Гэтак жа хораша на душы было ў яе і пасля першага задання, на самым пачатку арганізацыі іх атрада. Не хапала зброі, і партызаны вырашылі напасці на нямецкі гарнізон, каб назапасіцца гранатамі, патронамі. Дзесятак тых шчасліўцаў, хто меў вінтоўку ці аўтамат, ішлі наперадзе. А за імі наступалі «асноўныя сілы» — з засланкамі, патэльнямі, трашчоткамі. Яны падішлі тады такі тарарам, што немцы ўцяклі, амаль ні разу не стрэліўшы... Пералічваючы ў лагеры захопленыя трафеі, партызаны цвілі ад радасці. I Надзя, нібы на крылах, лятала між імі. Усё ў ёй спявала, дзень здаваўся самым сонечным за ўсё жыццё, а таварышы — самымі прыгожымі і ласкавымі людзьмі ў свеце. Яна нават не пакрыўдзілася, калі ёй не далі пісталета і адагналі ад гранат. Усё гэта не змяншала радасці перамогі. Першай баявой перамогі!..
Прачнулася Надзя ноччу: змярцвела рука, на якой яна ляжала. Побач пасопваў Юра. Дзеда ў цемры не было відаць.
Недзе ў канцы клеці хтосьці з прысвістам хроп. Ад гэтага храпу Надзі стала весялей. У атрадзе ў іх было некалькі «храпуноў», з якіх заўсёды пасмейваліся і з якімі ніхто не хацеў разам жыць.
Заварочаўся Юра, узняў галаву:
— Табе лепш?
— Ага... Сніцца толькі дужа многа. Усялякае. I ўставаць балюча.
— Адпачнеш — падымешся.
— Адпачнеш тут...
— А мяне не выклікалі. Дзіўна...— Юра замоўк.
— Можа, думаюць: дзяўчынка, не вытрывае... Але ты, Юрка, не бойся, я вытрываю. Я нічога не скажу. Як пакляліся.
— Я ведаю. Ты смелая...
— А што я плакала ўчора, дык гэта не ад болю і не ад страху. Крыўдна вельмі: цябе б'юць, а ты ім адплаціць не можаш...
— Адплацяць. За нас адплацяць. Не сумнявайся.
— А ўсё роўна. крыўдна... Юрка, слухай, а нашы знаюць, дзе мы?
— Павінны.
— Мне немец казаў: ім данеслі, што з аперацыі не вярнулася двое партызан. Кажа, гэта — мы...
— Здагадваюцца... А нашы дакладна ведаюць...
Яны змоўклі. Кожны думаў, як бы добра было, каб іх вызвалілі, каб на выручку прыйшлі баявыя таварышы, і баяўся аб гэтым сказаць уголас, адчуваў, што наўрад ці збудуцца мары.
Раніцай паклікалі на допыт Юру. Надзя глядзела, як ён ішоў да дзвярэй, і з жахам думала, колькі пакут давядзецца яму выцерпець. Яго будуць біць не менш, чым яе, а можа — больш... Яна ўспомніла запырсканую крывёю лаўку, рамяні, бізуны. Няўжо яшчэ раз давядзецца і ёй зайсці ў гэты страшны пакой, убачыць бязлітасныя шэрыя вочы за акулярамі ў залатой аправе?..
Час цягнуўся марудна. Надзя лічыла да сотні і назад, успомніла казку пра папа і яго работніка Балду, песню пра трох танкістаў, а Юры ўсё не было. Ён усё яшчэ змагаўся. Так, змагаўся, бо цяпер іх зброяй было маўчанне. Што б ім ні пагражала, трэба маўчаць. I нават калі іх расстраляюць, перамогуць не ворагі, а яны з Юрам, бо не скажуць нічога, не выдадуць сяброў.
Прынеслі Юру непрытомнага. Двое мужчын асцярожна ўзялі яго з рук у паліцаяў, паклалі на сена. Твар хлопчыкаў быў у крыві, вусны рассечаны. Надзя стала выціраць кроў, абмакваючы ражок хусткі ў бляшанку з вадой, якую падсунуў ёй пад руку дзед. Некалькі разоў Юра варушыў вуснамі, нібы хацеў нешта сказаць, але замест гукаў з рота выкочваліся кропелькі крыві.
Надзя гладзіла Юраў лоб, перабірала яго бялявыя валасы, калыхала на каленях яго галаву. Юра час ад часу спрабаваў усхапіцца, увесь выпростваўся і зноў заціхаў. Нарэшце ён расплюшчыў вочы, ціха паклікаў:
— Надзя!
— Што, Юра?.. Я тут, з табой...
— Піць...
Дзед паслужліва даў вады.
— Вось і мне папала. — Ён хацеў усміхнуцца, але нічога не атрымалася. — Пазнаёміўся...
Надзя параіла:
— Ты паляжы моўчкі... Паляжы...
Ён заплюшчыў вочы, ускінуліся і застылі яго доўгія прыгожыя вейкі. Надзя не стрымалася і дакранулася да іх самымі кончыкамі пальцаў. Юра адразу ж заварушыўся:
— Што?.. Што?..
— Спі, Юра, спі... Гэта я... проста так.
Ёй стала ніякавата. «Знайшла час»,— упікнула Надзя сама сябе.
Падсеў дзед:
— Гэта брат твой?
— Не. Таварыш, сябар. Але раднейшага цяпер у мяне нікога няма.