— Вось… Я цяпер крыкну — ты пачуеш. А калі ты ў любы ад мяне бок адбяжыш з хуткасцю, вышэй за хуткасць гуку, то пачуеш гэты крык яшчэ раз. Потым яшчэ можна адбегчы — і зноў пачуць…
— Стоп, — спыніў я Ілью. — Хочаш Одры з мінулага выкрасці?
Ілья пачырванеў.
— Мінулае ёсць, але яно …нематэрыяльнае. Мы з табой стаім вось тут — і кожную секунду ўся інфармацыя аб нас нясецца ў космас. Мінулае існуе…як кіно. Калі цяпер паляцець на хуткасці вышэй за хуткасць святла ў любы бок — можна паглядзець малюнак нашай з табой гутаркі. Галоўнае — прыняць усе хвалі. Далей паляцім — старэй зловім малюнак. Вось…
Я майстраваў па накідах Ільі прыёмнік. Ён задаў такія параметры адчувальнасці і такі дыяпазон хваль, што гэта ў прынцыпе не магло працаваць. Але ў мяне атрымаўся ў выніку сканер на дыскрэтным дыяпазоне. З зададзенай адчувальнасцю.
Ілья да таго часу прымайстраваў свой ноўтбук да кольцаў — ён распрацаваў сістэму кіравання, якая, ён спадзяваўся, будзе працаваць.
І спрацавала — і яго сістэма кіравання, і нашы кольцы, і мой прыёмнік.
Праз гадзіну мы глядзелі чорна — белы фільм аб нас саміх, якія рыхтавалі да адпраўкі прыёмнік.
Потым Ілья сказаў, што мы едзем у Англію. Разам з нашымі кольцамі. І новым прыёмнікам, які я павінен зрабіць за тыдзень.
Я зрабіў.
…Мы спыніліся на беразе нейкі ракі — сюды Ілья цягнуў мяне з такой зацятасцю і такой упэўненасцю, быццам нарадзіўся тут і рос да паўналецця.
— Тут…
У гэтым месцы рака рабіла плаўны выгіб, дробячыся на водмелі на мільёны невялікіх бліскавак — хваль. Вербы ля берага крыху далей нізка апускалі свае галіны, здалёк яны здаваліся заслонай сцэны. Сама сцэна — гэта бераг, збягаючы да вады золатам пяску.
Тут быў спектакль, тут ішло дзіўнае дзейства! Ледзь калыхаліся пад ветрам галіны вербаў — вось, толькі што там, за імі, схавалася прыма. Варта толькі гучна і шчыра крыкнуць "Біс!" — яна выйдзе на паўторны паклон.
Мы замерлі, аглушаныя цішынёй і адчуваннем чарадзейства.
— Яна… была тут, — прахрыпеў Ілья, потым адкашляўся. — Одры Хэпбёрн была тут, на гэтым беразе. Вербы… тады былі іншыя вербы, гэта выраслі ўжо новыя. Гэтае месца ахоўваецца таемна… Тымі, хто любіць Одры.
3. Усмешка Одры
Увесь дзень пайшоў на падрыхтоўку і праверку, наладу, рэгуляванне. Да ночы мы ўсталявалі прыёмнік у цэнтр кольцаў. Ілья запусціў праграму запуску, і потым хвіліны дзве стаяў, тупа сузіраючы экран манітора.
— Не атрымліваецца? — гэтак жа тупа спытаў я.
— Баюся… — шэптам адказаў Ілья. — Я ведаю яе толькі па кінафільмах, па ролях. А тут… На гэтым беразе яна была адна. Яна была сама сабой. Яна пісала потым, што была шчаслівая тут. І пісала пра гэтыя вербы, іх галіны, што як заслона тэатральнай сцэны. Я баюся ўбачыць… Баюся ўбачыць зусім не тое, што чакаю.
— Ты марыш аб рамантычнай русалцы, а тут мы ўгледзім з табой якую-небудзь оргію з неграмі, так? Добра, я першы пагляджу, а потым табе пакажу, — гераічна прапанаваў я.
— Не, разам паглядзім, — асуджана адказаў Ілья і націснуў на “энтэр” ноўтбука.
Прыёмнік знік ва ўзніклым чорным тунелі. Ён з'явіцца тут праз восем гадзін — і павінен прынесці нам запіс таго, што было тут, на гэтым беразе, 247 гадоў назад.
Спалі мы не больш трох гадзін. Потым пілі каву, маўчалі.
Віднела.
Я вывернуў змесціва свайго заплечніка, стаў збіраць лазеры.
— Гэта навошта? — здзіўлена спытаў Ілья.
— А, глядзець, дык глядзець, — адмахнуўся я. — Кіно адразу глядзець будзем. Галаграфічнае. Чаго нам у манітор сляпіцца ўдвух.
Расставіў лазеры. Стала зусім светла.
Кольцы сталі, тунель знік. Прыёмнік быў халодны і вільготны навобмацак. Я падключыў яго да ноўтбука. Ілья ў гэты час безуважна глядзеў туды — на заслону вярбовых галінак.
Я падышоў да яго, сеў побач — мы зараз дзелім ўсё на дваіх (бо і прэмію Нобелеўскую Ілья чэсна падзяліў напалам).
Уключыліся лазеры. Жудасныя перашкоды — цёмная сцяна незразумела чаго. Потым сістэма наладзілася, і на месцы цяперашніх вербаў у паветры намаляваліся іншыя. Вымаляваўся іншы бераг, крышку — але іншы. Рака іншая.
І з ракі выходзіла жанчына. Одры Хэпбёрн.
Па яе вільготнай скуры, якая нагадвала паверхню няспелага персіка, абмінаючы акуратныя, ледзь апушчаныя ўніз жывыя грудзі, збягалі кропелькі вады. Мяккі круглявы жывот. Не сучасныя — недасканалыя па форме, але — дзівосныя сцёгны. Маленькія, амаль дзіцячыя ступні ног.
У мяне перахапіла дыханне. Ілья таксама не дыхаў.