Маўчун ня верыў. На понт яго бярэ.
“І ты дурачок, — Любка з асалодай угледзелася ў ягоны чырвоны твар. — Усе вы дурачкі. А ты асабліва. Ад цябе гусямі сьмярдзіць. Гусіным гаўном, ага. Гусятнік ты, Маўчун. Табе б на ферме яйкі выседжваць. У шпіёны цябе не ўзялі б. Ні іхныя, ні нашы. А яшчэ разумным прыкідваешся. Важнасьць на сябе напускаеш. Якія мы таінсьцьвенныя...”
І Любка зарагатала гучна, паднялася і пайшла прэч.
Падчас апошняга ўроку над вёскай пратарахцеў верталёт. А потым яшчэ раз. І яшчэ — ужо калі Маўчун гусачку сваю шэрую абдымаў і расказваў ёй шэптам, што ўчора ў лесе адбылося, калі яны з бацькам на панду хадзілі. Усё разумела гусачка, Маўчун па вачах яе пацеркавых бачыў, усё разумела, а сказаць нічога не магла — але толькі па-чалавечы не магла, па-свойму дык яна шмат гаварыла, і адчуваў Маўчун, што раўнуе яна яго, а да каго — ясна было, як белы дзень. Вінаваты быў Маўчун перад гусачкай, сапраўды вінаваты, бо не выходзіла ў яго з галавы Стэфка, усё пракручваў ён учорашнюю сустрэчу ў галаве, і выходзіла, што памятае ён яе ва ўсіх яе салодкіх і трывожных падрабязнасьцях.
Пакуль упораўся на падворку, дык ужо і сьцямнела, а там і за ўрокі трэба было брацца. Заданьням Маўчун даў рады за паўгадзіны, дый што там цяжкога — нездарма ў настаўніка ён у найлепшых вучнях хадзіў. А як толькі поўня вызірнула, нацягнуў Маўчун зімовыя боты, пару пакетаў крамных у адну кішэнь курткі сунуў (тыя пакеты ў хаце невядома зь якіх часоў валяліся), другую прыпасамі набіў — і за парог.
“Ты куды гэта? — чыркнула ў цемры запалка. — Куды сабраўся?”
Бацька стаяў каля весьнічак, нібы даўно там яго падпільноўваў.
Маўчун парадаваўся, што цёмна. З самай раніцы ён з жахам адчуваў, што ніяк ня можа авалодаць сваім тварам — такога раней не здаралася: няўжо пасьля ўчорашняга знаёмства са Стэфкай ён асуджаны цяпер вечна чырванець, ды вочы хаваць, ды трэсьціся ад найменшага гуку? Вось што з чалавекам бабы робяць. І як да такога звыкнуць? Але цяпер яго хаваў змрок падворка, сьвятло поўні шукала Маўчуна і не знаходзіла, і яму стала неяк ніякавата — няўжо яна ўвесь вечар за ім сачыць надумала, гэтая круглая поўня, што павісла над лесам, як пост паветранай абароны?
Агеньчык бацькавай цыгаркі заскакаў над Маўчуновай галавой:
“Чуў, што ў лесе шпіён завёўся? З парашута кінулі”.
“У школе расказвалі, — адказаў Маўчун наўмысна дзіцячым голасам. — Паліцай выступаць прыходзіў, і заміха зь ім”.
Бацька пакашляў, агеньчык зрабіў кола.
“Да... У сложнае ўрэмя ты радзіўся, сынок... Дык скажаш, куды сабраўся?”
“Нікуды”.
“Ага, нікуды. У зімовых ботах. Я ж чую, як ты ступаеш. У паляўнічага вуха такое, што не прап’еш”.
“Ай ну тат...”
“Дык куды?”
“Да дзевак”, — сказаў Маўчун неахвотна. І адразу зразумеў, што падман удаўся. Бацька нават дыхаць па-іншаму пачаў.
“Значыць, дайшло да цябе нарэшце, — сказаў ён мякка. — Да... Малога Касмача забралі, цяпер ты ў нас першы хлопец на дзярэўні, а дзярэўня адзін дом”.
“Што?”
“Ды нічога... Бяжы ўжо. Ды каб да ночы вярнуўся. Урокі зрабіў?”
“Зрабіў”, — кінуў Маўчун і, стараючыся не паказваць, што сьпяшаецца, выйшаў на вуліцу. Павярнуў, шмыгнуў за хату Касмача, а там прыпусьціў цераз поле, вылез на дарогу, завязаў на боты пакеты цэляфанавыя і шырокім крокам, тулячыся ў цень ельніку, пашыбаваў да лесу. Яшчэ здалёк пачуў, як з-за суцэльнай сьцяны нехта завыў. Мо воўк, а мо і панда. А можа, і чалавек. Ніхто ўжо не разьбярэ.
Дарогу, па якой яны з бацькам учора ішлі, ён добра запомніў. Толькі калі да паваленага дрэва дабраўся, разгубіўся крыху. Давялося запалкі дастаць, пасьвяціць — хоць і была гэта рызыка: калі салдаты блізка, дык маглі пачуць. Чырк запалкі разарваў цішыню лесу — нібы нехта з дрэва кару садраў адным махам вострых кіпцяў. Маўчун агледзеўся, апякаючы пальцы. Ага, здаецца, сюды. Паволі падышоў да дрэваў, пачаў падымаць адну за адной цяжкія халодныя лапы, ступаў асьцярожна, каб пакеты на нагах не зачапіліся ды не парваліся. Яшчэ адна запалка, яшчэ адна... Агонь выхопліваў толькі цёмныя камлі, што стаялі, нібы адвярнуўшыся ад Маўчуна, нібы выгляд рабілі, што яго ня ведаюць. Ён падумаў быў, што ня той напрамак узяў — і тут наперадзе бліснула поўня на сярэдзіне возера.
Вось яно, тое месца.
У сьвятле поўні Маўчун пабачыў абрысы мёртвай хаты. Нахіліўшыся — месца было адкрытае — пракраўся да акна, прыціснуўся асьцярожна да сьцяны, зазірнуў. І, падцягнуўшыся, пралез у нізкую пройму. Хата зарыпела, усярэдзіне было так цёмна, што Маўчун вырашыў выцягнуць перад сабой рукі. Праз колькі хвілін яму зрабілася ясна, што хата пустая.