З таго берага крычалі хлопцы, якія пераплылі туды, відаць, шукаючы іх.
— Ма-аксі-і-ім!
Крык удараўся аб лес і ляцеў назад працяглым рэхам:
— і-і-ім!
Максім рупарам склаў далоні і адказаў надзвычай гучна:
— О-го-га!
Ліда дагнала яго.
— Не аглядайцеся, Лескавец. Бяжыце бягом! Холадна.
Наперадзе пачуліся галасы. Ліда пазнала голас
Алесі і зразумела, што дзяўчаты таксама ішлі іх шукаць. Максім звярнуў са сцежкі і пабег па пожні па-за стагамі і кустамі.
Павячэраўшы, Ліда і Алеся селі на беразе пад дубамі, воддаль ад агнёў, вакол якіх яшчэ весела шумелі хлопцы і дзяўчаты — жартавалі, штурхаліся, спявалі. Яны доўга сядзелі моўчкі, зачараваныя прыгажосцю вечара. З ракі на іх глядзелі зоркі, міргалі, калыхаліся. Унізе пад нагамі лашчылася да берага вада, шуршэў пясок. А над галавой ледзь чутна шамацела лісце дубоў. Ветру не было, але з-за ракі плыло цёплае духмянае паветра, прымешваючы да водыру сухога сена ледзь улоўны, але вельмі знаёмы водыр палёў і больш моцны пах вады, рыбы і ілу. За ракою свяціліся цьмяныя агеньчыкі вёскі, у якой паступова сціхаў вячэрні гоман.
На лузе гарэлі вялікія агні, у чырвоным святле іх мітусіліся дзівосныя постаці людзей. Лёталі кажаны, порскалі коні. Недзе ў «старыку» кракалі качкі.
— Якое хараство! Цішыня... Гукі... Цемра... Агні, — Алеся вымаўляла словы з вялікімі паўзамі і амаль шэптам, нават нейкім таямнічым шэптам.
Ліда не адказвала, ёй не хацелася гаварыць, не хацелася словамі парушаць той незвычайнай урачыстасці, якая напаўняла прыроду і пачуцці.
— У такі вечар, над такой ракою, па-мойму, кожны — паэт. Але хараство гэтае можна толькі адчуць і ўбачыць, напісаць і расказаць аб ім... — яна, відаць, хацела сказаць «нельга», але перадумала і пасля працяглага маўчання з жалем прамовіла: — напэўна, можна, — і ўздыхнула, а праз момант смачна пазяхнула.
Ліда ціхенька засмяялася.
— Чаго ты?
— Калі-небудзь ты будзеш паэтэсай.
— Чаму?
— Адчуваць так прыгажосць могуць толькі паэты.
Алеся зразумела жарт і пакрыўджана змаўчала.
Каля агнёў весела і гучна зарагаталі. На верхавіне дуба спалохана затрапятала сонная птушка. Ліда глядзела на зоркі ў вадзе і ўспамінала падзеі дня. Чаму яна згадзілася на Максімаву прапанову працаваць каля аднаго стога? Навошта плыла з ім побач і пасля разам бегла па беразе ў адным мокрым купальніку? Ад гэтых успамінаў зрабілася прыкра і сорамна.
Яна ўздрыгнула, калі Алеся раптам спытала:
— Скажы, ты змагла-б пакахаць такога чалавека, як Лескавец?
Ёй здалося, што яна сама задала сабе такое нечаканае і хітрае пытанне, а таму спалохалася.
— Чаму ты пра гэта пытаеш?
— Ён дамагаецца твайго кахання.
— Аднаго гэтага, Алеся, мала, ты ведаеш...
— Таму я пытаюся.
— Я думаю, што ніхто нікому не можа сказаць наперад, зможа ён ці не зможа пакахаць таго ці іншага чалавека. Ты, Алеся, не ўяўляеш, што такое каханне. — Ліда памаўчала, потым, нахіліўшыся да сяброўкі, шэптам сказала: — Я пакахала аднойчы... Калі-небудзь пазней я раскажу табе пра сваё каханне... А цяпер давай памаўчым, памарым кожны пра сваё. Такая ноч!
Яны зноў доўга сядзелі моўчкі. Потым Алеся зноў пазяхнула і, пацягнуўшыся, хутка паднялася.
— Пойдзем спаць, Ліда. Сёння добра папрацавалі.
— Ты ідзі, а я пасяджу яшчэ крыху. Мне не хочацца спаць.
Толькі Алеся адышла — з боку зашуршэла пад крокамі пасохлая трава і пясок.
— Дазвольце?
Максім апусціўся на месца, дзе хвіліну назад сядзела Алеся. Ліда маўчала. Ад гэтага ўпартага маўчання яму было ніякавата, як некалі зімой перад той прыкрай размовай, успаміны аб якой былі самымі непрыемнымі з усіх успамінаў яго жыцця. Ён збянтэжана кашлянуў раз, другі... Нарэшце, яна павярнулася да яго і суха спытала:
— Прызнайцеся шчыра, Лескавец, вы чакалі, покуль пойдзе Алеся?
— Чаму вы, Лідзія Ігнатаўна, заўсёды так блага думаеце пра мяне? — спытаў ён спакойна, нават жартаўліва.
— Вось бачыце, вы не можаце нават сказаць шчыра
Ён узлаваўся.
— Адкуль я мог ведаць, пойдзе яна, ваша Алеся, ці засне ў вас на прыполе?
Сапраўды, ён не мог ведаць і не мог спадзявацца, што Алеся пойдзе спаць адна, а яна, Ліда, застанецца на беразе. Ліда зразумела, што ён гаворыць шчыра, і даравала яму яго няпрошанае з'яўленне.
На рацэ нарастаў шум парахода; спачатку ён быў далёкі і невыразны, але цяпер заглушваў усе іншыя гукі ночы. Параход нечакана вынырнуў з-за павароткі, ярка асветлены. Агні яго ілюмінатараў пераліваліся ў вадзе і, здавалася, што пад вадой плыве нейкі казачны шматпавярховы карабель, значна большы за надводны, сапраўдны. Параход, абмінаючы буй, праплыў зусім