“Слышь? Ты Вату знаешь?”
“Нет”, — кінуў я, але з машыны выйшлі яшчэ двое, таксама ў касьцюмах, пры гальштуках, загарэлыя, чырванагорлыя.
“Как не знаешь?”
“Не местный”.
“Подожди”, — яны абступілі мяне, дабрадушныя, стомленыя, вугельчыкі ў вачах.
“Ты не понял. Найди нам Вату, мужик. Спроси у кого-нибудь. Его здесь все должны знать”.
“Я ж не местный, ребята”.
“А чего ты не местный? Что тут делаешь?” — яны падышлі блізка-блізка.
“А в пакете что?” — спытаў той, першы, аблізнуўшы чыста паголенае падносьсе.
“Ничего”.
“Показывай”.
Я азірнуўся. Вуліца маўчала. Пустая вуліца, вечаровая, уся ў садах, нібы ў апраўданьнях сваёй недалучанасьці.
І тады з машыны выйшаў чацьверты. Валасы вожыкам. Пагляд сумны, як у забойцы. І таксама: касьцюм, гальштук. Ён паказаў ім, каб прысьмірэлі, замаўчалі, агледзеў мяне:
“Выглядишь, как клоун. Ты знаешь, что ты как клоун выглядишь?”
Я сьціснуў у руцэ пакет.
“Чем занимаешься?”
“Ничем”.
“Оно и видно. Работаешь?”
“Нет”.
“А на хлеб насущный? Или паразитируешь?”
“А вам какое дело?” — злосьць ударыла ў галаву, сяду зараз проста на гэтую ўтаптаную, шынамі забітую зямлю, нікуды не пайду, пакет трэба? Вось вам пакет. А сам сяду і буду сядзець, тапчыце, сапіце, прадавайце.
“Поедешь с нами на свадьбу, — сказаў гэты мужычок голасам, які ня звык цярпець пярэчаньняў, хіба што як перчык, для вастрыні стравы. — Клоуном. Назад отвезем. Жрать-пить можешь без ограничений. Просто посидишь с нами, как клоун. Поехали”.
Я рвануўся, але неяк нясьмела, слабавата, яны падхапілі мяне пад рукі, пад пахі, пад пакет, які я не выпускаў з рук. І вось я ўжо сядзеў у машыне, на заднім сядзеньні, заціснуты іхнымі каленямі касьцюмнымі, як калюмнамі храму, у якім ужо точаць нажы тоўстыя жрацы, а машына пранеслася па пасёлку, міма дому Ваты, міма тралейбуснага прыпынку, пацокала, нібы з зубоў нешта дастаючы, на сьветлафоры, і за якую хвіліну мы ўжо былі каля мэтро Магілёўская. Выехалі на шашу і паляцелі на поўнай хуткасьці за горад: міма Шабаноў, Стаек, Соснаў, усіх гэтых гарадзкіх сноў... Праскочылі пад мастамі, выбраліся на прастор.
“Дочка замуж выходит, — павярнуўся да мяне галоўны з мужычкоў. — Таня. Привезу ей клоуна. Очень она их любила в детстве... А сейчас вот забирают девочку мою из гнезда. И кто? Мелочь какая-то. И что она в нем нашла? Послал бог зятька. А мне молчи. Молчи, папа, говорит, люблю я его. Понимаешь, ты, клоун?”
Нічога не сказаў клоўн. Толькі ў пакет свой мацней учапіўся. А што ў пакеце, што? Можа, там джын сядзіць, вазьму зараз, разьвяжу лашчоны плястык, выпаўзе дымком дух злыбядны, прамовіць сіплым стотысячагадовым голасам: “Дзевяноста дзевяць тысяч дзевяцьсот дзевяноста дзевяць гадоў сядзеў я тут, у неэкалягічным пакеце, паланёны хцівымі людзішкамі, і вось вызваліў ты мяне, чалавеча, прасі, чаго хочаш! Любое жаданьне тваё выканаю, а пасьля заб’ю”. І я скажу: “Спыні гэтую машыну і ператвары ўсіх, хто тут сядзіць, у муміі жукоў, а мяне выпусьці і дай мне гусака шэрага, спрытнага, дужага, каб мог я сесьці на ягоную сьпіну і паляцець, куды вочы глядзяць. Забяру з сабой гэты горад, каб валэндацца па ім ноч і дзень, дзе б я ні апынуўся, увесь гэты горад зь ягонымі лаўкамі, каўкамі, кіёскамі і смочкамі, а больш нічога не вазьму, нават пакет гэты можаш сабе пакінуць, о джыне”.
“Да не сцы ты, — сказаў ацец нявесты. — Поработаешь, и доставим тебя назад в целости и сохранности. Мы с пацанами думали, надо в центр ехать, а тут ты. Такая удача. Без Ваты обошлись, слава богу”.
Ён дастаў цыгарэту, пасмактаў, не запальваючы, выкінуў у акно.
“Но смотри мне, чтоб без фокусов. Свадьбу не испорти. Без истерик, понял? Звонить, жаловаться не советую. У меня весь город схвачен. Все знают, что я сегодня дочку замуж отдаю. Замуж... Был бы там мужик. Слизь какая-то. Не, ну что она в нем нашла? А, пацаны?”
Пацаны спачувальна загмыкалі.
15.
Здалёк перад намі рос, імкліва закрываючы далягляд, скрынепадобны сіні куб менскай ІКЕА. Колькі ж было віскату, калі абвясьцілі, што яго адчыняюць. У колькіх шчасьлівых маладых вачах адлюстраваліся сасна і белізна будучага дабрабыту, якім сонцам заліло паркоўку для сьціплых эканамічных мараў, бо менавіта ёй выявіўся раптам Менск у хвіліну радаснай весткі. Цяпер і мы таксама, цяпер і мы: ікея мая дарагая, я сэрцам табе прысягаю ў шчырай сыноўняй (даччынай) любві! Паехалі неяк і мы з Мамай, купілі сёе-тое ў маю кватэрку замест асавелай савецкай мэбелькі, дывансаны, таршэрсаны, крэселсаны, століксаны. І нават канапсана. І ўсё за нейкія пяць соцень. Багіня Ікея, апякунка Беларусі, рассыпала над краінай праменьне сваёй халвы. А потым ім зрабілася сумна. Апусьцела Ікея. Грымнуўся Ікар. І цяпер стаяў сіні куб на Магілёўскай шашы, высіўся, невясёлы, нагадваў пра сваё першае прышэсьце, чакаў новых гаспадароў... І ўсё ж яна была, была, гэтая хвіліна нацыянальнага гонару. І мы мелі сваю Ікею. І мы зваліся людзьмі. Зямлі, волі, Ікеі, солі...