Маўчун бег — і на яго ніхто не зьвяртаў увагі. Нібы ён усім ім быў больш не цікавы. Але калі там, ля Юзакавай хаты, усё скончыцца, тады яны прыйдуць да яго. Тыя, хто застанецца пасьля бітвы. І спытаюць, абавязкова спытаюць:
“Дзе ты быў, Маўчун?”
Ён бег да бацькавага дому — і рабіўся ўсё меншы. З кожным крокам, з кожнай кропелькай поту, з кожным удыхам і выдыхам свайго вялікага рота, з кожным стукам сэрца.
Спачатку ён зрабіўся ростам зь Любку.
Пасьля, калі прабягаў міма паліцыі, ужо з крыж на магільнай агароджы.
А як павярнуў на іхную вуліцу, такую родную, такую знаёмую — ростам з матацыкл.
А потым ростам зь Любчыну самую вялікую ляльку.
І, ужо на двары, дзе бацька складваў на дрывотні сырыя кругляшы, ён быў зь ляльку ня самага вялікага памеру.
Не заўважыў яго бацька. Толькі цень нейкі праз двор праскочыў. Можа, пціца праляцела. Можа, сонца за хмарку зайшло.
Можа, нехта печанай рэдзькі аб’еўся.
Можа, у калодзісь стары хто плюнуў.
Можа, гара з гарой сышлася.
Можа, русалка ваду з косаў вычасала.
А можа, гэта шэрая гусь-вутачка ў неба ўзьляцела.
Высока.
Не спаймаеш.
Сабакаловы
Дзяўчаты з Таёжнай любілі мяне палохаць.
Адна зь іх хапала за разадраны локаць
І сьціскала, а другая плявала пад ногі вішнямі
І казала прыцішана страшнае, жорсткае, лішняе:
“Што гэта ў цябе ў руках: сабачка?
Харошы сабачка, але ў сабачкі балячка:
Вось тут, глядзі, на попе — самы сапраўдны лішай.
Сабакаловам сабачку аддай.
Аддай!” —
Едуць, едуць сабакаловы.
Яны ўжо на суседняй вуліцы.
Вуліцы Вішнёвага Страху,
Вуліцы Вечаровага Брэху.
Дзяўчаты крычалі і вырывалі сабаку з рук,
Кожная брудная, як калюга, і дужая, як фізрук,
А я прыціскаў да грудзей, да сэрца, да кадыка
Свайго сіняга сабаку бяз вока, зялёнага свайго ваўка.
Ім было па дзесяць, а мне і пяці
Яшчэ ня споўнілася, і ў вышыню расьці
Мне падабалася больш, чым раздавацца ўшыркі.
Горад, прыватны сэктар, вішні, платы і дзіркі,
Вада з калёнак, сьцюдзёная, як анэстэтык,
Смала, якую ўлетку жавалі гэтак,
Быццам хацелі самі зрабіцца дрэвамі:
Вішнямі і таполямі, а не адамамі-евамі.
Якія там Евы!
Гэтыя Евы са сьмехам крычалі малому Адаму:
“Аддай сабаку!” — а ён: “не аддам” ім.
“Лішай на срацы!” — а ён маўчыць.
Стаіць і румзае, гладзячы той лішай,
Быццам недзе зусім недалёка, у бедных яго вушах
І праўда
Едуць, едуць сабакаловы.
Селядцовымі круцяць галовамі,
Дзядзькі зь сеткамі,
Дзядзькі з клеткамі,
З чарапушкамі на шастах.
Па вуліцы Першага Ровара.
Па вуліцы Жоўтага Драніка.
Па вуліцы Гульні ў Доктарку.
Па аблоках і па кустах.
Дзяўчаты з Таёжнай: троечніцы і няўмехі
Айцы — Баярскія, маці Эдыты П’ехі,
Яны рабілі балюча так, як грызуць арэхі,
Якія там на Таёжнай былі пацехі?
Тралейбуснае дэпо і сваё дупло.
Стромыя спускі, пусткі, за імі — цыганскае царства,
Каровы, сьвіньні, бабулькі ў хустках, птаства.
Смачны сьнег — як зубная паста.
Мойвы ў газэце бліскучае паўкіло.
Ды яшчэ казіных шарыкаў чорны россып.
І ўсё было б добра, калі б ня просты
Рэфрэн, што торгаў мяне за бровы:
Едуць, едуць сабакаловы.
Па вуліцы Лішаёў,
Па вуліцы Мазі ад Горла.
Едуць.
Яны ўжо блізка.
Калі ты сабака — схавайся ў будку.
Замры ў дзіцячым сваім абутку,
Каб не пабачыў ніхто з канапы,
Што ня ногі ў цябе насамрэч, а лапы.
Памры ў будцы,
Зрабіся будкай,
Ня гаўкай гучна,
Бо ноч няхутка.
Што яны робяць, сабакаловы?
Едуць.
А калі прыедуць, што будуць рабіць?
Сабак лавіць,
І мераць, мераць,
Хто без ашыйніка — таму сьмерць, сьмерць!
А калі сказаць, што ты нечы, што маеш будку?
Не павераць!
Хто зь лішаём — таму сьмерць, сьмерць!
Сьмяюцца.
Уначы, абдымаючы майго ваўка,
Я ня спаў, я чуў рокат рухавіка.
Страшным словам адганяючы чорны страх,
Я лішай намацваў на тваіх баках.
За пісюн трымаючыся, слухаючы ківач,
І сабачы брэх, і дзіцячы плач,
Я сачыў, як вуліца сочыць за платамі,
Зазірае ў будкі,