Ён ведаў, што нябожчык быў нелегалам.
Ён ведаў, што яго, Тэрэзіюса Скіму, усё мацней прыцягвае гэтая справа. Але пакуль што не разумеў, чаму, у чым тут рэч.
А яшчэ ён ведаў, што нябожчык не вадзіў знаёмстваў з паэтычнай тусоўкай і не выступаў на такіх імпрэзах, як той ганебны вечар у “Апошняй кнігарні”. І Тэрэзіюс Скіма прасякаўся ўсё большай павагай да памерлага: ён не прамяняў сваю адсырэлую кніжку і старое пяро на сумнеўную славу кавалка мяса для маладых ідыётаў, якім няма чым заняцца. Такому чалавеку ня сорамна вярнуць імя, падумаў Тэрэзіюс Скіма. І засаромеўся сваіх думак, бо надта ўжо патаснымі яны яму падаліся.
Сёньня раніцай, выйшаўшы з кіёску, ён патэлефанаваў у Ляйпцыг паэту Хрысанагісу. Ні пра якае пяро і ні пра якага руска-нярускага паэта Хрысанагіс ня ведаў, затое, пачуўшы імя Кіма Кляўса, выказаў агенту ўсё, што думае пра гэтага “графамана, славалюбца і наогул найвялікшага казла”. Калі ж Скіма строгім паліцэйскім голасам спыніў паток ягонай лаянкі, Хрысанагіс супакоіўся і параіў зьвярнуцца да старога Лямпэ, зь якім “канечне, немагчыма гаварыць”, але які “ў курсе ўсяго”. Відавочна, той Лямпэ і праўда быў чалавекам, які можа дапамагчы, вырашыў Скіма і замовіў білет у Гамбург.
І вось Intercity імчаў яго ў вольны ганзэйскі горад, і Тэрэзіюс Скіма ведаў, што ніколі ня будзе мець спакою, калі не даведаецца, чый труп выплюнуў ненасытны “Розэнгартэн” учора раніцай.
Ён загарнуў кнігу і схаваў у заплечнік. Выйшаў у калідор, замовіў сабе кавы, а сам стаў каля акна, на якім адзін краявід засланяў сабой другі. Памножаны чалавекам сьвет спаборнічаў сам з сабой у хуткасьці. Названы чалавекам сьвет блытаўся ў сваіх найменьнях. Чалавек без імя і радзімы ляжаў у бэрлінскім моргу — і Тэрэзіюс Скіма, блукаючы сярод копіяў сьвету, зьбіраў раскіданыя парэшткі яго біяграфіі.
Напэўна, гэта ўсё ж было нечым большым, чым проста працай.
Можа, у гэтым і праўда было нешта, што гадоў трыццаць таму назвалі б дзіўным словам: паэзія?..
“Вершы”, — прамовілі вузкія вусны Тэрэзіюса Скімы, і ён усьміхнуўся: такі прысмак пакінулі яны ў роце. Нібы ён лізнуў некага ў халоднае вуха. Ён сказаў гэтае слова ўжо амаль без намаганьня — слова запрашала некуды, запрашала прайсьці паўз усе марнасьці, усьміхнуцца загадкава і забыць усіх кімаў кляўсаў і хрысанагісаў, адмахнуцца ад іх, як ад мухаў, зморшчыцца і рушыць далей, у змрок. Як жа цёмна там, пад вокладкамі кніг, якія ніхто не чытае...
“Ваша кава”.
“Дзякую”.
Недзе ў вагоне віскнулі і вылаяліся. І гэта настолькі не пасавала настрою паездкі, што Скіму захацелася паскардзіцца правадніку. Яны мусяць сачыць за парадкам — людзі купляюць білеты на Intercity не ў апошнюю чаргу таму, што ім падабаецца крыху старамодны спакой вагонаў, іх прыцягвае гэтая магчымасьць спыніцца і аддыхацца, адкінуцца на мяккае крэсла, заплюшчыць вочы і ўспомніць нешта важнае...
Ён вярнуўся ў купэ, паставіў каву ў адмысловую адтуліну, паглядзеў на сябе ў люстэрка. Сёньня на ім быў чорны швэдар і чырвоная спадніца зь бела-чорным узорам па ніжнім краі, а валасы ён сабраў набок і закалоў іх серабрыстым грабенчыкам, які ганарліва перамігваўся з матузком у бародцы. Ён ведаў, што выглядае эфэктна — і быў рады, што едзе ў купэ адзін.
Тэрэзіюс Скіма не сьпяшаючыся зрабіў глыток і зразумеў, што яму не падалося. Недзе ў вагоне чуўся брыдкаваты шум, які парушаў усю гармонію падарожжа.
Скіма выйшаў у калідор і мяккай хадою чалавека, які мае дома трох катоў, пракраўся ўздоўж разяўленых дзьвярэй паўцёмных купэ. Гукі ішлі зь перадапошняга, Скіма рэзка пацягнуў дзьверы, але ён ужо бачыў праз танаванае шкло, завешанае курткамі, што там адбываецца, і ведаў, што яму рабіць.
Двое хлапцоў трымалі жанчыну за рукі, прыціснуўшы да сядзеньня, а трэці, прысеўшы на кукішкі, здымаў на відэа яе перакошаны твар, напружаную, чырвоную шыю, скрыўлены рот, які нягледзячы ні на што не наважваўся крыкнуць, шалёныя вочы ахвяры, якая ніяк ня можа абраць паміж цярпеньнем, пакорай і гневам, бо ня ведае, чым можа скончыцца гнеў. Хлопец на кукішках прагна вадзіў аб’ектывам па яе шчоках, вушах і носе, то падносячы яго блізка, то адводзячы, нібы абпырскваў ахвяру нейкай вадкасьцю, а іншыя двое адварочваліся, не выпускаючы з рук яе запясьці — яны ня мусілі трапіць у кадр.
“Паважаныя пасажыры, празь некалькі хвілін наш цягнік прыедзе на станцыю Гамбург-Вільгельмсбург...”
Тэрэзіюс Скіма ударыў хлопца з камэрай нагой у вуха — камэра выпала ў таго з рук і з глухім стукам ляпнулася на мяккую падлогу. Зьдзіўлены позірк, пакрыўджаны енк, аберуч схопленае вуха — балюча. Іншыя двое адразу ж адпусьцілі ахвяру, але Тэрэзіюс Скіма не зьвярнуў на гэта ўвагі: адзін зь іх атрымаў ад яго цудоўны, вывераны ўдар у зубы, а другі, пасьпеўшы закрыць твар рукамі, быў узнагароджаны ласкавым ударам бота па выстаўленым калене. Тэрэзіюс Скіма ўмеў рабіць людзям балюча — боль імгненна вяртае прытомнасьць і прымушае ўспамінаць імёны, свае і чужыя.