Непадалёк стаяла група афіцэраў. Гэта былі прадстаўнікі батальёнаў і службаў палка. Але ўжо так заведзена: першай адбірае сабе папаўненне разведка, а ўсе іншыя — пасля.
Купрэйчык не спяшаючыся прайшоў уздоўж строя, павярнуўся і вярнуўся на сярэдзіну:
— Хто раней служыў у разведцы, тры крокі наперад!
З другой шарэнгі выйшаў гадоў дваццаці пяці баец.
Ён выразна і гучна далажыў:
— Сяржант Ражноў, прыбыў пасля ранення са шпіталя.
Сярэдняга росту, дужа збіты, з прамым адважным поглядам чорных вачэй. Шмат разоў мытая і цыраваная гімнасцёрка сядзела добра, на нагах немаведама як здабытыя ялавыя боты. На грудзях — медаль «За адвагу».
«Адчуваецца свой браток», — падумаў ухвальна Купрэйчык і звярнуўся да строя:
— Хто яшчэ служыў у разведцы?
Людзі маўчалі. Тады старшы лейтэнант задаў новае пытанне:
— Хто хоча служыць у разведцы — тры крокі наперад!
Шэрагі не зварухнуліся.
— Што, няма ахвотнікаў? Страшна? — усміхнуўся Купрэйчык.
— А што нас там чакае? — спытаў хтосьці з байцоў.
— На вайне ўсіх нас чакае адно і тое ж — бой, — адказаў старшы лейтэнант і, разумеючы, што людзей трэба чымсьці завабіць, дадаў: — Але ў разведцы служба асаблівая, таму і ўмовы асаблівыя: харчы лепшыя, паёк — асаблівы, у любое надвор’е, нават у такі дождж, — сто грамаў.
— А як наконт біяграфіі? — спытаў усё той жа голас.
Аляксей нарэшце ўбачыў таго, хто задаваў пытанні. Гэта быў баец у пацёртым абмундзіраванні. «Ага, значыць, франтавік». Старшы лейтэнант падышоў бліжэй і толькі пасля гэтага адказаў:
— Біяграфію мы сабе пішам тут, на фронце. І хто яе як напіша, так усё жыццё і чытаць будуць.
— Але я ў тым сэнсе… — збянтэжыўся баец, — пасля штрафной роты бераце людзей да сябе?
— Вы што, прама са штрафной роты сюды прыбылі?
— Так. дакладней, са штрафной у шпіталь прыбыў, а адтуль — сюды.
— Паранены былі?
— Так, у правае плячо.
— За што ў штрафную роту патрапілі?
Баец збянтэжыўся і ледзь выразна, панізіўшы голас, прамармытаў:
— На грамадзянцы пашухарыў крыху, па маладосці выкраў сёе-тое.
— Ну і што ж ты выкраў? — спытаў Купрэйчык, а сам падумаў: «Вазьмі такога, а ён да немцаў уцячэ».
— Мяшок аўса. ну і каня ў прыдачу.
У страі грукнуў рогат.
І Купрэчык нечакана для сябе рашыўся. Ён, усміхаючыся, сказаў:
— Добра, бяру ў разведку. Але, на ўсякі выпадак, папярэджваю, да вайны я быў оперупаўнаважаным крымінальнага вышуку.
І зноў грукнуў рогат. Смяяліся і тыя, хто стаяў у страі, і афіцэры, якія чакалі сваёй чаргі, і Мухін. З другой шарэнгі выйшаў малады, гадоў дваццаці двух, баец і сказаў, што ён былы работнік міліцыі і хоча пайсці ў разведку.
Пасля гэтага справа пайшла весялей, многія былі згодны пайсці служыць у разведку. Купрэйчык і Мухін адабралі дзесяць чалавек і адразу ж павялі іх у размяшчэнне ўзвода.
Не губляючы час, Купрэйчык пачаў бліжэй знаёміцца з папаўненнем. Першым да сябе ў бліндаж запрасіў «штрафніка».
Хударлявы, вышэй сярэдняга росту, з запалымі шчокамі, ён выглядаў кволым і слабым.
Купрэйчык зазірнуў у дакументы і ўслых прачытаў:
— «Сёмін Рыгор Іванавіч. Тысяча дзевяцьсот сямнаццатага года нараджэння». У штрафной роце спагнанні меў?
— Не! Ды вы не хвалюйцеся, таварыш старшы лейтэнант, я не падвяду. Сваю віну я крывёй змыў. Не хачу больш ганьбіць сваіх бацькоў. Ваяваць буду як след.
— Правільна думаеш, Рыгор Іванавіч. Дзе бацькі жывуць?
— Пад Масквой, у вёсцы. Там цяпер маці і дзве сястрычкі малодшыя засталіся, бацька — ваюе.
— Ведаеш яго адрас?
— А як жа! — усміхнуўся Сёмін. — Два дні назад ліст атрымаў, але адкажу сёння, паведамлю свой.
Купрэйчыку падабалася, што Сёмін адкрыты. Адчувалася, што франтавое жыццё многае змяніла ў яго свядомасці.
Аляксей спытаў у Сёміна:
— У разведцы ні разу не быў?
— Не, але ў тыле ў немцаў давялося тыдзень пабываць, калі наш батальён апынуўся ў акружэнні і нам трэба было выходзіць з яго невялікімі групамі.
Купрэйчыку ўсё больш падабаўся баец. Ён падумаў: «Так, на вайне як нідзе хутка пазнаюцца людзі. Здаецца, гэты цяпер ведае, што такое ў жыцці добра і што такое дрэнна».
А на наступную раніцу пачаў з новымі байцамі трэніроўкі. Аляксей разумеў, што чым больш ён надасць увагі навучанню навабранцаў, тым хутчэй яны стануць разведчыкамі і, самае галоўнае, тым больш у іх будзе шанцаў застацца ў жывых.