Не ад страху, а неяк інстынктыўна, па-дзіцячы, тоненькім жаласлівым галаском Надзя гукнула:
— Дзядзька Ферапонт!.. Дзя...
Немец выйшаў са здранцвення, з недарэчнай усмешкай пацягнуўся да кулямёта. I тады Надзя, як кошка, кінулася на яго, учапілася ў яго шырокі карак. Яна не думала ў гэты момант, што сілы ў іх не роўныя, што куды ёй цягацца з гэтым дужым фашыстам. Яна ведала адно — нельга даць страляць немцу, нельга дапусціць яго да кулямёта...
Немец лёгка адарваў яе рукі ад сваёй шыі, крутануў іх, ірвануў уніз. Надзя ўскрыкнула ад болю, абмякла, зажмурылася і ў адчаі зубамі ўпілася ў яго руку. Немец гучна вылаяўся і ўдарыў яе нагой у жывот. Дзяўчынка адляцела на некалькі крокаў, адчуваючы, як ёй займае дыханне, як расплываецца па жываце цяжкі, пякучы боль. Яна скурчылася, і здавалася, ужо ніякая сіла не дапаможа ёй выпрастацца, ужо так і застанецца яна ляжаць на снезе. Бяздумна, з абыякавай асуджанасцю, сцяўшы ад болю зубы, чакала яна стрэлу. Але немец не паварочваў кулямёт на яе. Яна ўзняла галаву і ўбачыла там, на ўзгорку, высокую постаць Слесарэнкі. Ах, вось што — фашыст збіраецца застрэліць спачатку яго...
Сама яшчэ не верачы ў свае сілы, Надзя ўскочыла, учапілася кулямётчыку ў каўнер шыняля, і ніхто цяпер не мог бы адарваць яе. Яна пачула стрэлы. Не ведала толькі, хто страляе — немец ці Слесарэнка. Хай бы Слесарэнка, хай бы паспеў...
Немец пакаціўся па снезе. Локцем правай рукі ён балюча біў яе ў бок. Біў, біў, біў. I вось прыціснуў яе да зямлі, прыдушыў. Ёй стала млосна, цёпла, і вочы засланіла нешта цёмнае, вялікае...
Ачнулася яна на каленях у Слесарэнкі. Начальнік разведкі злёгку шчыпаў яе за шчокі, прыкладаў да лба калючы халодны снег. Яна расплюшчыла зочы, убачыла, як у тумане, знаёмы твар.
— Жывая? — нахіліўся да яе Слесарэнка.
— Ага.
Да яе памалу вярталіся сілы, з вачэй сплываў туман, дыхаць станавілася лягчэй.
— Прыдушыў, гад,— нібы апраўдваючыся, сказала Слесарэнку і папыталася: — А дзе ж ён?
— Там, дзе трэба,— усміхнуўся дзядзька Ферапонт і кіўнуў галавой трошкі ўбок. Там ляжаў забіты немец.— Атрымаў усё, што заслужыў. А я баяўся, што ён цябе прыкончыў.
Надзі ўжо зусім было добра, і яна пажартавала:
— Ну што вы! Я жывучая, як кошка...
I тут яна заўважыла, што левая рука ў Слесарэнкі ўея ў крыві і звісае, як чужая.
— Што з вамі, дзядзька Ферапонт?
Слесарэнка паспрабаваў паварушыць параненай рукою, зморшчыўся ад болю і глуха застагнаў:
— Усё-такі паспеў, гад... Добра, што ты на яго навалілася...
— Баліць? — Надзя дакранулася да рукі камандзіра. Слесарэнка паківаў галавой:
— Баліць, Надзя. Відаць, косць разбіта.
— Трэба перавязаць. I — да сваіх...
Яна адвярнулася, ірванула з усяе сілы падол сваёй кашулі.
— Зараз, зараз, таварыш камандзір... Пачакайце... Але тых палосак, што яна нарабіла, было мала. Кроў прабівалася праз павязкі. Рукаў кажуха набрыняў ёю. Слесарэнка ўсё часцей моршчыўся ад болю.
А бой тым часам ужо заціхаў, перамяшчаўся бліжэй да лесу.
Слесарэнка так-сяк заматаў руку, усцягнуў рукаў кажуха, падхапіў нямецкі ручны кулямёт, свой аўтамат перадаў Надзі і стомлена сказаў:
— Давай даганяць сваіх...
Ісці на ўзгорак было цяжка. Снег правальваўся пад нагамі. Здаровая правая рука, якой Слесарэнка трымаў кулямёт, стамлялася. Прыходзілася часта спыняцца. Узабраўшыся на ўзгорак, ён прысеў, з жахам адчуваючы, як слабее, як пачынае кружыцца галава. Гэта ўсё ад страты крыві. Боль у руцэ ўжо не востры. Рука нібы ляжала ў лянівым полымі. Толькі часамі на нейкіх дзве-тры хвіліны пачынала торгаць то недзе зверху, то ўнізе — а потым зноў гарэў той ціхі агонь, да якога ён прывык ужо.
Трывожыла Слесарэнку не столькі яго рана, колькі Надзя. Ён быў адказны за яе, за тое, каб зноў яна не трапіла ў небяспеку, каб шчасліва выбралася з гэтага бою. Яна ж па гарачцы, па сваёй дзіцячай нявопытнасці можа нарабіць глупства, палезе ў самае пекла, і пасля ён не даруе сабе, што не здолеў спыніць, уберагчы яе... Трэба спяшацца да сваіх.
Але праскочыць узгорак яны не паспелі. Насустрач ішлі немцы.
«Толькі гэтага не хапала!» — сам сабе вылаяўся Слесарэнка. Ён кінуўся ў снег, выцягнуў з кішэні гранату, зубамі вырваў чаку і, наваліўшыся на параненую руку, нязграбна размахнуўся і шпурнуў гранату перад сабою. Ён яшчэ не паспеў апусціць руку, калі наперадзе бліснула полымя і грымнуў выбух. Нехта віскліва закрычаў. I тады Слесарэнка таргануў хуценька затвор кулямёта і секануў чаргой туды, адкуль пачуўся крык. Побач застракатаў Надзін аўтамат.