3.
Вось і званок званітавала. Дзіньдзілінь, цзынь цзылінь.
Загадаўшы ім чакаць унізе, ён схадзіў да працавіка, узяў старую, але яшчэ крэпкую, крапіўнай фарбай запырсканую рыдлёўку — і выйшаў на ганак.
Ісьці закопваць капсулу часу выклікалася ўся кляса — але па дарозе чарада расьцягнулася, дзеткі пачалі спыняцца, адставаць, губляцца, шмыгаць па адным у норкі двароў, у дзьверцы пад’ездаў. Ведалі, што ім адрыгнецца гэты сабатаж — і ўсё ж уцяклі.
Ён спыніўся там, дзе з чорных голых кустоў ужо выглянулі першыя пустыя паўтарачкі з-пад піва. Бліснула пад елкай фольга, адкрылася палянка: аксамітнае вугольле на белых пабітых цаглінах.
Ён агледзеў сваю групу і ўсадзіў рыдлёўку ў зямлю.
Штук восем каштанак і ўсяго пяць сідарэвічаў. Небагата — але для легітымнасьці хопіць. І ягоная Каштанка тут як тут — усе шчабечуць, а яна маўчыць.
На ўзьлеску, там, дзе горад, выдыхнуўшыся, працягнуў сваю лапу — але не дастаў, не дацягнуўся, яны стаялі і глядзелі, як ён дастае са спартовай торбы капсулу часу. Напэўна, збоку гэта выглядала вельмі сьмешна. Нібы яны зараз расьсядуцца тут, на паваленым паўзгнілым дрэве, і пачнуць расьпіваць сьпіртныя напіткі. То бок ён, дарослы мужчына з вышэйшай адукацыяй, прынёс слоік і зараз пачне наліваць дзецям: піце, дзеткі, пі-піўко, будзеце здаровы.
Ну ладна. І безь яго нап’юцца.
“Ну, што? Кідайце сюды свае лісты шчасьця”.
Тупавата пазіраючы на яго, яны палезьлі ў заплечнікі і торбачкі. Павыцягвалі сваю пісаніну, некаторыя па два-тры аркушы. За сябе і за друга-падружку. Ён быццам бы чуў іхныя сіплыя галасы: “Слышь, кинь там за меня, а? Ну кинь, что тебе, в падлу?”
Нарэшце яны апусьцілі свае пасланьні ў рыльца і ўтаропіліся ў яго: што цяпер?
Як вядоўца нейкага вар’яцкага спортлято, ён патрос слоік зь іхнымі лістамі ў будучыню.
“Капаць самі будзеце”, — прапішчаў нейкі Сідарэвіч.
“Зь мяне карона ня зваліцца”, — змрочна сказаў ён, папляваў для саліднасьці і сьмеху на далоні і скалупнуў першы, самы мяккі, пласт яшчэ не адагрэтай пасьля зімы, пакрытай леташняй пляшывай травой глебы.
Ён і падумаць ня мог, што капаньне зробіцца такой пакутай. Што зямля ня будзе паддавацца, што з усіх сілаў будзе чапляцца за свае сырыя сакрэты, што стане хапацца за тупое лязо рыдлёўкі ўсімі сваімі жывымі дратамі, дурная беларуская зямля, гарадзкая, яшчэ не прэпарыраваная, паравая, з пахам сьмерці. Яны акружылі яго з усіх бакоў, абыякава глядзелі, як ён пакрываецца потам, які адразу забіў усе поры. У яго было адчуваньне, што ён капае сабе магілу.
Ён спыніўся і паглядзеў у тэлефон. Толькі пяць хвілін прайшло, пяць хвілін, цэлыя пяць — а ямінка, якую ён адваяваў у зямлі, была сьмеху вартая. У такую толькі нага праваліцца можа — да костачкі. Пяць хвілін, вось шостая пайшла, папаўзла, падлюка — а ён ужо быў змучаны. І ўсё ж трэба было зрабіць гэты подзьвіг — які ён сам наклікаў сабе на галаву.
На далонях зьявіліся мазалі. Зьявіліся і адразу ж лопнулі. Прыстойная яма ўсё ніяк не вымалёўвалася.
Гэта табе не Вікіпэдыя, бля, сказаў ён самому сабе. А яны, здавалася, пачулі, ягоныя вучні.
Гэта табе ня ў Вільню катацца. Ня віскі папіваць, бля.
Яны глядзелі на яго ўсё больш насьмешліва. У іхных дзіцячых вачах не было ні каліва спагады.
Гады. Ён капаў.
Капаў.
Капаў.
Капаў.
“Можна, мы ўжо дамоў пойдзем, а, Алег Іванавіч?”
“А вы ўжо тут неяк са-а-амі...”
Ён злосна абвёў іх вачыма — і зразумеў, што не ўтрымае. Ну і валіце. Валіце, дзеткі.
Нах. Дахаты то бок.
Капаў.
Капаў.
Капаў.
Калі ён падняў вочы, стоячы па пояс у зямлі, што ніяк не здавалася, на яго глядзела толькі яна. Каштанка.
“Ідзі ўжо”, — сплюнуў ён.
Яна моўчкі адвярнулася.
Капаў.
Ён закрыў слоік з пасланьнямі бруднай плястыкавай накрыўкай, вылез, пастаяў крыху побач з Каштанкай. А потым асьцярожна апусьціў капсулу часу ў яміну. І нагой пачаў закідваць гэтую зробленую ім дзірку ў зямным шары чорнымі камякамі. Зноў схапіў рыдлёўку і дакончыў працу. А затым патаптаўся па сьвежай зямлі. Хоць ты расшпілі зараз прарэх і памачыся на справу рук тваіх. Калі б не Каштанка, ён, мабыць, так і зрабіў бы.
Яны, ня кажучы ні слова, вярнуліся ў мікрараён.
“Да пабачэньня, Алег Іванавіч”.
“І табе таго самага”.
Капаў.
А потым... А потым няма чаго расказваць. Ён схадзіў у школу і вымыў рукі, шыю, лоб. Ад яго пахла могілкамі. У аўтобусе, што вёз яго дамоў, да абеду пад вікі, пад віскі, пад думкі пра Вільню, ён сустрэў пана Дырэктара.
“Як там наша капсула?” — заклапочана спытаў пан Дырэктар.
Ён стаяў, а пан Дырэктар сядзеў. Зваротная герархія. А можа, і правільная — у дадзеных абставінах.