Надзя хацела адмовіцца, але Юра ўзяў з рук у перакладчыка ладную плітку. Надзя таксама захрумсцела шакаладам. Ён быў смачны, і пахла ад яго чымсьці незнаёмым, далёкім і даўно забытым.
— Пан афіцэр просіць прабачэння, што ён вымушаны пачаць допыт, і раіць вам быць разумнымі і шчырымі. Ён не вінаваціць вас у тых дыверсіях, якія сёння ноччу былі зроблены партызанамі, і верыць, што шашка толу, якую зпайшлі ў вас, трапіла да вас выпадкова. Верачы вам, ён спадзяецца, што і вы будзеце яму верыць, і просіць назваць свае імёны.
— Надзя.
— Юра.
— Першыя пытанні будуць да Юры.
Надзя з нейкай палёгкай уздыхнула. Усё ж смялей адказваць пасля тазарыша. Можна будзе зразумець ход яго думак, улавіць яго план.
Афіцэр штосьці гаварыў доўга-доўга, стукаючы па стале пальцамі і ўважліва гледзячы на перакладчыка. Перакладчык урэшце заківаў галавой і звярнуўся да Юры:
— Пан афіцэр хоча папярэдзіць, што многае, вельмі многае з таго, пра што ў цябе будуць пытаць, яму вядома. Гэта вымушаная праверка тваёй шчырасці. I трэба, каб ты адказваў прама, гаварыў усё, што ведаеш.
Уступ, такі грунтоўны і падкрэслена ветлівы, пачынаў злаваць Юру. У душу да яго кралася няўпэўненасць. Што яны прыхавалі? Не можа ж быць, каб за ветлівасцю не таілася нейкая пастка.
— Пан афіцэр хоча ведаць, дзе і калі вы бачылі партызан.
Юра задумаўся. Адказаць, што не бачыў? Не павераць.. Каб хадзілі па вёсках і ні разу не натрапілі на партызан — такога быць не можа...
— Месяца паўтара назад. За Усвятамі.
— За Усвятамі? — перапытаў афіцэр. — I многа?
— Не. Чалавек пяць.
— А адкуль ты ведаеш, што гэта былі партызаны?
— Мне так сказалі.
— Хто?
— Сустрэўся нейкі дзядзька, сказаў, што ў вёску наехалі партызаны, і паказаў на іх.
— А ты гэтага дзядзьку запомніў? Можаш паказаць яго, калі мы цябе павязём ва Усвяты?
У Юры загарэліся вушы. Навошта ён прыплёў дзядзьку?.. Здаецца, перастараўся...
— Я не ведаю... Было цёмна...
— А дзе размяшчаюцца партызаны? Дзе іхні штаб? Юра закруціў галавой.
— Не ведаю.
— I не чуў?
— Не... Я не пытаўся.
Афіцэр зноў нешта доўга гаварыў перакладчыку. Той нават сёе-тое памячаў алоўкам у блакноціку, які выняў з кішэні пінжака.
— Пан афіцэр сумняваецца, — нарэшце пачаў ён, — што ты сказаў усю праўду. Але ён і сам ведае, што база партызан — вёска Заналючкі, а камандуе атрадам Дз'ячкоў...
Надзя ледзь не падскочыла з лаўкі. Як, яны ведаюць прозвішча камандзіра? Яны ведаюць, дзе размяшчаецца штаб брыгады? Адкуль? Няўжо нехта выдаў, няўжо сярод партызан знайшоўся здраднік?
— Пан афіцэр ведае і прозвішча камісара — Волкаў. Яму многае вядома. I ён раіць табе гаварыць усю праўду, бо хлусіць нядобра, а ты малады, і пачынаць жыццё з хлусні непрыгожа... Пан афіцэр мае спіс партызан, якімі кіруе Дз'ячкоў, план усіх партызанскіх аперацый...
«А чаму ж тады дазволілі ўзарваць мост? — сам сабе ўсміхнуўся Юра. — Шыш у вас, а не план».
— I ў спісах ёсць вашы прозвішчы...
Гэта нешта новае... Праўду ён кажа ці бярэ на пушку?
— Таму пан афіцэр не хоча рабіць выгляд, што не ведае вас, і яшчэ раз просіць адказваць на пытанні, нічога не ўтойваючы... Ён хоча спытаць у Надзі, калі яна выйшла з партызанскага атрада.
Надзя задумалася. Думала яна не пра адказ. Хіба так важна, што яна скажа? Галоўнае — ці прызнавацца, што яны партызаны?.. Яна зірнула на Юру. Ён сядзеў спакойны і сур'ёзны... Што рабіць? Ад таго, што яна скажа, будзе або добра, або дрэнна ёй і Юру, абаім.
— Пан афіцэр чакае адказу.
— Я... я не выходзіла. — Надзя зірнула проста ў вочы афіцэру. — Мы не партызаны, мы сіроты...
Афіцэр усміхнуўся, сказаў нешта перакладчыку.
— Пан афіцэр вельмі спачувае вам. Але нічым дапамагчы не можа, бо ён ведае, што вы партызаны.
— Мы не партызаны. Паверце,— Надзя прыціснула рукі да грудзей.— Не партызаны мы.
— Юра таксама?
Юру нічога не аставалася, як кіўнуць галавою ў знак згоды.
— Што ж, у такім разе размова закончана. Афіцэр падняўся, пачаў апранацца. Хуценька ўсцягнуў на сябе кажушок і перакладчык. Мужчына ў фрэнчы, які ўвесь гэты час сядзеў моўчкі збоку ад стала, кінуўся праводзіць іх.
Каля парога афіцэр зноў загаварыў.
— Пан афіцэр вельмі шкадуе,— растлумачыў перакладчык,— што вы аказаліся неразумнымі дзецьмі. Як бачыце, яму ад вас нічога не патрэбна. Ён усё ведае сам і хацеў проста праверыць вашу чэснасць... Але пан афіцэр дае вам магчымасць апамятацца, усё абдумаць і напісаць усё, што вам вядома пра партызан. Бургамістр адвядзе вас у асобны пакой, дасць паперу і алоўкі, а праз гадзіну пан афіцэр зноў зойдзе да вас.