— Ну, Багданава, чуў пра цябе шмат. Цяпер пабачу на сапраўднай партызанскай рабоце. Так сказаць, апошні экзамен на разведчыцкую сталасць. Правяраюцца вытрымка, разлік, хітрасць. Ну і яшчэ сёе-тое...
Надзя выцягнулася перад ім:
— Буду старацца, таварыш камандзір.
— Давай, давай... Напарнік у цябе харошы. Арол... Правільна, Сямёнаў?
Юра Сямёнаў зачырванеўся:
— Ну навошта так, таварыш камандзір?
— А што? Ты ў нас хлопец на ўсе сто... Надзя і Юра выйшлі з хаты разам.
— Дык што, спаць? — папытаўся Юра.
— Не. Усё роўна не засну, — махнула рукою Надзя. — Учора добра выспалася. Ды і не хочацца...
— А што рабіць?
— Збяру торбу сваю...
— I цяпер з торбай?
— На ўсякі выпадак. Як казаў Слесарэнка, маскіроўка плеч не намуляе.
— I то праўда.
— I маскхалат трэба трохі зашыць, а то ён у мяне распаўзаецца.
— Хто ж вінаваты, што ты растаўсцела,— засмяяўся Юрка, і Надзя з прытворнай злосцю накінулася на яго, пачала калаціць кулачкамі па спіне.
— Вось табе, во... Каб не здзекаваўся... Будзеш?
— Ну, не растаўсцела, — рагатаў Юра. — Паправілася...
Ім было весела. I ад таго, што хутка выпраўляцца ў дарогу, і ад таго, што над іх галовамі праплыло толькі па нейкіх чатырнаццаць гадоў. Вайна многаму навучыла іх, правяла праз кроў і агонь, паклала ў зямлю не аднаго іх сябра і пасеяла ў душы нянавісць, але не змагла зрабіць чэрствымі і нелюдзімымі. Холад металу, з якім яны цяпер спалі, елі, які неслі ў сваіх руках, не прабраўся ў сэрца — яно хацела і дураслівасці, і гульні.
Надзя і Юра аж заліваліся ад смеху, кідалі адзін на аднаго снегам, гатовы былі абое пакаціцца па зямлі, як двое бесклапотных медзведзянят. I партызаны, што назіралі за імі, не спынялі іх, не гналі ў хаты. Ім самім было добра на душы ад дзіцячай гарэзлівасці, ад іх звонкага і зусім мірнага рогату...
Урэшце Надзя замахала рукамі, абтрэсла снег:
— Хопіць. Падурэлі і — хопіць. Пойдзем збірацца...
I адразу сталі яны з Юрам нейкія задумлівыя і маўклівыя, нібы вецер зноў нагнаў на іх вочы дым пажарышчаў, а ў памяці ўсплылі сябры, якіх ужо не ўбачыш ніколі. Дзяцінства, нібы лёгкая бялюткая хмарка, адплыло, і на яго месца прыйшла будзённая заклапочанасць барацьбы з ворагам, дарослая развага і трывога...
Да дарогі паўзлі моўчкі, адзін за адным. Перад Надзяй — Юра, амаль квадратны ў сваім маскхалаце, нязграбны і нетаропкі. Дзяўчынцы карцела падагнаць яго, падпіхнуць, але строга загадана маўчаць і не спяшацца.
Каля прыдарожных кустоў Укляя спыніўся, дачакаўся ўсіх, шэптам спытаў:
— Усё ў парадку?
— Ага. Нармальна...
— Тады так. Група, якая мініруе чыгунку! Непрыкметна перапаўзайце дарогу і рабіце сваю справу. Як закончыце, адыходзьце, не чакаючы нікога. Месца збору вядома... Астатнія залягаюць тут...
Тры чалавекі па-пластунску падаліся ўздоўж дарогі, і праз нейкую мінуту іх ужо зусім не было відно.
— Хлолцы,— Укляя падазваў тых, што асталіся,— працуем, як дамоўлена. Я — на мосце... Вагданава і Сямёнаў, як толькі здымем вартавых, выбіраюцца на веліжскую шашу. Паставіце міны і — да лесу. Ні мінуты затрымкі. Калі раптам пачуеце машыны, адразу ж адыходзіць. Ясна? Ну, а цяпер занялі пазіцыі.
Надзя і Юра адпаўзлі трошкі ўправа. З Укляёй асталіся два хлопцы з брыгаднай разведкі.
Трэба чакаць, калі прыйдзе змена вартавых. Тады і пачнецца ўсё.
Ціха. Ветру няма. Чутно, як у нейкіх сямідзесяці метрах, каля моста, тупаюць немец і паліцай. Часам яны аб нечым перагаворваюцца, але напаўголасу, і немагчыма разабраць, аб чым. Часам стукаюць дзверы вартавой будкі — відаць, нехта ідзе пагрэцца. Надзі здаецца, што яна чуе, як цікае гадзіннік на руцэ Укляі. Ён цікае, цікае, цікае, а час паўзе марудна...
Надзя не любіць чакаць. У галаву тады лезуць розныя думкі, сумненні. Пачынаеш баяцца, ці не забыўся чаго-небудзь, ці не нарабіў памылак...
Надзя паглядзела на Юру. Ён спакойны, засяроджаны. Нібыта нічога не хвалюе яго, нібыта ўсё ён ведае наперад. Нават у цемры відны яго доўгія вейкі. «Як у дзяўчынкі,— падумала Надзя.— I вочы ў яго шэрыя, вялікія».
Недзе зарыпеў снег. Надзя сціснулася ў камячок. Гэта зменшчыкі там, каля моста. Яны пройдуць зусім блізка, па сцежцы...
Укляя сціснуў зубы. Цяпер усё залежыць ад яго, ад яго разліку, вытрымкі. Сэрца грукае роўна, але вельмі ж гулка... Рып усё бліжэй, бліжэй. Вось ужо і постаці відны. Чамусьці толькі дзве. А дзе ж трэці? Адстаў? Прыйдзе потым?..