Як таполя, вырастае
Свету на падзіву.
Вырастае... Ды нядоуга
Цешыць сэрца мае
Сваёй маці. Бог на свеце
Княгіню карае...
А за што? Дзівосна людзям,
Бо ніхто не знае,
Чаму добрае канае,
Злое ажывае?
Занядужала княгіня,
I князь схамянуўся,
За бабкамі-шаптухамі
Па сёлах крутнуўся.
Наехалі... Захадзілі.
Лечылі, шапталі...
Пакуль яе, гаротніцу,
У труну паклалі.
Не стала на сяле княгіні,
Гудуць зноў гуслі ўвесяле.
А сірата яе ў сяле,
Як адарвалі ад галіны
Яе аднюткую ў імгле:
Някормленая ходзіць боссю,
Сарочачку да зносу носіць.
Нябогу не шкадуе сквар.
Шчавульнік есць, ставочкі гаціць
З малымі ў лужынах, дзе яр.
Памыйся, сэрдачка! Бо маці
Вунь пазірае з небыцця —
Не пазнае сваё дзіця.
I думае: цябе не стала...
Памыйся, сэрца, каб пазнала
Цябе, адзіную сваю...
I госпада б багаслаўляла
За долю добрую тваю.
Памылася. А з ласкай людзі
Прыбралі, ў Кіеў адвязлі
У інстытут. А там што будзе,
Пабачым.
Гуслі на святле...
Гуляе князь, гуляюць госці,
Рвуць палаты на памосце,
А голад стогне на сяле.
I стогне ён, стогне па ўсёй Украіне.
Гасподня кара. Тысячамі гінуць
Галодныя людзі. А сцірты гніюць.
А паны й мякіну жыдам прадаюць.
Ды голаду рады, ды бога гукаюць,
Каб яшчэ гадок хоць недарод трываў.
Тады б і ў Парыжы ды і ў іншым краі
Наш брат хутаранін сябе паказаў.
А бог сабе дрэмле. Бо сталася б дзіва,
Каб і чуць і бачыць — і не пакараць.
Або аж занадта ўжо доўгацярплівы...
Гады мінаюць; людзі гінуць,
Лютуе голад на Ўкраіне,
Галеюць сёлы-бабылі.
А ў князя сцірты пагнілі.
А ён, каб што там, п’е, гуляе
Ды карчмара з грашмі чакае.
Няма яго... Руні ўзышлі,
I рады людзі, бога просяць...
Аж раптам з Кіева прывозяць
Князёўну. Сонейка ўзышло
Над абакрадзеным сялом.
Карая вачмі смуглянка
Вылітая маці.
Ды зажураная, ў смутку...
Чаго б сумаваць ёй?
Альбо, можа, ўжо такою
I свет прывітала?
Альбо, можа, маладая
Ці не пакахала
Каго-небудзь? Не, нікога.
Вясёла гуляла,
Як ласачка з кубельчыка,
На свет пазірала
З таго Кіева. Аж покуль
Пабачыла сёлы
Змучаныя. I таму ёй
Стала невясёла.
Як шызая галубанька,
Сяло абляцела.
Ва ўсіх была, ўсіх бачыла,
Усіх абагрэла.
Там словамі прывітала,
Там пачаставала...
Штодзень божы абходзіла
Сяло. Памагала
Усякаму. А сіроты
Прыходзілі. I маткаю
Сваёю святою
Яе звалі. Маліліся
Богу са слязамі
За яе. Да з’явіліся
Гандляры з грашамі.
Радуецца, прадае князь
З мякінаю жыта
I малаціць выганяе
Людзей недабітых.
Змалацілі, хай не вадзіць,
За адну гадзіну,
За гумном правеялі...
Князь без адпачыну
На барышы запрашае,
I п’е, і гуляе
Аж у гаі... Бо ў пакоях
Дачка спачывае.
Гармідар, галас, гам у гаі,
Брыдота спеваў. Аж трашчыць
Жаночы рогат. Завывае
Сам гаспадар там: «Будзем піць,
Пакуль дачка салодка спіць».