ТРЫ БРАТЫ
Паводле народнага жарту
Жылі-былі тры браты.
Жылі, не ведаючы бяды.
Не зналі бяды да той пары,
пакуль не памёр іх бацька стары.
Памёр іх бацька,
пакінуў ім
хатку старэнькую зусім.
Хатка разваліцца вось-вось,
адно, што хоць падпоры ёсць.
Сумуюць браты: што ім рабіць?
— Новую хату трэба рубіць, —
кажа малодшы. — Дзе тапор?
Пайду па лясіну я ў бор.
— І сапраўды, што бедаваць, —
кажа сярэдні, — хадзем будаваць!
Я па каменне, па гліну пайду,
новы падмурак закладу.
Старэйшы ўсміхнуўся ў адказ:
— Нялёгкая праца чакае вас.
Вы слухайце лепей мяне, бедакі,
ёсць выхад найлепшы, не такі.
— Стук-грук! — ускрыкнуў старэйшы брат.
Вось вам i хата, лепшая з хат!
Цяп-ляп! — разявіў зноў ён рот. —
Бачыце, печ стаіць пасярод!
Здарова ў новай хаце, браты!
Браты раскрылі толькі раты.
— Стук-грук! — паўтарылі ціха ўдвух.
— Цяп-ляп! — агледзеліся наўкруг.
Новая хата ў іх ці не?
Ці гэта прыснілася ім у сне?
Жыць прадаўжаюць у хаце той —
нібыта новай, нібыта старой.
Дзіркі ранейшыя ў сцяне,
Новая хата ў іх ці не?
Калі не ўдарылі халады,
усё зразумелі браты тады.
Сталі яны бедаваць, сумаваць,
як ім зіму перазімаваць?
— Э-э! — кажа старэйшы. — Вашу бяду
я адным словам развяду.
Я ўладжу справу ў адзін міг.
«Стук-грук! Цяп-ляп!» —
і ў падпечак шмыг.
— Тут, — кажа, — ні ветру, ні. дажджу,
тут да вясны перасяджу.
Малодшы брат туды не палез,
узяў тапор i пайшоў у лес.
Сярэдні брат рыдлёўку знайшоў
i па каменне, па гліну пайшоў.
Працуюць браты,
не шкадуючы рук.
Старэйшы з падпечка:
«Стук-грук, стук-грук
Шчыруюць браты —
толькі хата была б.
Старэйшы з падпечка:
«Цяп-ляп, цяп-ляп!»
Хату браты збудавалі ўдвух,
у новай хаце — цёплы дух.
Вылез з падпечка старэйшы брат,
ён новай хаце таксама рад.
— Ну што казаў я?! — ускрыкнуў ён. —
Стук-грук — і хата стаіць як звон.
Цяп-ляп — і гора ўсё з плеч,
стаіць пасярэдзіне хаты печ.
Чаго раскрылі, браты, раты?
Здарова ў новай хаце, браты!
КАМАРЫ
Спаць доўга не давалі камары.
Яны ўсё ляцелі і ляцелі.
Мяне шукалі ў маёй пасцелі,
а кроў маю — у маім целе,
кусалі, пакідалі пульхіры.
Сваёй манерай нападаць (яны
чым ніжай, тым прарэзлівей гудзелі)
нагадвалі: у дні вайны
пікіраваў так самалёт да цэлі.
Такі ўжо быў ён — голас камароў.
Яны — павінен ім аддаць належнае —
не ўтойваюць, што мэта іх драпежная,
пішчаць адкрыта: падавай ім кроў!
Тут стала раптам мне не па сабе.
Выходзіць, думаў я,
усё ў прыродзе проста
хто траўку шчыпле, хто смакуе проса,
а хто вось кроў маю жывую п'е?
Усё залежыць, значыць, ад таго
(такое я рабіў адкрыццё),
як корміцца хто і ў якім карыце:
крывінка задаволіць аднаго,
другому падавай кровапраліцце.
Над самым вухам зноў гудзеў камар...
...Адным спакою не дае спакуса
глытаць з вантробамі сваіх ахвяр,
з другіх хапае дробнага ўкуса,
Дарэчы, думаў я, у прыродзе i людзей
часцей кусае дробненькая сошка —
камарык, блошка,
клопік,
мушка,
мошка —
а буйныя драпежнікі радзей.
Мне сапраўды было не па сабе.
Хтосьці крыві маёй хацеў напіцца,
а я павінен быў з ім біцца,
на ўласным забіваць ілбе.
Вось сітуацыя...
І брала мяне зло.
За што? За грэх які мяне каралі?
Я ўставаў, запальваў я святло,
ганяўся з ручніком за камарамі.
Зганяў са столі іх, зганяў са сцен,
адкуль яны зляталі, нападалі,
кідаўся па пакоі і мой цень...
І тут я ўспомніў аб адной дэталі.
Успомніў — недзе я чытаў раней, —
што нас кусаюць не самцы, a самкі,
а жонкі камарыныя i мамкі,
і стала раптам неяк спакайней.
І справа весялей пайшла далей.
Вяртацца зноў стаў добры геній — гумар.
І ненавісны камарыны зумер
таксама ўжо звінеў больш весялей.
Я зноў ляжаў пад коўдраю сваёй.
І ўжо здаваўся наступ камарыны
не столькі злом крывавай камарыллі,
а колькі звычнай мітуснёй-грызнёй.
Ну, словам, драма стала бытавой.
З сябе ў цемнаце я насміхаўся:
«Ну, як ты з камаром змагаўся,
дакладней, з камарынай удавой?
Філосаф, гарадскі жыхар,
інтэлігент...
Забыў па чым фунт ліха.
Ну, а калі б і ўкусіў камар,
і нават не камар, а камарыха?..»
Я засынаў нарэшце на зары.
І чуў скрозь сон
звон камарыны ціхі.
Усё цішэй звінелі камары.
Усё цішэй кусалі... камарыхі.