такіх самых істотаў, нічым не выдаючы сваёй непажыўнасьці для сьвету. У яго мусіла вырасьці спажывайка — і польскае мястэчка недалёка ад вёскі, дзе яго прытулілі, было школай, палігонам для спажыўцоў, пажары фарбаў на рэчавым рынку патушы купюркай, казюрка ты невядома адкуль узятая, звалілася на галовы добрым людзям, каля рынку аўтобусная станцыя, адтуль можна да Бялай Падляскі дабрацца, а там ужо і да Варшавы. Білет ён сабе купіў употай, з адкладзеных, і адпрасіўся ў туалет, а сам да касы і ў парк. Тая добрая сям’я яго каля кебабніцы чакала, чакала, чвякала, пачалі шукаць — да аўтобуса сорак хвілін, трыццаць, дваццаць пяць... Дзе ты, Нільсе? Можа, у паліцыю заявім? Не, у яго ж ніводнай паперкі, ён хлопчык зь неба, хлопчык, у якога толькі і было, што пяро ў руцэ шэрае ды на нагах грубыя чаравікі невядомай фабрыкі, на целе падлеткавым — нейкае рызьзё. Ён ня можа зьнікнуць, бо яго і так няма. Ён нідзе не зарэгістраваны, не застрахаваны, нікім не застрашаны, нікім не ўпісаны ў сьпісы, толькі місу яму выдалі і лыжку, і мыла з зубной пастай “Colgate”, вырабленай адмыслова для краін Усходняй Эўропы, што, як вядома, сканчаецца за ракой Бугага, яна ж Лямпапо, яна ж Амазон-ком. Які хлопак, цо пан муві? Не вемы.