Адразу лягчэй зрабілася ад гэтых думак, і кош быццам палягчэў, і бульбіны пачалі класціся роўна, і Гонта ўжо блізка — цяпер можна ісці амаль след у след, як і на пачатку працы.
— Ты пастаў карабін,— параіў Гонта.— На калёсы пакладзі, каб не замінаў. Наўкол тут ціха…
— Вам жа аўтамат не замінаё.
— За плугам ідзеш, дык ён спакойна за плячыма вісіць. А табе ж згінацца ўвесь час.
— Нічога, я з карабінам сваім сябрую.
— Ну, як хочаш. Хвілінку пастаім. Нешта конь наш упрэў ад гэткай аблогі — цяжка ідзе плуг…— і раптам сказаў зусім іншым голасам, поўным радаснага захаплення: — А ты зірні на яблынькі! У-ух ты, як жа ўбраліся яны ў белае! 3 гэтага канца дык яны ж зусім іншыя!
Гонта рукой, у якой былі сціснуты лейцы, паказаў на яблыні — там на вострых камянях, што вытыркаліся з маладой травы, стаялі калёсы. Адсюль, з канца поля, крушня была падобна на востры клін, што вылузнуўся з лазнякоў па-над берагам Дзвіны. Здавалася, з той зялёна-жоўтай заглушы густых зараснікаў над рачным узвалам выплыў і марудна сунецца на чорнае ворыва шырокі човен пад белымі ветразямі.
Алег адразу ж разгадаў просты і немудрагелісты Гонтаў манеўр.
Знарок ён спыніўся, знарок захапляецца тымі дзічкамі. Хоча, мабыць, каб Алег адпачыў!
Зрабілася прыкра і непамысна. Гонта, значыцца, па-ранейшаму лічыць, відаць, што ён, Алег, хлапчук! А ён — дарослы чалавек! Разведчык, якога ўсе ведаюць у атрадзе. Пры сустрэчы з Гонтам Лысюк, напэўна ж, запытаецца, як тут працаваў яго падначалены. I Лысюку прыемна будзе пачуць, што памочнік у Гонты быў першакласны. Таму няхай Гонта кідае свае наіўныя хітрыкі! Алег не стаміўся і не стоміцца!..
Але што гэта? Ці не бой ужо?..
За Дзвіной грымнуў моцны выбух. Следам за водгуллем, што яшчэ кацілася па наваколлі, гучна і суха застукацеў кулямёт; як боб па блясе, пасыпалася дробнае турканне аўтаматаў.
— Нашы! Нашы гэта! — Гонта схамянуўся, узрушаны, і, быццам Алег нічога не чуў, зноў паўтарыў: — Нашы гэта! Значыцца, скапуціўся мосцік, дзякуй богу!
Алег хутка паставіў, як не кінуў, кош на дол, паправіў карабін за плячыма і, адчуўшы даланёю халаднаваты гладкі прыклад, са шкадаваннем сказаў:
— Э-эх, каб туды зараз!
— Пакуль мы туды даскочым, там, браце ты мой, усё скончыцца,— і Гонта, імгненна нагнаўшы на твар устрывожанасць, забурчаў: — Варушыся, варушыся! Не кідаць жа тут поле недаробленае. Трэба выконваць тое, што загадана…
Голас Гонты прагучаў цвёрда, незадаволена, быццам Алег усур’ёз падбіваў яго на тое, каб кінуць усё і рынуцца туды, дзе грыміць бой, і ён, Гонта, змушаны даводзіць тое, што добра вядома. Алег зноў, як тады дарогаю, падумаў аб тым, што Гонта гаворыць гэта наўмысна, падкрэсліваючы, што ён, Гонта, таксама хоча быць там, за Дзвіною, у сапраўдным баі, але мае пэўны загад свайго камандзіра, разумее гэты загад, верыць у тое, што ён правільны, і сумленна выконвае пастаўленую задачу.
Водгулле выбуху аціхла. Але страляніна гусцела і распаўзалася. Алегу падалося, што сінявае мроіва над лазнякамі неяк раптоўна парадзела, і сіні лес, што грабеньчыкам падсек далягляд, здаваўся цяпер дужа блізкім; дужа блізкім выдавала яго і доўгая, як верацяно, белая аблачына, што як бы лягла паміж лесам і лазнякамі, звязаўшы іх тоўстым ручніком.
Прыслухоўваючыся да гукаў бою, Гонта пачаў усё часцей і часцей тузаць лейцы, пакрыкваць на каня, не спыняўся нават на канцах поля і, хутка павярнуўшы плуг на ўзмежку, тут жа гнаў новую баразну. Час ад часу ён аўіраўся, быццам правяраў, ці не адстаў Алег, кідаў каротка і ухвальна:
— Добра, братачка! Добра!
3 кожнай новай разорай у Алега цяжэлі змакрэлыя ад глеістага сіпаку боты. Цяжэў і лазовік. Пот рэзаў вочы, і яны пачыналі слязіцца. Дзіўна блішчастай рабілася ралля, бы прыкрытая зверху мокрым блакітным полагам. Карцела спыніцца, легчы на ўзаранае поле, астудзіць на ім разагрэтае цела. Але Гонта як апантапы гоніць баразну за баразной, і нельга адставаць, нельга і на хвілінку прысесці. Як ты прысядзеш, калі там, за ракой, грыміць бой! I тут, на полі, яны таксама вядуць бой. Працоўны бой!