“Хто гэта?”
“О! Гэта быў герой! Мача! У мінулым стагодзьдзі ведалі, што такое паміраць за ідэю! — казаў Бюхман, пырскаючы сьлінай і трасучы пасмамі; ён казаў так упэўнена, быццам яму самому было ўжо сто гадоў. — “Такія, як ён, не паміралі ў гілтанах! Такія, як ён, падыхалі ў прыстойных гатэлях, дзе цэняць свабоду і ведаюць, у чым праўда жыцьця! Такім, як наш! Што ты рагочаш? Ды я б яму задарма нумар здаў — жыві і даві буржуеў!”
Яна тады засьмяялася, не стрымаўшыся, а Бюхман толькі махнуў рукой і зноў палез на свае чырвоныя сайты корпацца ў старых фатаздымках і трэсьці сухімі рэдкімі пасмамі пад гэтых сваіх хлопцаў, якія, відаць, даўно ўжо падохлі ад наркаты.
Вось жа, будзе яму сёньня чым заняцца, лайдаку.
Праўда, сама яна яшчэ ніколі не натыкалася на мёртвых. Гэты быў першы — першы мёртвы мужчына ў яе жыцьці. Пакаёўка падумала, што яна ўжо досыць доўга працуе тут і варта было б намякнуць Бюхману на прыбаўку. Да таго ж яны не дамаўляліся, што яна будзе прыбіраць за мёртвымі. За жывымі — добра, хоць, як высьветлілася, мёртвыя — больш акуратны народ. Толькі вось накурана так, што давядзецца выносіць матрац і праць фіранкі. Гэтай пасьцелі ўжо гадоў трыццаць. Пакаёўка ўздыхнула, паправіла на грудзях нябожчыка коўдру, патэлефанавала ўніз і паведаміла пра здарэньне.
“Вось жа свалата. Добра, нічога не чапай, — прабурчэў Бюхман. — Прыбяры пакуль у дваццатым. А я зараз выклічу, каго трэба”.
Дзень абяцаў быць доўгім. Сонца вызірнула з туману, і ў парку зноў запрацаваў дзяцел, а ў двары ўзяла першыя акорды бэнзапіла. Потым зноў зрабілася шэра, быццам гэты вялікі горад не заслугоўваў так шмат сьвятла. З туману на блізкі чыгуначны мост цяжка выпаўзалі электрычкі і з іржавым рыкам каціліся да станцыі — як на праселых і сьпісаных ва ўтыль амэрыканскіх горках. Электрычкі праяжджалі зусім блізка, з акна калідору можна было разглядзець твары пасажыраў. Вось і яшчэ адна — штурхаючы вазок з бруднай бялізнай, пакаёўка правяла яе вачыма. Большасьць людзей з адсутным выразам глядзела проста перад сабой, але ў апошнім вагоне раптам нечы твар прыляпіўся да шкла носам, расплыўся ў шырокай, бессэнсоўнай усьмешцы, шчэрачы зубы, зьбялеў, сплюшчыўся і зьнік пад мостам.
Нібыта ў электрычцы толькі што камусьці ўсадзілі нож у сьпіну.
Пакаёўку звалі Айсу. Калі б Айсу нарадзілася на стагодзьдзе раней, яе маглі б называць мулаткай — але ў 2050 годзе ў Бэрліне ніхто ўжо ня ведаў гэтага слова. Амаль ніхто.
3.
Неўзабаве пакой, дзе памёр пастаялец, напоўніўся жывымі людзьмі. Прыехала паліцыя, сфатаграфавала і зьехала — у Айсу нават нічога не спыталі. Калі пакаёўка зазірнула туды наступным разам, каля нябожчыка ляніва завіхаўся мэдык — маленькі мужчына ў расшпіленым зялёным халаце, такім кароткім, што ён зусім не закрываў спадніцу, з-пад якой тырчалі тоўстыя ножкі ў ваўняных калготках. Ён, відаць, прыехаў на ровары — унізе калготкі былі ўсе ў чырванаватай гліне. Пасярод пакоя змрочна стаяў Бюхман і тузаў свой чырвоны значок.
А вось каля акна, у цьмяным туманным сьвятле, піў каву з плястыкавага кубачка высокі хударлявы спадар. Прыгожы — пакаёўка не магла адвесьці вачэй. І модна апрануты: боты да калена, чорная кароткая спадніца ў абцяжку... блакітная блюзка з сэленіту сядзела на кашэчым торсе як быццам другая скура. Але самай файнай была тонкая, доўгая кучаравая барада, перахопленая каля самага падбародзьдзя серабрыстым шнурком — такіх паноў рэдка пабачыш у іхным гатэльчыку. Вузкія насьцярожаныя вочы на імгненьне ўспыхнулі, пабачыўшы пакаёўку, і зноў згасьлі. Ён абыякава глядзеў, як яна разглядвае ягоныя вострыя калені. На адзіным у пакоі крэсьле вісеў ягоны чорны скураны плашч.
Які ж ты прыгожы, падумала Айсу. Прыгожы і такі абыякавы, што ёй хацелася ўкалоць яго нечым вострым — ці дастаць запальнічку, пстрыкнуць і паднесьці да ягонага выцягнутага тонкага запясьця, каб пабачыць, як ён затанчыць ад болю, як скрывіцца твар і зноў загарацца вузкія вочы. Ёй закарцела дакрануцца да ягонага плашча — і паглядзець, што будзе.
Скура твая — сіла, перад якой я скаруся.
Яна так і зрабіла. Ён нічога не заўважыў.
“Што тут думаць... Сэрца, — весела сказаў мэдык, выпрастаўшыся і няўхвальна зірнуўшы на твар пакаёўкі, што паказаўся з-за дзьвярэй. — Памёр, відавочна, у сьне”.