Я кіўнуў:
“Прыгожая мова”.
Малодшы хітра зірнуў некуды ўбок — і яны працягнулі сваю размову, ужо цішэй, паглядваючы на мяне неяк пераможна, так, што хацелася ім штосьці крыўднае сказаць. Што можна крыўднае сказаць швайцарцам, якія на сваіх рэтараманскіх дыялектах балакаюць? Што можна наогул крыўднае сказаць швайцарцам? Нічога не прыходзіла мне ў галаву. Ну, можа, пра тое, што яны ў другую сусьветную нікога не перамаглі. А баязьліва выконвалі ўсе загады Гітлера, толькі б захаваць свой цудоўны нэўтралітэт. Ці вось пра што: у 1938 Швайцарыя заключыла дамову з нацыстамі, што ня будзе даваць палітычны прытулак асобам са штампам “J“ у пашпарце. І наогул, успомніў я: яны толькі ў 1971-м надалі жанчынам права голасу. Апошнімі ў Эўропе. І гэтыя людзі забараняюць нам калупацца ў...
Швайцарцы раптам засьмяяліся.
Ці ведаюць яны пра ўсё гэта? Малодшы дык дакладна не. А вось старэйшы, канечне, у курсе. Як скрывілася б ягоная пыса, калі б я яму прыгадаў “швайцарскую” віну?..
“Памагіте”, — пачулі мы і разам азірнуліся.
На прыступках каля ўнівэрсаму “Шчодры” ляжаў нейкі пажылы дзядзька. Відаць, яму зрабілася блага ад сьпёкі і ён упаў проста на хаду, ударыўшыся галавой аб асфальт. Яшчэ адна ахвяра сёньняшняга мікрахвалёвага дня. Жанчыны кінуліся да яго, мае швайцарцы змоўклі і зь цікавасьцю сачылі, што будзе далей.
“Здесь недалеко поликлиника есть, на Киселева! — сказаў грузчык “Шчодрага”, падымаючы непрытомную ахвяру. — Эй, мужики, помогите кто-нибудь!”
Швайцарцы замахалі рукамі — маўляў, мы ні пры чым. Я зірнуў на гадзіньнік, трэба было ісьці да цырку. Грузчык плюнуў і пацягнуў няшчаснага ў цень. Піва было дапітае, я даў куфлю саскочыць са століка і паскакаць па плітцы, а сам рушыў на Праспэкт. Застаўся яшчэ адзін марш-кідок. Зусім кароткі. А затым — спаць. Спаць. Спаааць...
12.
Пад пранізьлівымі промнямі, якія ўжо ведалі, што іх час сканчаецца, і таму імкнуліся не абмінуць нішто і нікога, я дайшоў да павароту на вуліцу Янкі Купалы і яшчэ на сьветлафоры заўважыў іх.
Сонцапаклоньнікаў.
Яны стаялі каля цырку, не зважаючы на агонію сквару, падставіўшы лету свае сьветлыя валасы, і нэрвова, трывожна азіраліся, хоць да нашай сустрэчы заставалася яшчэ пяць хвілін. Яны чакалі мяне — жанчына і мужчына, абое ў белым, і гэты дзіўны белы колер іхных апранахаў рабіў яшчэ цямнейшымі іхныя загарэлыя твары і голыя рукі. Ім абаім было, мабыць, гадоў па трыццаць пяць — нецярпліва і зь нейкай фанабэрыяй яны ўзіраліся ў мінакоў, шукаючы мяне, спрабуючы выхапіць мяне першымі зь летняга натоўпу, апярэдзіць, вызначыць, вычапіць, каб пасьпець зьмяніць выразы сваіх занадта ўжо непрыязных твараў на добразычлівыя дзелавітыя ўсьмешкі. Мне раптам захацелася, каб яны ведалі, што я першы іх пабачыў, пабачыў і выкрыў: я дачакаўся зялёнага і перайшоў Праспэкт, зайшоў збоку і стаў каля ўваходу ў цырк, насьмешліва гледзячы на іхныя ідэальна роўныя сьпіны.
Вось яны павярнуліся, шукаючы мяне, прасьлізнулі вачыма па ўсіх тых постацях, што нясьпешна, нібы плывучы, рухаліся па Праспэкце, іхныя пагляды вярнуліся — і яны пайшлі проста на мяне, на хаду надзяваючы на твары фальшывую прыязнасьць.
“Здравствуйте, — працягнула мне руку жанчына, усьміхаючыся ўсімі зубамі. — Наверное, вы нас ждете”.
На слова “нас” яна зрабіла такі націск, што зрабілася ясна: паміж імі больш агульнага, чым можна было падумаць. Чым жа яны ўсё-ткі займаюцца?
Мужчына таксама паціснуў мне руку.
“Добры дзень”, — сказаў я, разглядваючы ягоны змрачнаваты, нягледзячы на маску дабрадушнасьці, твар.
Жанчына нецярпліва, нібы яе нешта ўкалола ў сьпіну, пацягнулася:
“У нас не так много времени...”
“У мяне таксама”, — ухмыльнуўся я.
Яны неўразумела пераглянуліся.
“Вы же от Оксаны Ивановны? И у вас для нас кое-что есть?” — спытала жанчына, крыху закусіўшы вусны.
“Ну да”, — адказаў я, мне нарэшце надакучыла зь іх зьдзекавацца, кончыць гэтую справу — і спаць.
“Так где же?..” — яна шматзначна скасавурыла падведзенае вока.
“Вот...” — сказаў я.
Вот.
Пакета пры мне не было.
Не было пакета.
Вот. Вот не было яго. Я схамянуўся і апусьціў вочы.
“Чорт, — сказаў я, адчуваючы, як убога выглядаю ў гэты момант. — Хм. Так, пакет. Канечне. Здаецца, я яго згубіў. То бок не, не згубіў, што вы. Я яго забыў. Дома. Не, ня дома, а ў сяброў. Я яго зараз прывязу. Пачакайце крыху. Самі разумееце, бывае”.
“И сколько нам... ждать?” — мужчына наблізіў да мяне свой загарэлы твар і ў вачах ягоных мільганула такая злосьць, што я адхіснуўся і сьцяў кулакі. Зрэшты, ён стрымаўся і адвярнуўся, прамовіўшы некуды ў бок, як рэпліку для публікі ў тэатры: