“Ды так. З чалавекам адным сустракаюся. Ну добра, я пайду. Шчасьліва, Дзенежка”.
“Да, конечно. У меня теперь другая фамилия. По мужу. Шелег”.
“Ну, розьніца невялікая. Пайду. Трымайся!” — я рушыў па сходах уніз, махаючы пакетам, занадта актыўна, напэўна, бо і праўда расхваляваўся, як дурань. А можа, гэта проста сьпёка. Ніякай вытрымкі, адна выпечка.
“Подождите. Я сейчас! — кінула яна свайму сямейству і пайшла за мной. — Я ж не просто так спрашиваю. Я помню. И вот вы. Так не бывает...”
“Што помніш?”
“Когда вы увольнялись, вы мне сказали, там, в парке. Что вот, Денежка, когда-нибудь, через много лет, ты пойдешь с мужем и детьми в магазин, выйдешь, а там я буду стоять. И ты сделаешь вид, что меня не узнаешь. Пройдешь мимо. Потому что учителей надо забывать. Обязательно надо забыть их, как их звали, и лица, и голоса, потому что когда начнешь виноватых искать, то... То будешь искать среди любимых и среди своих настаўнікаў. Это ваши слова. Вы что, не помните?”
“Не, — сказаў я. — Даўно гэта было. Лухту нейкую сказаў. Каб цябе ачараваць. Толькі мужу не кажы. Таму што маладыя мужы раўнівыя да мінулага”.
Хлопчык падбег да яе, учапіўся ў калена, муж Дзенежкі дагнаў яго, схапіў галаву аберуч.
“А что у тебя в пакете?” — спытаў хлопчык.
“Не знаю, — сказаў я яму. — Видишь, я без панамки. И вот что со мной стало. Какой я старый и глупый. Забыл, что в пакете ношу. Надень панамку, пожалуйста”.
І я пакінуў іх на прыступках каля “Рыгі”, і слова “панамка” яшчэ доўга са мной было, круцілася ў галаве, панамка, панамка, панам-панам, панамэрыкэн. Ну і што. Дзенежка. Адзін раз яе пацалаваў. Мне было дваццаць тры, ёй шаснаццаць. Малады спэцыяліст і школьніца. Ну, не Лаліта ж. І ня Гумберт. Гулялі разам, псіну яе выгульвалі, па горадзе хадзілі, пасьля ўрокаў, далёка адсюль, школа на Розачцы, шпацыры ўздоўж Сьвіслачы, званок, паўгадзіны, і перакульваецца ўсё: уся школьна-дзяржаўная герархія камечыцца ў маім партфэлі, як гальштук, цяпер яна — на вяршыні, а я запляваны сонцам плябей, раб рабізны на яе твары, і вось мы стаім на беразе мёртвай ракі, і я яе цалую асьцярожна ў скронь, а яна маўчыць, а потым ціха так, працяжна, маркотна:
“Я думала, вы сначала меня научите чему-нибудь важному”.
Вось як. З крыўдай, са смуткам — і з разьлікам, на тое, што гэта я, яе настаўнік, нечаму навучуся. Спачатку даць, потым браць. Больш я да яе не дакранаўся. І так нічому і не навучыў. А што было далей?.. нічога ня памятаю. Што яна пра мяне падумала, сустрэўшы праз столькі гадоў?
А што яна магла падумаць?
Чалавек з пакетам. Які аднойчы пакінуў на яе скроні свой калючы пацалунак. Ён так і застаўся там, на яе скуры. І хто ведае — можа, туды яе пасьля мяне больш ніхто не цалаваў.
11.
За сьпінай у Камароўкі я зьеў кебаб, стоячы за круглым высокім столікам. Вялікі, цёплы, кебаб быў нечым падобны да файнага, рукамі пашытага мяшэчка з дробнымі падарункамі, што высыпаліся зь яго мне ў рот, а яшчэ на пальцы, на джынсы, на кола зусім ня рыцарскага стала, на асфальт, на якім мітусіліся адурэлыя ад сьпёкі мурашы. Чалавек, які есьць кебаб, павінен шырока адкрываць свой рот. Быццам ён крычыць. Лаваш гумовы, скрыпучы, нібы папяровы скрутак.
Я выцер пальцы аб джынсы, высмаркаўся... Чамусьці ў сьпёку шмат хто ў Менску пачынае смаркацца. Нібы заклінае зіму вярнуцца. Сурвэтка — нібы з жывата задавальненьне выцер. Выцер, хіцер Зьміцер, і далей пайшоў жыць. Сэрыйны забойца.
Ляці ў сьметніцу. Вось так. Прамахнуўся. Заўтра дворнік падбярэ, начэпіць на сваю палку-капалку, пахавае сурвэтку разам зь яе вялікай гісторыяй.
“Как это у вас нету пива? В такую погоду у вас должно быть ледяное пиво!”...
Кебабы для іх — як кафэтэрый ва ўнівэрмагу. Дзе пажраць, там і піва. Там і водочка. Законы ісламу забараняюць прадаваць піва там, дзе кебаб. Але менчукам по. Яны дома. А кебаб не. Ліцо без гражданства. Арыенталізм на службе самай талерантнай у Эўропе краіны.
Выйшаўшы з ратавальнага ценю кебабніцы, я зноў падумаў пра Нільса. Дзе я яго пакінуў? Ах так, у бэрлінскай прыбіральні, дзе ён глядзіць на сябе ў люстэрка і кажа дзіўнае слова: паэт. Той, хто кажа слова “паэт”, таксама павінен шырока разяўляць рот. Прынамсі, трошкі шырэй, чым звычайна. Так мова нагадвае нам пра тое, што паміж кебабам і паэзіяй існуе дзіўная сувязь. Паэту патрэбны кебаб. Кебабу патрэбны рот. Роту патрэбныя словы. Словы патрэбныя паэзіі. Паэзія патрэбная паэтам.
Гэта як горад, дзе ўсё знаходзіцца паміж сабой у нелінейнай, ненаўпроставай залежнасьці.