Гэта было падобна на апошні наказ. Сэрца малодшага Русіновіча разрывалася на кавалкі.
— Тата, што вы гаворыце! — закрычаў ён.— Я не хачу слухаць! Вы яшчэ паправіцеся... Дарэмна вы ўбілі сабе ў галаву! Так няможна! Што вы! Я не маю права быць шчаслівы адзін... Толькі разам з вамі... Бо вы дзялілі апошні кавалак хлеба на роўныя часткі... І цяпер яшчэ дзеліце!
— Ну добра... Супакойся,— змірыўся бацька.— Але запомні, што я сказаў. Мо болей часу не будзе...
Яны развіталіся цёпла і шчыра, як ніколі. Абодва ледзьве стрымаліся, каб не заплакаць.
— Пісьмы пішы, сынок! — крыкнуў ужо з падножкі бацька.
— І вы пішыце!
— Добра... Шчасліва табе закончыць навуку!
Бацька памахаў рукою, пасля выцер вочы.
Русіновіч прабыў дома яшчэ тыдзень. Ён не вылазіў з хаты, усё хадзіў з кута ў кут, пісаў. Праўда, заставался многа шурпатых ці недакладных мясцін, над якімі давядзецца яшчэ падумаць. Каб яшчэ тыдзень, дык і скончыў бы дыпломную, але атрымаў ліст з Мінска. Пісаў Ярошка. Русіновіч чытаў і смяяўся — Ярошка нібы вось тут стаяў перад ім і гаварыў у сваім жартоўна-сур’ёзным стылі:
«Здароў, Стары!
Даўно мы ўжо цябе не бачылі ў шэрагах нашай браціі. У мяне запала ў галаву такая на першы погляд недарэчная думка, а на самай справе, відаць, справядлівая, што ты ўжо забыўся, хто ты і што ты. Калі так, то я, грэшны, як стараста 77-га пакоя (месца твайго пастаяннага пражывання) і як два старасты пятага курса беларускага аддзялення філалагічнага факультэта БДУ (законны стараста Антановіч, як і ты, адседжваецца дома, у Слоніме, і я яму таксама павінен пісаць!) асмелюся асцярожна намякнуць, што ты ў сучасны момант усяго толькі бедны студэнт. Ты, можа, як за выратавальную сцяну, кінешся за сваю дыпломную,— маўляў, дзень і ноч працую, не перашкаджайце.
Ведаем мы цябе! Недзе там, можа, ужо ўнадзіўся да якой-небудзь Марусі, а тут гэтая самая Галя Мальцу не дае жыць — дзе падзелі Старога?
З гэтага ўсяго вынікае той просты, а праўдзівей, глыбакадумны вывад, што табе пара нас узрадаваць сваёй прысутнасцю на запыленым і адзінокім тваім ложку, што прытуліўся ў рагу 77-га пакоя, пацешыць нас сваімі гвардзейскімі вусамі (прашу не чапляцца да стылю — стыль самабытны, арыгінальны і, безумоўна, вышэй усякай крытыкі).
Але гэта яшчэ не ўсё. Самае галоўнае тое, што на тым тыдні павінна быць размеркаванне на работу, а гэта, як табе вядома, адзін з адказнейшых момантаў у жыцці нашага брата студэнта. Дарэчы, ён, гэты момант, як і нараджэнне ці смерць, бывае ўсяго толькі адзін раз!
Адсюль яшчэ адзін вывад: пажыў ты добра на лоне прыроды, папарыў старыя косці на бацькавай печы (даслоўны выраз Мальца). Дык пачуй жа мой далёкі голас —
Досыць спаць, стары хрэн,
Ужо вясна на дварэ...
З-за недахопу паэтычнага таленту працягваю прозай: злазь з печы, гайда ў Мінск!
Шчаслівай дарогі!
Твой Ярошка.
Р. S. Не забудзь прыхапіць паўкварты сялянскага напітку аки возмещение убытков (мзда) , нанесенных мне вышэйпрыведзеным пасланнем (у сэнсе эканамічным— папера, канверт, марка, чарніла; у сэнсе часу — 15 хвілін; у сэнсе духоўным — энергія мазгоў маіх). Што няясна — высветлім, зазірнуўшы ў бутэльку, якую ты прывязеш».
«Куды, на якую планету?..»
У прыёмнай рэктара, у калідоры ля дзвярэй — шум, гул, тупат ног, шэпты, выкрыкі.
Каля сотні студэнтаў сабралася тут — і кожны ўсхваляваны, кожны думае, што вось хутка яго выклічуць у камісію па размеркаванні на працу.
Чаго толькі не перадумае студэнт у такія хвіліны! Застацца ў Мінску? Ой, цяжка! Куды паехаць? Дзе лепш? Дзе цяжэй? Ці мо зрабіць так, як той студэнт з анекдота. У яго спыталі: «Куды хочаце паехаць?» А ён з пыхай адказвае: «Куды камісія пашле!» Добра, кажа камісія, едзьце ў Палескую вобласць. «Не, туды не хачу»,— адказвае смелы заяц.
Як і заўсёды, у Мінску пакідалі мала. Тут і так хапала настаўнікаў, а ў вёсцы з дыпломамі былі лічаныя людзі.