Боязь сястры ўсё-такі ж натуральная. У ёй — усё людскае.
Андрэй жа тросся ад нечага беспараўнальна страхотнейшага, перад чым нямаш уцёкаў у стыксаў змрок.
Спачатку гэту сваю баязнечу ён успрымаў як супакойваючае адранцвенне, што атуляе тых, якіх здраджана або ашукана самым свінскім чынам! Аб гэтакіх пляткараць, што яны жывыя нябожчыкі, няздольныя верыць, смуткаваць і радавацца.
Ураднікі білі яго па руках. Лез да іх, солтысаў вёсак магчымай волі, у якіх досыць быць паслухмяным ды даваць даніну абавязковасці. Мелі пячаці!
Білі, адчаплялі пальцы ад падмуркаў, ад высокай агароджы, за якою смужыўся арамат жыцця. Цкавалі тупазубымі параграфамі; рабілі гэта дзеля капралскай уцехі, заскокваючай у скавытанне. Выдыхаўшыся тлумачылі яму, па-конску сур'ёзна, што абыякавасць з'яўляецца распаўсюджанай формай пахавання сябе жывым у магілу; бюракратам даручана несці надмагільную стражу, а бухгалтэрыі пераўтвораны ў прыкладныя дамы жалобы. Службовая карэспандэнцыя пахне паніхідаю... А шэф, узор усім шэфам, ні з кім не знаецца, не п'е брудэршафтаў, на нікога не сварыцца, выседжвае месячную плату ў камфартабельным кают-кабінеце, не пекліцца; ён загадзя муміфікуе сябе,та-га-га-га...
Андрэй уздрыгваўся перад тою вуліцай, якой была яна ў тры хвіліны пасля заканчэння работы ва ўстановах. Засмечаная пакумячанымі фізіяноміямі, апырсканая граззю з-пад колаў жалезнай хуткасці, здратаваная. Ад яе можна ўцячы — у дом або, завулкамі, у лес; што за Звярынецкім кварталам. Апынуцца ў шматпаху, каб палагаднеў боль галавы, выветрылася трывога. Пад-дацца спакойнасці ды чароўнасці пробліскаў на небасхіле дня, калі ёсць ахвота спяваць!
Дапамагае Андрэю ўспамін аб капітане.
Няёмка яму за тое, што гадаваў у сабе гнеў на гэтага чалавека, які ў тую раніцу, у камісарыяце, паламаў-пакрамсаў нешта ружовае, пахучае... Без тае загадкавай прыгоды Андрэй заставаўся б па-ранейшаму дурным. I зусім не таму, што адкрылася перад ім нейкая праўда, якой і далей не разумее (шэрхне скура). Прыгода з'явілася тым кулаком па мордзе, ад якога мамантальна і многа перадумаў, каб не зваліцца. «Мы абураемся, што нас пабілі — на вуліцы, на забаве, на вяселлі, хрэсьбінах. Балела, падралі адзенне. Нас асмяшылі. Мы перапужаліся! Бывае, выб'юць зуб, вока, зламаюць руку... Абураемся перш за ўсё таму, што страцілі першакласнае адзенне, беззаганнае імя, чырванашчо-кае здароўе. Падымаем лямант, калі б'юць нас і подласцю. Аднак жа мы не злуем на подласць, гэтаксама, як не злуем і на кулак. Абураюць нас не сродкі, але вынікі. Трэба думаць, што наймацней баліць удар па кішэні».
Гнеў на капітана не мог быць доўгім: Андрэй нічога не страціў — ні імя, ні работы. Гнеў гэты пераўтварыўся нават у непрыстойную ўдзячнасць, праўдападобна, ад неабходнасці выратаваць уласную годнасць, забяспечыць яе. Гэта з'явілася халодным дажджом, што канчае веснавую буру.
Андрэй падазраваў, што ў тым пачуцці ўдзячнасці, дзіўным, схавана абыякавасць, паглыбленая яснасцю становішча. Асаблівая абыякавасць, якая робіць з чалавека пралоенае існаванне кантрактаванай жывёліны. З графікам побыту, перад мызай. Графікам, кімсьці ўстаноўленым, зацверджаным, у якім — даты і тэрміны шчасцяў ды няшчасцяў, хвароб ды выздараўленняў.
Ці можа існаваць чалавек, каму вядомы год і дзень сваёй смерці? Ды і наогул, ці магчыма жыць, павядомленым аб усенькім прадчасна?
Андрэя неспакоіла тая боязь сястры. Мо таму, што яўна беспадстаўная?
Яму трэба было знайсці майстра.
Застаў у яго хаце толькі старога.
Ён, яго бацька, быў як ясная восень. Запоўнены перажытым, ледзь кратаўся.
— Няма іх, — сказаў стары. — Стась паехаў у лес, па дровы, а яна пайшла купіць цукру ў краме.
— Я яшчэ зайду, — выходзіў Андрэй. — Выбачайце. Трымаўся за клямку, але стары не пусціў яго.
— Чаго табе трэба ад іх? — хацеў ведаць. — Ты, мусіць, Андрэй будзеш?
— Так.
За акном абсыпалася лісцё.
— Та, як там табе, Андрэй? — ён аж падсунуўся. — Жанаты, а ці не?
— Ніштавага жывецца мне, — высыпваў яму. — А як на самай справе, дык хто яго там ведае.
— Чаго хацець? Выглядаеш здаровым і адпачытым, значыць, І няблага табе, Андрэй.
Прыйшла задаволенасць і здароўем. Дзякуючы ей глыбей дыхалася. За амбразураю акна жаўцелі грушы. і сядалі на іх сонныя восы.
«Гэта ж ужо восень...»
— Упасвены, бы пан... — стары Андрэю.
— Не, што вы! Гэта не так... — пярэчыў дзеду.
— Барвавела рабіна, на прагуменні. «Усё тая ж», — канстатаваў.
Стары грэўся гутаркай.
— Свет ідзе да лепшага, — гаварыў Андрэю. — Усё да лепшага...