Зам, якая дагэтуль трымалася ў цені, рашуча выйшла да дошкі і далучылася да паліцая. Вусны яе дрыжалі:
“Рэбята! Надзеюсь, вы понялі, што разгавор ідзёт сур’ёзны. Гдзе-та ў лесу затаіўся ўраг. І наша задача — саабшча ня даць яму нарушыць гражданскую стабільнасьць. Будзьце ўнімацельны! Дажэ малейшае падазрэньне можэт вывесьці нас на правільны сьлед! Давайце наладзім у Белых Росах сісьцему гражданскага самакантроля. І ўмесьце выведзем урага на чыстую воду. Дзевачкі! І мальчыкі тожа. У вас глаза маладыя, ногі праворныя, так што на вас надзежда!”
Паліцай раптам нахіліўся да пярэдняй парты:
“Слышал, Маўчун? Усё поняў? Што смотрыш, как бальной?”
Маўчун адчуў, як твар ягоны гарыць. Раней паліцай зь ім так не размаўляў. Дый наогул рэдка калі зьвяртаў на яго, Маўчуна, увагу. Хапала яму справаў з Касмачыкам. Цяпер, відаць, на Касмачыкава месца ён патрапіў. У трудныя падросткі. Але які ён трудны. Ніколі з законам праблем ня меў. Хіба што з Законам божым. Але гэта ўжо іншая парафія...
“Ну што ты спужаўся? — паліцай нечакана падабрэў. — Я пра тое, каб ты не маўчаў, як што пабачыш. А рот раскрыў і расказаў. А то знаю я цябе. Слова абцугамі ня выціснуць. А дзела такое, што рэагіраваць нада быстра. Увідзел — далажыл. Ясна, Маўчун? Што ты ўсё красьнееш? Ты ж мужык! Мабілку маеш?”
“Мабілкі ім перад заняціямі здаваць трэба, такое распаражэніе”, — пасьпешліва сказаў настаўнік.
“Ну, калі распаражэніе, нада выпаўняць”, — паліцай пераглянуўся з замам.
“Школа, кстаці, адна із самых вераятных мішэней церарыста, — строга сказала зам. — Ну што, рабяты? Вапросы есьць?”
“Няма!” — прапішчалі дзеўкі.
На гэтым размова была скончаная — і паліцай, галянтна прапусьціўшы зама наперад, выйшаў з клясы. Маўчун імкнуўся не глядзець на настаўніка, але той, падаецца, быў заняты дзеўкамі, якія ўсчалі пасьля сыходу яліты такі гвалт, што давялося яму прайсьціся дубцом па іхных ручках. Але было позна. Заняткі ў школе ўжо былі сарваныя — якая навука, калі такое чэпэ адбылося. На перапынку ўсе толькі і гаварылі, што пра парашут ды пра шпіёнаў, дзеўкам надта ўжо хацелася, каб шпіёна хутчэй злавілі, і пажадана ў вёсцы — бо карцела ім на яго паглядзець. Маўчун з пагардай прыслухоўваўся да іхных бязглуздых размоваў — шпіён чамусьці маляваўся ў іхным уяўленьні гожым высокім хлопцам, які па-рускі не гаворыць, а толькі стаіць, зьвязаны, махае вейкамі, ды мускуламі паігрывае пад вяроўкамі: жалка яго, расстраляюць жа, не дадуць налюбавацца. Таму, з аднаго боку, дзеўкам зь іхнай школы хацелася, каб яго як найскарэй паймалі, а з другога, хай бы пагуляў яшчэ па лесе, падражніў дзявочыя фантазіі...
Што праўда, Любка ў дзявочых абмеркаваньнях удзелу ня брала. Падышла, села каля Маўчуна, быццам ён ёй цяпер быў бліжэйшы за сябровак. Сяброўкі зірнулі на яе скоса — але што паробіш, Любка была старэйшая і таксама незавісімая сьлішкам, тожа сібе на ўме.
Села Любка каля Маўчуна, прыціснулася каленам:
“Як думаеш, Маўчунок, паймаюць шпіёна?”
Маўчун памаўчаў.
“Ты ж хлопец, каму ж як ня хлопцам, зашчытнікам нашым, у такім разьбірацца? Паймаюць?”
“Ня знаю”.
Любка кіўнула, калена было цёплае і небясьпечнае. Маўчун усё адсоўваўся, а яно ўсё лезла — бліжэй і бліжэй.
“А ты, Маўчун, калі б шпіёна пабачыў, расказаў бы мне?”
Маўчун крыва ўсьміхнуўся.
“Ясна, — Любка пахітала галавой, нібы яна была доктарка, а ён і праўда хворы. — Паліцаю пазваніў бы...”
“А ты б не пазваніла?” — Маўчун пагардліва адсунуўся.
“Пазваніла б, — Любка пазяхнула. — Але не адразу. Разумееш, Маўчунок? Не адразу?”
“Чаму ж не адразу?”
“Я б спачатку таму шпіёну пару вапросаў задала, — Любка расправіла на каленях цёплую сукенку. — Распытала б яго, што і як. Там, у ягонай Шпіёніі. Як там яны жывуць. Як у нас усё — ці ўсё ж трошачкі па-другому, іначай”.
Маўчун задумаўся. Хітрая Любка. Хітрэйшая, чым ён думаў. Правакацыя. У давер да яго ўціраецца. Хвігу ёй, Маўчун ня з тых, хто першаму стрэчнаму адкрываць душу будзе. Пагатоў Касмачовай дзеўцы.
“А ты Касмачу пісьмо напісала?” — спытаў ён, каб перамяніць тэму.
“Каму? Касмачу? — Любка засьмяялася злосна. — Ды пайшоў ён. Я ўжо і забыла пра яго. Усё роўна ён больш ня вернецца. Ці заб’юць, ці казачку сабе знойдзе. Дый ня думала я ніколі пра Касмача як пра сур’ёзны варыянт. Дурачок ён...”