Пісаў чалавек дасведчаны. У сшытку былі пазначаны нумары накладных, пералічваліся ліпавыя нарады, адрасы баз, дзе куплялася масла, прозвішчы загадчыкаў гэтых баз, шафёраў, што вазілі масла, нумары іх машын, нават дні, калі ажыццяўляліся гэтыя «аперацыі» на працягу апошніх год. Гэта быў бясцэнны дакумент, які ўскрываў цэлы гнайнік.
Жураўскі адчуў, што прабіў яго час. У паветры запахла паленым. Сенсацыя, ды яшчэ якая! Вядома, у сваёй газеце гэта не надрукуеш, хіба што ў «Правде». Толькі трэба сёе-тое праверыць, знайсці гэту жанчыну. Такі матэрыял, калі ён будзе надрукаваны, заўважаць на самым высокім узроўні. А нават калі не надрукуюць, а проста перададуць у пракуратуру?.. Хто раскапаў? Загадчык сельгасаддзела рэдакцыі Жураўскі. А ці не засядзеўся ён у загадчыках, гэты яшчэ малады, здольны і, галоўнае, мужны, прынцыповы журналіст? У іх там рэдактар — стары грыб, спіць за сталом ды адно красворды разгадвае, гнаць яго на пенсію к чортавай матары, а Жураўскага — у яго крэсла… Вось чым запахла ў веснавым паветры, і Жураўскі ўбачыў прасторны кабінет галоўнага рэдактара і паўтузіна тэлефонаў на століку і зразумеў, што лёс дае яму шанц. Парыж каштуе месы, як сказаў адзін не самы дурны ў свеце чалавек. А што рэдактар некалі падабраў яго, галоднага студэнта, і даў работу і першы ў яго жыцці невялікі пакой у бараку, а потым, пазней, як ужо стаў загадчыкам аддзела — і трохпакаёвую кватэру, што гэта ён падпісваў камандзіроўкі, дзякуючы якім Жураўскі стаў вядомым чалавекам у журналісцкім асяроддзі,— напляваць і расцерці. Гэта быў яго абавязак — клапаціцца пра маладых, рыхтаваць сабе змену. Падрыхтаваў — ідзі прэч, дай пажыць іншым. Дай дзяржаўную дачу, дай машыну з шафёрам, дай высокія ганарары за перадавыя артыкулы, скроеныя з пазалеташніх цытат, дай размеркавальнік, лечкамісію, пуцёўкі ў прэстыжныя санаторыі, замежныя паездкі… Дай, дай, дай, я ўсё здольны заглынуць, усё пераварыць, у мяне выдатны апетыт, цудоўны страўнік і жалезныя сківіцы, я нюхам чую, што надышоў мой час…
Раніцай ён паехаў на малаказавод. Дырэктар, ружовы, укормлены — за шчокамі вушэй не відаць, памог яму нацягнуць белы халат, павадзіў па цэхах, з энтузіязмам сыпаў лічбамі: столькі малака прымаем, столькі перапрацоўваем, такую прадукцыю выпускаем… Пасля знаёмства з прадпрыемствам ён у сваім кабінеце частаваў Жураўскага «прадукцыяй»: свежай смятанкай, закваскай, сырам… Настаўлена ўсяго было — на роту галодных салдат. Жураўскі каштаваў, хваліў. «А можа, чаго мацнейшага? — падміргнуў дырэктар.— Дык гэта мы мігам!» Арсен катэгарычна адмовіўся: якое мацнейшае, калі пахне паленым! — і папрасіў дазволу пагартаць у бухгалтэрыі дакументы. «Навошта гэта вам? — добразычлівая ўсмешка спаўзла з ружовага твару дырэктара.— Я адказваю за кожнае сваё слова перад партыяй дзяржавай, няўжо вы мне не верыце?» Дырэктар аж пакрыўдзіўся на яго: якая няўдзячнасць! — і не хаваў сваёй крыўды. I тут Жураўскі зрабіў першую памылку, недаравальную для такога вопытнага журналіста, якім ён сябе лічыў. «Да мяне дайшлі чуткі, што некаторыя калгасы здаюць вам замест малака масла, якое купляюць у дзяржаўных магазінах»,— сказаў ён. Дырэктар зачырванеўся, як бурак, Жураўскі аж спалохаўся, што яго вось-вось хопіць апаплексічны ўдар. «Гэта агідныя плёткі! — закрычаў ён.— Ніякіх дакументаў я вам не дам, у нас хапае сваіх рэвізораў. Даруйце, але я заняты».
Жураўскі пайшоў у райком. Райком быў недалёка, за адзін квартал, але дырэктар апярэдзіў яго: вядома ж, па тэлефоне пазваніць лягчэй і хутчэй. Ён здагадаўся пра гэта, ледзь толькі адчыніў дзверы ў кабінет першага сакратара: той не адказаў на яго «добры дзень», не падаў рукі, не запрасіў сесці. Стаяў над сваім сталом, вялікі і дужы, як мядзведзь, і вочы яго гарэлі гневам і непрыяззю.
— Я пазваніў вашаму рэдактару,— не даўшы Жураўскаму і слова сказаць, прагаварыў сакратар.— Вас сюды прыслалі напісаць нарыс пра аднаго з лепшых нашых старшынь у святочны нумар газеты. А вы поўзаеце па памыйках, нешта вынюхваеце, шукаеце злодзеяў і падманшчыкаў…
І тут Жураўскі зрабіў другую непапраўную памылку. Ён дастаў з сумкі сшытак падаў цераз стол.
— Што гэта? — сакратар гідліва ўзяў сшытак у рукі.
— Лічбы і факты. Вас сапраўды падманваюць. I падманваюць дзяржаву. Гэта…
Сакратар кінуў сшытак у свой сейф, павярнуў ключ і паклаў у кішэню.