Ніхто нічога не казаў ім пра разгром партызан, ніхто не запрашаў на сустрэчу з Дз'ячковым. Значыць, нямецкі афіцэр хацеў іх абхітрыць, спадзяваўся, што яны павераць, спалохаюцца і пачнуць гаварыць. Значыць, атрад дзейнічае, таварышы змагаюцца. I яны не падвялі іх, вытрымалі нялёгкае выпрабаванне... Гэта была радасць, вялікая, сапраўдная радасць.
Надзя прысунулася бліжэй да Юры:
— Юрка, а нашых не разбілі. Усё ў парадку.
Юра адгукнуўся:
— Ага... Не ўдалося нас абдурыць.
— Я пачынала ўжо сумнявацца. Асабліва, калі пагналі ў Мяжу.
— I я трохі спалохаўся. Думаў, а раптам...
— Пад'язджаем, я гляджу, што — калі насустрач каго-небудзь з нашых выведуць. Сэрца так і замірае...
— Галоўнае, невядома, што рабіць тады? Прызнавацца ці адмаўляцца...
— Хітра немцы прыдумалі ўсё...
— Але і мы не лыкам шыты.
Яны замоўклі. Настала сумная, цягучая цішыня. Юра клапатліва запытаў:
— Пальцы баляць?
Дзяўчынка пакратала хворую руку, шчыра прызналася:
— Вельмі. Але самае страшнае было спачатку. Пасля ўжо лягчэй стала... Паколвае, гарыць, але трываць можна.
— А ў мяне спіна агнём палае. Уся... Як вытрымаў, дзіўлюся... Яны шомпаламі паласуюць, а я толькі аб адным думаю — маўчаць. I злосць ува мне прачнулася. Ах вы, сволачы, шапчу сабе, вы хочаце, каб я галасіў, енчыў, а я вытрымаю, ні гуку ад мяне не пачуеце...
— Ты малайчына...
— Які там малайчына! Плакаў... Схаваў галаву ў рукі, каб не бачылі, і плачу. Слёзы так і сыплюцца... Але не заўважылі...
Зноў у лазні стала ціха. Святло амаль не прабівалася праз вузенькае акенца, шчыльна забітае дошкамі. Чорныя, відаць, закопчаныя, сцены толькі ўгадваліся, і лазня здавалася вялізнай і высокай.
Надзя прашаптала:
— Юрка, давай паклянёмся...
— Навошта?
— Паклянёмся, што нікога не выдадзім, нічога не скажам, што б з намі ні рабілі, і што будзем падтрымліваць адно аднаго, будзем усё-ўсё дзяліць пароўну. А калі застанемся жывыя, ніколі не расстанемся...
— Клянуся.
— I я клянуся... Ну вось, цяпер мы з табой звязаны клятвай.
— Мы б і без клятвы не здрадзілі...
— А пасля клятвы тым больш нельга... Бачыў, як у кіно клянуцца і крывёю распісваюцца?
У Юры нясцерпна балела спіна. Ён не адказаў, лёг тварам уніз, стрымліваючы стогн.
— Мы не будзем распісвацца крывёй, але клятва наша святая. Праўда?
Надзя працягнула руку і наткнулася на спіну Юры. Хлопчык ускрыкнуў.
— Ой, даруй, Юрка. Я незнарок...
— Баліць... Я паляжу...
Надзя асцярожна абклала яго саломай, села побач. Яна бачыла ў фільмах, як каля параненага героя заставалася сяброўка, як ласкай сваёй дапамагала гаіць раны, спявала над ім пяшчотныя і прыгожыя песні. Зараз Надзі здавалася, што яна такая дзяўчына, а Юра — смелы воін. Ён прылёг пасля цяжкага бою, і сніцца яму атака, і рука не зыпускае шаблі. А яна, таксама змораная і смелая, ахоўвае яго сон, перабірае валасы на яго лбе і спявае... Надзя ўжо хацела пачаць песню, але перадумала, пабаялася трывожыць ціціыню, ды і песень ціхіх і пяшчотных не ведала. У галаву ўсё прыходзілі баявыя, маршавыя, якія трэба спяваць голасна.
Да вайны Надзя марыла стаць артысткай, здымацца ў кіно. Яна танцавала, спявала, займалася акрабатыкай і лічыла, што зможа з часам замяніць Любоў Арлову. А потым не было калі думаць пра даўнія мары, ды і сэрцам сваім яна адчувала, што нельга залішне далёка загадваць наперад, калі вакол грымяць баі, калі кожны дзень хтосьці гіне. Ды і мары сталі іншыя: добра ўзяць «языка», пайсці ў разведку ці на мініраванне, атрымаць важнае заданне...
Стараста прынёс міску бульбы ў мундзірах, дзве лусты свежага аржанога хлеба. Пачакаў, пакуль Надзя і Юра са смакам уплялі ўсё, спытаў, ці холадна, параіў закапацца глыбей у салому і абыякава сказаў на развітанне:
— Калі падумаеце гаварыць, клікніце вартавога, ён побач...
Вартавога яны не клікалі. Раніцай іх вывелі на двор, пасадзілі ў сані. Стараста і паліцай нават ухуталі ім ногі вялікім кажухом.
— Павязём вас у Карасёва, — сказаў стараста. — Там зборны пункт арыштаваных. Гаспадараць немцы, СД...
Па тым, як было вымаўлена гэта «СД», Юра і Надзя зразумелі, што наперадзе ў іх самае цяжкае. Пра гэта сведчыла і клапатлівасць старасты, і спачувальны позірк паліцая. Ну што ж, ім чакаць палёгкі не выпадала. Літасці да партызан у фашыстаў не было ніколі, і выключэнне для іх рабіць ніхто не стане...
Спыніліся на ўзгорку, каля вялікай, доўгай клеці. Стараста пабег да дома, які стаяў непадалёк, а паліцай астаўся пільнаваць Юру і Надзю.
Дзяўчынка агледзелася. Зусім блізка цямнеў лес. За клеццю раслі старыя ліпы. Пад узгоркам была дарога. Нікога на ёй не відаць. Каля дома, у які пайшоў стараста, таўкліся нейкія людзі, стаяла грузавая нямецкая машына. Паўз клець праходжваўся вартавы.