Яна мне падабаецца, з жахам падумаў Тэрэзіюс Скіма. Раздражнёны гэтым простым адкрыцьцём, ён адкінуўся да сьцяны і прабег пальцамі па сваёй шыкоўнай бародцы.
“Дык ты ведала яго? Майго кліента? Ён быў тут?”
“Я ж сказала: выпі са мной, і тады пагаворым. Я замоўлю добрага віскі...”
Тэлефон цмокнуў — Тэрэзіюс Скіма палез паглядзець: так і ёсьць, гэта Айсу. “Сьмешна, але я раўную”. Скіма пасьпешліва схаваў тэлефон. Ён адчуваў сябе як у тых старых фільмах пачатку стагодзьдзя.
“Жонка?”
“Не, гэта з Бэрліну. Пытаюцца, якія навіны ў маёй справе”.
“Напішы ім, няхай праставяцца. Аплацяць нам з табой вечар у бары.
Тэрэзіюс Скіма ўспомніў, што ў Прагу ён паехаў за свой кошт, бо ED ніколі б не расшчодрылася на такое падарожжа, і ўздыхнуў.
“Жартую, — усьміхнулася на ўвесь рот Пэтра, агаліўшы кабыліныя зубы. — Якое віскі будзем піць?”
“Тут ёсьць ром?” — спытаў Тэрэзіюс Скіма.
“Ром?”
“Так. З мулаткай на этыкетцы”.
Яна зьдзіўлена зірнула на яго, выйшла — і вярнулася з бутэлькай. Не, гэта быў ня той ром, які піў у сваю апошнюю ноч памерлы пастаялец, але Тэрэзіюсу Скіму было ўжо ўсё роўна.
Пэтра наліла ім у слоікі — амаль да сярэдзіны. Каламутная сьветлая вадкасьць. Я ня п’ю, падумаў Скіма. Не, усё ж п’ю.
Ён адпіў і зморшчыўся. Падумаў, ці не пасмактаць кончык бародкі, але ўсё ж пракаўтнуў саладжава-горкі смак, уладкаваў недзе пад сэрцам. Там, дзе яму сказалі шукаць Пэтру хлопцы ля каміна.
“Як ты мяне знайшоў? — хрыпата спытала Пэтра, выпіўшы за раз палову таго, што мела ў слоіку. — Быў у маіх хлопцаў?”
“Так. Гэта твой клюб? На вуліцы... — Тэрэзіюс Скіма склаў вусны і натужна выціснуў: Поржычы...”
“Там жывуць тыя, каму трэба перазімаваць. Тыя, хто нешта піша.. нешта сваё... піша і датупаў па сваіх папяровых сьцежках да Прагі. Я даю там пажыць толькі тым, хто ўмее пісаць ад рукі. Найлепшым зь іх я нават раблю кніжкі, у мяне ў падвале старая друкарская машына, некалі на такіх можна было рабіць малатыражныя кніжкі, on demand... думаю, у 1968 на ёй друкавалі самвыдат...людзі столькі не жывуць, а кніжкі і машыны — запраста.... ёй сто гадоў — уяўляеш? Такая вось я сьвіньня”.
“Ты больш падобная да кабыліцы, — сказаў Скіма. — Прабач”.
Відаць, гэта ром быў вінаваты. Скіма прыгубіў яшчэ і ўсьміхнуўся:
“Я вельмі даўно ня піў алькаголю”.
“А я не крыўдую, з чаго ты ўзяў? Ты сам падобны да блуднага ката...”, — яна дапіла, наліла сабе яшчэ і закурыла тоўстую цыгарэту. Выдыхнула ў бок, але падземныя ветры вярнулі дым і кінулі яго ў твар Скімы.
“Дык ты ведала яго?”
“Пачакай ты... Ну цябе і перакасіла, дружа, — Пэтра сьцягнула зь сябе швэдар: пад ім была зялёная футболка. Цяпер яна нагадвала салдата. — Бачу, ром добра табе заходзіць. Трэба будзе ўзяць яшчэ”.
“Не...” — млява прамовіў Скіма.
“Так”, — сказала строга Пэтра і паглядзела на яго, прымружыўшы вочы з такім мноствам веек, нібы яна гадавала іх на продаж, як зеляніну.
Сваімі вялікімі пальцамі яна задушыла ў попельніцы цыгарэту.
“Ведаеш, у якім доме месьціцца мой клюб? Гэта ня проста стары будынак. Сто пяцьдзясят гадоў таму ён ужо стаяў, і там была Страхавая кампанія для траўмаваных рабочых Каралеўства Чэскага. Як табе? Нічога не прыходзіць у галаву?”
“Не”.
“Калі ты нарадзіўся, там быў гатэль “Мэркур”... Але гісторыя ніколі не пачынаецца з таго дня, калі ты нараджаешся на сьвет. У тым ліку і твая гісторыя, Тэрэзіюс. Твая гісторыя, тая, у якую ты ўляпаўся, пачалася разам з дваццатым стагодзьдзем. У доме, дзе мае хлопцы грэюць яйцы каля штучнага агню, была страхавая кампанія, а ў ёй, у кабінэце 214, працаваў агентам Кафка”.
“Агент Кафка?”
“Так, агент Скіма. Агент Франц Кафка, вялікі пісьменьнік. Ты чытаў яго, канечне ж. Ты ж любіш кнігарні”.
“Ненавіджу, — паспрабаваў схлусіць Скіма. — Я ня ведаю, хто гэта. Хаця пачакай. Быў такі фільм, аднаго з SuperDDR, “Мужчынскія шкарпэткі “Ф.Кафка”. 2025 год, па-мойму... Гэта пра яго?..”
“Супэрдэдээр... Шкарпэткі... — Пэтра пагардліва зірнула на Скіму і ўсе яе валаскі абурана натапырыліся. — Сам ты шкарпэтка. Кафка напісаў “Працэс” і “Прысуд”, ён напісаў “У калёніі для зьняволеных”, “Вясковага лекара” і “Замак”. Калі ты не чытаў гэтых кніг — што і каго ты можаш знайсьці? Толькі пустыя гукі, накрыўку ад труны, кавалак плястмасы. Але чалавека — ніколі”.