1. ДУРМАН
Яго не можаш не заўважыць ты —
разросся пышна ён на ўскрайку вёскі:
шырокія зялёныя лісты
i белыя духмяныя пялёсткі.
Але ніхто яго i не кране.
Не ляжа ў стозе з сенам ён мурожным,
не стане ён букетам на акне —
над восень звяне ў пыле прыдарожным.
Не сок жывы ў яго, a горкі яд.
I гэта не схаваць нічым дурману,
ні лісцем, што прывабіць i пагляд,
ні кветкаю, вялікай i духмянай.
2. АРОЛ ГАЛОДНЫ І СЫТЫ
Пакінуўшы гняздо і дол,
узмыў з усёй бязмежнай сілы
арол, і там, у сіняй сіні,
лятаў,
лунаў,
гуляў арол.
І сам ён быў, як тая высь,
як тая даль, як тыя хмары, —
пакуль не выгледзеў сваёй ахвяры
і каменем не кінуўся ўніз.
Ён тут, унізе, голад наталяў.
Ён потым крылы звешваў у дрымоце.
Як быццам і не быў ён у палёце,
як быццам і не ён лунаў, гуляў...
Арол быў сыты, і цяпер быў ён
падобны нечым на варон.
3. МЫ, МЁД І ПЧАЛА
А потым гаспадыня да стала,
да чаю мёд нам падала.
I усе, адчуўшы пах мядовы,
хваліць той мёд былі гатовы.
Калі ж адчулі яго смак —
хвалілі мёд і так, i сяк.
Хвалілі гаспадыню чынна,
што наставала нас гасцінна,
а ўслед за ёй — гаспадара.
Хвалілі потым пчаляра.
Хвалілі луг, хвалілі кветкі,
што мёд даюць на дзіва рэдкі.
Усім тут аддалі хвалу.
Забылі толькі пра... пчалу.
ТАЧЫЛЬШЧЫК НАЖОЎ
Бывала, па вуліцы ён ідзе.
Ідзе ён і песню сваю вядзе,
ідзе ён і крычыць:
«Каму тачыць, каму тачыць,
каму нажы тачыць!..»
Госць ён патрэбны, не скажы,
у кожнага ёсць тупыя нажы,
адзін за другога тупей,
трэба вастрыць хутчэй.
Круціць тачыльшчык камень нагой,
мерна прытопвае другой:
«Камень кручу, кручу, кручу,
нажы тачу, тачу, тачу!
Нажы тачу!.. Ты, хлопчык, не стой.
Ты з якой хаты, з гэтай ці з той?
Да маці хутчэй бяжы,
скажы, што тачу нажы...
Каму тачыць, каму тачыць,
каму тачыць нажы!»
Бывала... Ды гэта было даўно.
Ды нешта тачыльшчыка не відно.
Пайшоў ён і больш не прыйшоў,
знік ён, тачыльшчык нажоў.
Тады, калі быў ён апошні раз,
нешта ён сумна глядзеў на нас.
І вось ён знік і маўчыць...
«Каму тачыць, каму тачыць,
каму нажы тачыць!»
Глядзяць гаспадыні ў акно.
Нешта тачыльшчыка не відно.
Дзе ты, тачыльшчык нажоў?
Чаму ты больш не прыйшоў?
Глядзяць гаспадыні ў акно.
Нешта тачыльшчыка не чутно,
нешта ён не крычыць:
«Каму тачыць, каму тачыць,
каму нажы тачыць!..»
ШАРАЯ ГАДЗІНА
Шарая гадзіна.
Вечара адзнака.
Шарая гадзіна.
Hi воўк, ні сабака.
Hi сонца, ні месяц.
Hi дзень i ні вечар.
Hi цёмна, ні светла.
Hi ціша, ні вецер.
Hi суша, ні мора.
Hi плывём, ні едзем.
Нi радасць, ні гора.
На якім мы свеце?
Пагасаюць фарбы.
Патанаюць гукі.
Адпачніце, сэрцы!
Адпачніце, рукі!
Сціраюцца грані.
Знікаюць кантрасты.
Гаіцеся, раны!
Заціхайце, страсці!..
Давай ціха, моўчкі
з табой пасядзім мы.
Я люблю чамусьці
шарую гадзіну...
ДА ГЕРОЯЎ
А зараз не месца іроніі,
а зараз іронію ўбок!
Я гавару з героям!,
і ў горле горкі клубок.
Матросавы i Гастэлы,
скажыце, з сваёй вышыні,
як вы смерць сустрэлі?
Як вы на подзвіг ішлі?
У нас тут розныя версіі.
Гаворыць з іх адна:
ішлі на смерць вы весела,
маўляў, вайна дык вайна.
Ішлі гулліва і слепа,
як на пляц, як на пляж.
Маўляў, быў просты, як рэпа,
быў лёгкі подзвіг ваш.
Я ж уяўляю іначай
вас у тым баі...
Там быў парыў гарачы,
адчай i боль былі.
Прад вашымі вачыма
паўстала ўся айчына,
знявечаная вайной,
залітая крывёй.
Паўстала блізка, блізка.
Успыхнула ў сэрцы любоў...
І тут жа ворагаў — выскал,
узброеных да зубоў.
Любоў і нянавісць зліліся,
і жыць немагчыма было.
І вы на ўвесь рост узняліся —
ішлі на жарало.