У галаве ў Дзмітрыя паўстала горкая думка. Вось і яшчэ адзін дзень яго следчыцкай працы закончыўся, а што ён дадаў для раскрыцця злачынства? Чорт ведае што атрымліваецца! Раніцай думалася — зусім блізка падступіўся ужо да таго, каб схапіць нягодніка за каршэнь, выкрыць злачынца. А тут атрымліваецца наадварот — як бы аддаліўся… Было ліха ды пагоршала… Ён уздыхнуў. Заціснутая ў моцна сцятых губах патухшая цыгарэта журботна здрыганулася. Нарэшце ён выпрастаў спіну, устаў. Склаў свае паперы ў папку, выключыў святло і пайшоў з пакоя.
Шэрыя прыцемкі добра згусціліся. Церусіў дробны ціхі дождж. Кропелькі роўна клаліся на лабавое шкло машыны і там, дзе не хадзіў «дворнік», утварылі густую, як рэшата, сетку. «Газік» роўна гуў маторам, час ад часу злёгку падскокваў на невялікіх выбоінах.
Дзмітрыю хацелася спакойна глядзець на сетку-мярэжку, усцешыцца адчуваннем шпаркага руху, далеччу дарогі. Пасля пакаёвай духаты ў радасць было свежае вільготнае паветра, што струменіла ў кабіну цераз прыадчыненае бакавое акно. Нядоўгі час у душы Дзмітрыя нібыта ўжо нішто пэўна не карцела, згрызоты нібыта засталіся ў пакоі калгаснай канторы. Ён пазіраў на мокрую дарогу, механічна, безуважна у дзяцінстве любіў гэты занятак — лічыў тэлефонныя слупы, што мільгалі паміж маладых прысад. Раптам яхідна спытаў у самога сябе: «Што далей будзем рабіць, лейтэнант?» I тады, адчуўшы, як дападныя думкі ўпарта зноў набягаюць на Сенажэнскага, зразумеў, што ўсе яго сумненні і трывогі, вялікія і малыя, нікуды ад яго не дзенуцца, будуць з ім і на рабоце, і ў дарозе, і дома, пакуль ён не разбярэцца ў хітрай блытаніне і не выкрые злачынца.
Усё быццам сходзілася на тым, што Сенажэнскі, калі нехта латашыў нарыхтоўшчыка, быў з Раманкоўскай. I след там, дзе адбылося злачынства, застаўся ад машыны, калі ён ехаў да яе… Скасаваць гэтую версію аб’ектыўнымі доказамі пакуль што не выпадала, бо іх не было. Пакуль што не знайшоў іх Дзмітрый. Але ж не ўдалося абвергнуць, што Андрэй быў у той вечар у Марыны, дык, можа, удасца пацвердзіць, што быў ён тады і на месцы злачынства. Доказы? Гузік. Ну, ехаў да жанчыны — і паехаў сабе. А як гузік там апынуўся? Чаму ён там адарваўся?.. Гузік якраз можа быць той нітачкай (ухмыльнуўся: гузік — нітачкай), якая разматае ўвесь клубок. I Дзмітрый ухапіўся за гэтую нітачку. Ён даводзй сабе, што тут не памыляецца, што не можа быць, каб інтуіцыя ашуквала яго. Імпэтныя, палкія разважанні акурат услугоўвалі яму. Як ён ні паварочваў, з якога боку ні заходзіў, яны прыводзілі да аднаго: гузік не птушка, сам туды не заляціць. Ён зноў добра пачуў у сабе знаёмую акрыляючую рашучасць. Шпаркасць і націск — тады возьмем быка за рогі. Не, можа, нават — бога за бараду: службовую ўдачу, якая будзе трывалым грунтам для многага ў яго асабістым лёсе… Але цяпер не толькі гэтае адно пачуццё ў душы. Побач з рашучасцю — дзіва, дый годзе! — суседнічала і знаёмае, несціханае сумненне. А з ім, як ні працівіўся гэтаму Дзмітрый, тачылася, унізвалася нейкая незадаволенасць сабою.
IX
Сонца толькі паднімалася. Падпаліла край шэрай хмары, і яна ўспыхнула ружовым полымем. Водбліскі зары весела паклаліся на дахі дамоў І лісце дрэў, на раку і росны луг. Промні, зазірнуўшы ў акно, казытнулі Дзмітрыю шчаку, падабраліся да павекаў. Ён прамармытаў нешта спрасоння, расплюшчыў вочы і адразу зажмурыўся, усміхнуўся сонцу. Паляжаў хвіліну сцішана, згадваючы штосьці з учарашняга, потым рыўком скінуў з сябе коўдру, ускочыў з ложка. Хутка, па-вайсковаму, надзеў трыко, усцягнуў на гарачыя ногі кеды. Як у дзяцінстве, гучна крыкнуў: «Мама, я на рэчку!» Кулём кінуўся за дзверы.
На беразе Дняпра ён памахаў рукамі, папрысядаў. Нагнуўся, паставіў далоні на спрасаваны дажджом пясок і выкінуў цела ў стойку ўверх нагамі. Адчуваючы, як горача наліваўся крывёю твар, прайшоўся на руках. Затым зрабіў дыхальныя практыкаванні і з разбегу кінуўся ў раку, даў нырца. Вада апаліла цела халоднымі струменямі. Глыбіня сціскала грудзі, стукала ў скронях, шчыльная нямая цемра жудасна і захоплена стаяла перад расплюшчанымі вачамі. Ён дацягнуўся да самага дна, крануў пальцамі халодны пясок і расслабіўся, аддаўся глыбіннай сіле, якая панесла яго ўверх, да паверта і святла. Потым ён доўга плаваў то ўзмашкамі, то на спіне. Лежачы на спіне, з асалодай любаваўся хмарай, якая бачылася яму вялікімі пялёсткамі дзіўнай ружы.
Дадому ён вяртаўся басанож, закінуўшы кеды за плячо. Ішоў агародамі. Нагам прыемна было кранацца вільготнай зямлі, і ён ступаў няспешна, ставіў іх цвёрда. Калі пераскочыў цераз плот на двор, дык быццам бы і пашкадаваў: кароткаю паказалася разора, якою ішоў.