Кляйнрот паціснуў плячыма:
“Я ўсяго толькі гандлюю старымі кнігамі. І калі новыя таксама прадаюцца...”
Ён паказаў на ашмоцьце, якім быў засыпаны пакой.
“...гэта ня так і блага для маёй кнігарні. Хто я такі, каб судзіць?”
“Скажыце, Кляўс, — Тэрэзіюс Скіма зашпіліў куртку і паднёс да вачэй паэта пяро, знойдзенае ім раніцай у гатэлі. — Што вы можаце сказаць пра гэты прадмет? Што ён можа азначаць у наш час? Я знайшоў яго ў рэчах таго мёртвага чалавека. Кнігу і пяро”.
Кляўс гідліва каўтнуў сьліну.
“Гэта пяро дохлай птушкі. Вось і ўсё”.
“Вы ж паэт, Кляўс, — Тэрэзіюс Скіма сам зьдзівіўся, як лёгка яму далася гэтая фраза. Нібы ён проста паўтарыў яе за кімсьці. — Няўжо вам у галаву нічога не прыходзіць? Ну, падумайце. Хаця б нейкая асацыяцыя. Вобраз. Калі ня можаце прыгадаць нешта больш цікавае”.
“Некалі паэты пісалі пёрамі... — залыпаў вачыма Кляўс. — Калі я быў малады, я напісаў пра гэта. Як мяне трахае ў задніцу апошні ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры, у танным гатэлі, на падушцы, набітай скарыстанымі пёрамі даўно памерлых паэтаў. Згвалтаваньне на старой нямытай пярыне з плямамі ад атраманту і спэрмы. О, як мяне прымалі тады, калі я чытаў гэта... Як пляскалі... Такія чытаньні і праўда почасту сканчаліся танным гатэлем, бухлом, наркатой, сэксам... Дваццаць гадоў таму. Але гэта даўно ня модна. Як яно сьмярдзіць, гэтае вашае пяро... Як уся гэтая высокая літаратура, якая хвалілася сваёй элітарнасьцю, хавалася сама ў сябе, пагарджала народам, а потым здохла ў пус_тым куратніку, бо яе ўжо не было каму карміць”.
“Ну вось, а казалі, “усё”, — Тэрэзіюс Скіма схаваў пяро і насьмешліва паглядзеў на паэта. — Гэта былі словы сапраўднага паэта”.
“Лямпэ паслаў бы вас куды далей, агент Скіма, — махнула рукой зорка нямецкай паэзіі. — Той стары Лямпэ з Гамбургу... Яго б вы не прымусілі гаварыць. Хоць ён тая яшчэ свалата”.
“Што вы маеце на ўвазе?”
“Свалата! І мізантроп. Вораг сучаснасьці, як ён сам пра сябе кажа. Ён не карыстаецца інтэрнэтам. Сядзіць і гніе ў сябе ў Гамбургу. У такіх дзірах, як ягоная, і сьпеюць пухліны...”
Скіма падабраў з падлогі выдраныя старонкі і прымірэнча паклаў іх у пакет для сьмецьця. Кім Кляўс даўно круціў у руках цыгарэтку, ён ужо зьбіраўся праціснуцца да выхаду, але Скіма спыніў яго:
“І ўсё ж... Як вы думаеце, навошта чалавеку з кнігай цягаць з сабой пяро? У наш час?”
“Для таго самага, для чаго Кляйнроту ягоная кнігарня, — працадзіў Кляўс, які, было відаць, міжволі занурыўся ў свае ўспаміны пра блаславёныя 20-я. — Каб адчуць сябе апошнім дурнем на плянэце. У дураце выключнасьці ёсьць свая веліч. І часам гэта адзіная магчымасьць яе адчуць, хаця б раз у жыцьці”.
7.
Седзячы ў мяккім вагоне цягніка Intercity, агент бэрлінскага аддзелу ED Тэрэзіюс Скіма думаў пра недапітую бутэльку рому, якую пакінуў пасьля сябе пастаялец. І чым больш ён засяроджваўся на гэтым недарэчным прадмеце, тым ясьней разумеў, што думкі ягоныя круцяцца ня столькі вакол самога напою або шкляной бутэлькі, колькі вакол этыкеткі.
Тэрэзіюс Скіма ехаў у напрамку Гамбургу і думаў пра намаляваную жанчыну. Жанчыну, якая ўсьміхалася з наклейкі і клікала да сябе, на марскі бераг, пад пальмы, і далей — у прыбой, у хвалі, у сіняе мора, у сіне-залаты каляніяльны мужчынскі сон. Танны сон нікому не патрэбнага мужчыны-алькаголіка. Адзін крок — і з ружовага саду ты ступаеш на пясок, і вось ужо мора цалуе табе пальцы на нагах, і жанчына працягвае рукі, і кажа нешта на невядомай табе мове, поўнай галосных, поўнай плёскату і ласкі... Купленай у кіёску за дзьве маркі. Мора, якое сканчаецца з апошнім глытком.
Мулатка — выплыла аднекуль слова. Тэрэзіюс Скіма абвёў вачыма купэ. Не мінула і двух дзён, а ён пачаў заўважаць, як вакол яго віюцца, як інсэкты, нейкія новыя, а насамрэч старыя словы, архаічныя і хітрыя, словы, якія быццам бы заснулі на дзесяцігодзьдзі, а цяпер Тэрэзіюс Скіма пабудзіў іх, і іхны рой не дае яму жыць, як раней. Мулатка. Хто цяпер кажа так: мулатка? І што дакладна азначае гэтае слова? Яно неяк зьвязанае з крывёй, з доляй крыві ў чалавечых, жаночых жылах, нешта, зьвязанае з расай, рускімі, расьпеўнымі гукамі чужой мовы, рабствам, раманамі пра прыгоды... Раманы? Яшчэ адно дзіўнае слова. Раманы, рамантыка, ром. І хто яго ведае, дзе тут спыніцца. Словы прачыналіся адно за адным і пырхалі вакол Тэрэзіюса Скімы, і ён адчуваў на вуснах іхныя лёгкія, амаль няісныя дотыкі.
Для чалавека, які памёр у гатэлі “Розэнгартэн” лютаўскай ноччу, яны былі ня проста словамі. Яны былі ягонымі гаспадарамі, яны сьвяцілі яму ў ночы. Якімі вачыма ён глядзеў на мулатку, калі прысмоктваўся да бутэлькі з танным, крыху саладжавым пойлам, пасьля якога такая кіслая адрыжка? Магчыма, яму здавалася, што яны цалуюцца. Ён і яго мулатка.