Усе гэтыя думкі зноў прывялі яго да Муру.
Ён ніколі не бываў там, бачыў толькі здымкі і відэа. Мур. Там, за ім, таксама ёсьць жыцьцё. Там кахаюць, забіваюць, жаруць, здраджваюць, капаюць. Там капаюць.
Яны капаюць.
Там свае бяздарныя паэты і свае кнігары — сядзяць за калючым дротам крывых і перакуленых кірылічных літар. Там таксама ёсьць гатэлі — танныя і няўтульныя дамавіны. Там свае агенты зь невымоўнымі імёнамі шукаюць гэткія ж невымоўныя імёны памерлых. Там Расея. Пекла. Імпэрыя Жаху і Крыві. І дзікага крыку.
І вось ён уцёк адтуль, гэты ягоны шчасьлівы няшчасны кліент. Уцёк, забраўшы з сабой сваю мову. Куды ты вядзеш мяне, нябожчык з “Розэнгартэну”? Якія таямніцы хочаш мне паказаць?
Яшчэ калі цягнік толькі крануўся зь месца на Альтонскім вакзале, Скіма атрымаў адказ на свой запыт. Так, у Празе існавала нешта накшталт клюбу, гаспадыняй якога значылася нейкая Пэтра Божыкава — насамрэч гэта была кнігарня... зноў кнігарня, зноў кучы паперы на падлозе, зноў загадкавыя размовы і звар’яцелыя гаспадары, якія сядзяць на кучах памерлых тамоў і ня ведаюць, што зь імі рабіць... здаецца, Скіма ўжо ведаў, як зь імі паводзіцца, гэтымі неверагодна фанабэрыстымі асобамі, якія гаварылі так, нібы чыталі ўголас абзацы са свайго спарахнелага майна. Кнігарня абяцала галодным аматарам літаратуры стол і сон. Наколькі Тэрэзіюс Скіма зразумеў, туды імкнулі ўсе расчараваныя — калі маглі атрымаць візу. Ён зь цяжкасьцю дабіўся, каб яму выдалі адрэсу. Больш ніякай інфармацыі не было — сайт клюбу ўжо некалькі гадоў не абнаўляўся. А сама Пэтра Божыкава прыкідвалася мёртвай — усе спробы зьвязацца зь ёй былі марныя. Яна яго ігнаравала — калі гэта і праўда была яна.
Сьмешна, канечне, думаў Тэрэзіюс Скіма, кладучы ў рот першы кавалак гарачай гумовай сасіскі пад соўсам кары. Калі ён ішоў працаваць у ED, яму здавалася, што гэта будзе праца за кампутарам. Людзі выглядалі злучанымі такой колькасьцю віртуальных кантактаў, што нават калі б нехта захацеў, дык ня мог бы зь іх выблытацца. У сьвеце, дзе жыў Тэрэзіюс Скіма, проста немагчыма было згубіцца або схавацца. Ён быў пэўны, што яму давядзецца ідэнтыфікаваць віртуальныя сьляды.
А замест гэтага: голыя жоўтыя падэшвы, старыя кнігі, нейкае пер’е, пахі і крыкі, смурод і занядбанасьць парванай на нелягічныя шматкі рэальнасьці. І гэты штучна азанаваны вагон цягніка Intercity, які праяжджае Дрэздэн.
І пражанка Пэтра. Якая, магчыма, не гаворыць ні на воднай мове, апрача сваёй, жучынай, жвавай, жалобна-жывой, акружанай жэўжыкамі д’ябальскай дыякрытыкі і заўжды такой жудаснай — для любога бэрлінскага вуха.
Да мяжы заставалася паўгадзіны. Тэрэзіюс Скіма зьняў боты і паварушыў пальцамі ног. Нейкая дзяўчына, якая ішла па вагоне, хапаючыся за сьпінкі крэслаў, быццам іхны цягнік трэсла, ўтаропілася ў ягоныя калготкі — ён скасавурыў вочы і ўсьміхнуўся: так і ёсьць, па тканіне пайшла стрэлка.
Ён з уздыхам дастаў расейскую кніжку пра Нільса і адкрыў пляншэт — знайшоў нямецкі пераклад і паглыбіўся ў чытаньне. Але чыталася цяжка — яго ўвесь час нешта адцягвала: мужчына, які сядзеў насупраць і ўпотай разглядваў Скіму, без асаблівай прыязнасьці і зь цікавасьцю. Быццам шпіёніў. Ці парачка падлеткаў, што заснулі, узяўшыся за рукі: з прыадкрытага рота ў аднаго палезла цягучая сьліна, пацякла па падбародзьдзі, капне-ня капне, капне — не? Ці гэтая невядома адкуль узьніклая муха, якая, відаць, даўно ўжо курсіравала паміж Гамбургам і Прагай, бяссонная муха бясконцага лютага, стомленая ад імклівасьці цягніка, муха, што ўвабрала ў сябе ўсю ягоную хуткасьць...
Тэрэзіюс Скіма клікнуў на слова “кніга”.
У тэксьце пра Нільса яно сустракалася восем разоў.
“Праўда, глядзеў ён ня столькі ў кнігу, колькі ў акно”.
Зусім як ён, Скіма, пасажыр гэтага Intercity, міма якога бягуць запаволеныя краявіды.
“Ён з прыкрасьцю адвярнуўся ад акна і ўтаропіўся ў кнігу”.
Вось як.
Кніга ляжыць на стале Нільса, на кнігу кладзецца Нільс сваім пругкім хлапечым жыватом.
“Зноў трэба садзіцца за кнігу”.
“Нільс сеў на кнігу і горка заплакаў”.