Цытата — але адкуль? Тэрэзіюс Скіма імгненна спраўдзіў у сеціве і скептычна пасьміхнуўся.
“Знаёмцеся, — Кляйнрот з гідкай усьмешкай паглядзеў на тоўстага мужчыну. — Кім Кляўс, геній нашага часу. А гэта агент Скіма, у нейкім сэнсе ваш калега, Кіме. Ён таксама шукае імёны... імёны для таго, што пры жыцьці ня мела ў іх патрэбу”.
Якая дзіўная фраза, падумаў Скіма — а таўстун схапіў раптам ягоную руку і паднёс да сваіх тлустых вуснаў. Цмокнуў: Скіма адчуў, як кавалачак ягонага цела зрабіўся на імгненьне чужым — як вярнуць яго? Што гэта? Навошта гэта? Гэтая невытлумачальная, старая, ірацыянальная нелюбоў да тоўстых — ад якой чалавецтва так і не пазбавілася? Гэтыя старамодныя дотыкі, пацалункі, рытуалы — пазычыць часьцінку цела іншаму, ведаючы, што яна ўжо ня вернецца: чаму ўсё гэта атаясамліваецца з паэзіяй? Гэтая ўпэўненасьць у тым, што слова заслугоўвае такой амаль рэлігійнай увагі? Схавацца пад зямлёй, накрыцца мёртвымі целамі кніг, удаць, што ніякага часу не існуе, што нехта мае прывілей казаць, а нехта ганаровае права слухаць? Магчыма, літаратура памерла менавіта таму, што заўжды была такой герархічнай?
“Вы любіце паэзію, агент?” — спытаў Кім Кляўс, і па ягоным голасе Скіма зразумеў, што паэт запіў свой кебаб танным ромам. Магчыма, тым самым, які піў загадкавы пастаялец перад сьмерцю.
“Я люблю коцікаў, — сказаў Тэрэзіюс Скіма. — Яны лепш пахнуць”.
Кляйнрот зарыпеў вялікімі пярэднімі зубамі на знак ухвалы.
“Вы прыгожы, — зарагатаў Кім Кляўс. — Калі б я быў жанчынай... Эх. Я бачу, вы любіце паэзію, хоць, магчыма, самі пра гэта не здагадваецеся. “Я люблю коцікаў” — гэта ўжо само па сабе верш. Давайце я падпішу вам кніжку. Кляйнрот, стары пацук, дай мне асобнік маіх “Кабольдаў”...”
Кляйнрот скрывіўся.
“Добра, я падпішу свой... Вось. Вы чыталі мае вершы?”
“Не”, — коратка адказаў Скіма, назіраючы, як паэт выцірае аб кнігу сваю бараду. А чаго ён чакаў? Што Кляўс напіша яму аўтограф ад рукі? Як паўсотні гадоў таму? Гусіным пяром?
“Трымайце”, — Кім Кляўс задаволена працягнуў маленькую, тоненькую зашмальцаваную кніжку Скіму. Ён хітра і бессаромна ўтаропіўся ў вочы агента, чакаючы пабачыць там шок і гнеў. Але Скіма спакойна кіўнуў і схаваў кніжку ў заплечнік.
“У мяне таксама ёсьць кніга, — сказаў Скіма і паклаў перад паэтам зборнік мёртвага пастаяльца. — Аб яе не абавязкова выціраць бараду. Можна проста сказаць, ці ня ведаеце вы, хто яе напісаў — ці хаця б адкуль яна ўзялася? Дзе яе можна знайсьці?”
Кім Кляўс гідліва ўзяў нябожчыкаву кніжку і пагартаў.
“Усе ўсходнія графаманы пруць да нас, думаючы, што тут можна здабыць славу... І ніякія граніцы ім ня ўказ. Хоць у Эўропе цяпер чытаюць толькі мяне... ну, і яшчэ Хрысанагіса. Але Хрысанагіс — гэта чыста мэдыйная зьява. Паэзіі там нуль. Адзін піяр. Я ніколі не выступаю зь ім разам. А ён марыць... марыць... О так, гэты сьвінскі сабака толькі і думае, як прапіярыцца за мой кошт. Хоць ведае, падла, што на яго нават за дзьве маркі ніхто ня пойдзе... Нават за адну... Паэт на пяцьдзясят пфэнігаў, вось ён хто...”
“Кім, — мякка сказаў Кляйнрот, выставіўшы наперад зубы. — Агент Скіма прыйшоў сюды па працы. Яму нецікавы Хрысанагіс. А на цябе ён прыйшоў паглядзець. Ты і праўда ня ведаеш, хто б мог выдаць такую кніжачку?”
“Ладна, — паэт учапіўся ў сваю бараду. — Думаю, гэта гамбурская работа. Там сядзіць гэты фрык, стары Лямпэ. Лічыць сябе невядома кім. Думае, горды. Добра быць гордым, калі цябе даўно забылі. Здаецца, гэты Лямпэ выдаваў такія сраныя кніжачкі, за свае грошы. Яшчэ ў 40-м... Пакуль не разарыўся. Яго можна знайсьці ў базе. У яго была крамка ў Альтоне. “Niemandsrose”, ці як яна там называлася... Я выступаў там гадоў восем таму. Але ня ведаю, ці захоча ён з вамі размаўляць... Хутчэй, проста пашле. Лямпэ ненавідзіць сьвет. Кажа, за тое, што там больш няма кніг. Але ён проста нічога не чытае. Мяне дык дакладна. Як гэта казалі сто гадоў таму? “Не чытаў, але асуджаю”. Так казалі расейцы”.
“Нябожчык быў расейцам, — сказаў Кляйнрот. — Мабыць, таксама чытаў толькі сябе...”
У суседнім пакоі раптам дзынькнуў званочак, а потым яшчэ і яшчэ — нібы нейкія дзеці торгалі яго, забаўляючыся. Кляйнрот гмыкнуў, расклаў на стале кніжкі, а сам схаваўся ў цёмным куце. Скіма сеў у апошнім радзе, зь цікаўнасьцю назіраючы, як у пакой арганізавана, як японскія турысты, уваходзяць маладзёны, адзін за адным, хітратварыя, сытыя, маднявыя: трыццацігадовыя тынэйджары з каляровымі, татуіраванымі, сьлізкімі, нібы заплаканымі вачыма, рассаджваюцца, з удаванай пачцівасьцю прытрымліваючы крэслы, каб тыя не скрыпелі і ня шоргалі па падлозе. Яркія сукенкі, выгаленыя грудзі, дарагія плашчы ў тонкіх руках. Сківіцы рухаюцца, увесь час рухаюцца... Сярод іх было некалькі маладых жанчын — і Скіма бачыў, што ім цяжэй даецца гэтая гульня: яны так і не змаглі прыбраць пагарду са сваіх сканструяваных найлепшымі хірургамі вуснаў...