— Тата, цябе.— I пайшоў да тэлевізара.
Арсен узяў трубку.
— Слухаю.
— Арсен Міхайлавіч,— ён пазнаў голас Раманоўскага,— бяда, брат. Загінула Алачка Чмялёва.
— Як? — не зразумеў ён.— Што вы гаворыце?
— Дакладна не ведаю. Мне пазваніў сын, яны ляцелі адным рэйсам, нават побач сядзелі. Нешта здарылася з самалётам, сам ведаеш, пра такія рэчы па тэлефоне не гавораць. Але ўсе пасажыры застяліся жывыя, загінула толькі яна адна. Сын паўтарыў гэта разоў дзесяць, ён плакаў і крычаў, што загінула яна адна, быццам гэта ён яе забіў…
— Які жах! — прагаварыў Жураўскі, адчуваючы млявасць ва ўсім целе.— Які жах...
— Ты… Ты хоць ведаеш, чаму я званю менавіта табе? — Голас у старога быў глухі, бясколерны.
— Ведаю. Я даведаўся пра гэта толькі сёння… толькі сёння вечарам… але цяпер я ўсё ведаю.
— Так… Заўтра ў шэсць нуль пяць ляціць самалёт у Сімферопаль. Я ўжо забраніраваў табе білет. Там цябе чакае Іван. Зрабіце ўсё што трэба і прывязіце яе, я паклапачуся пра астатняе. У цябе грошы ёсць?
— Ёсць.
— Тады будзь здаровы, Арсен. Даруй, што ўскладаю на цябе такі цяжкі абавязак. Па-мойму, ты павінен гэта зрабіць.
— Так, так…— пакорліва азваўся Жураўскі.— Я зраблю гэта, гэта мой абавязак…— I паклаў трубку.
…Празрыстыя сняжынкі, якія асядаюць матылямі на павекі, на плечы, не маюць вагі: дзьмухнуў — і зляцелі. Дзень за днём асядаючы на стромкія схілы гор, яны важаць сотні тысяч тон. Снег ляжыць на гарах у стане няўстойлівай раўнавагі, часам дастаткова чалавечага крыку, каб рэха, адбіўшыся ад вяршынь, парушыла гэту раўнавагу. I тады ўніз абрынаецца снегавая лавіна. Яна захоплівае па дарозе ўсё новыя і новыя тоны снегу, вялізныя валуны, выдзірае з зямлі дрэвы… Белая смерць са страшэнным грукатам і свістам ляціць уніз, у даліны, з хуткасцю кур’ерскага цягніка, і гора таму, хто стрэнецца на яе шляху.
Ірына, фотакартка дачкі, сіні ЗІЛ, што ледзь не адправіў яго на той свет, пакутлівы роздум апошніх дзён пра сябе і пра Валянціну, пра сваё недарэчнае жыццё,— усё гэта былі сняжынкі на кручы яго душы, яны асядалі, асядалі, нябачным, але шматтонным цяжарам прыгінаючы яго да зямлі. Вестка пра смерць Алачкі ператварыла іх у лавіну, і яна абрушылася на Жураўскага, ломячы яму рукі і ногі, забіраючы зрок і слых, і ён грымнуўся на падлогу, раздушаны, знішчаны ёю.
РАЗДЗЕЛ АДЗІНАЦЦАТЫ
1
Ноч у клініцы прайшла спакойна, Чумакоў пад раніцу нават гадзіны тры паспаў: у шафе ў ардынатарскай для такога выпадку была чыстая пасцель. Да восьмі гадзін, калі пачынаўся рабочы дзень, ён ужо памыўся і пагаліўся, змяніў халат, абышоў усе пасты, праверыў, як выконваюцца прызначэнні.
У самым канцы калідора, перад дванаццатай палатай, яго прыпыніў нечы тоненькі жаласны плач. Падалося, што плача дзіця, хоць Чумакоў дакладна ведаў, што дзяцей тут няма і быць не можа.
Ён адчыніў дзверы, зайшоў. Вялікая, на восем чалавек, палата. Два нямытыя з апошняга суботніка акны (дзякуй богу за суботнікі, а то зусім закарэлі б!), казённы пейзаж на сцяне, даўно няспраўныя пульты выкліку сясцёр, разводка для падачы кіслароду… Затхлае, не прадыхнуць, пасля ночы паветра. Шчыльна зачыненыя фрамугі. Які дурань зрабіў у бальніцы замест фортак вялізныя фрамугі? Механізмы, што прыводзяць іх у дзеянне, адразу ж паламаліся, прачыніць нельга, адчыніш — цягне так, што і здаровы чалавек прастудзіцца. А тут жа хворыя, цяжкахворыя жанчыны! Ходзяць толькі трое… так, трое, вунь яны ўжо ўсталі. Адна прычэсваецца перад мутнаватым люстэркам; другая, сеўшы на кукішкі перад тумбачкай, нешта парадкуе там; трэцяя, зусім яшчэ маладая, у вясёлым хатнім халаціку, з накручанымі на пластмасавыя бігудзі валасамі (і ў бальніцы — жанчына!), прыладзілася каля падаконніка і гуляе сама з сабою ў шахматы. Астатнія ляжаць.
Плакала хворая, чый ложак стаяў каля дзвярэй, на праходзе. Яна накрылася з галавой тонкай коўдрай без чахла і ўздрыгвала пад ёю ўсім целам.
Ад нечаканай шкадобы ў Чумакова сціснулася сэрца. Які слабы, безабаронны чалавек перад хваробай… На тэмпературным лістку над ложкам (далёка за трыццаць дзевяць выпаўзла ломаная крывая!) ён прачытаў прозвішча: Мацкевіч Ванда Казіміраўна. Прафесійная памяць падказала астатняе. Высахлая, як бярозавы лісток, змучаная хваробай жанчына. Сорак два, а выглядае, бы старая бабуля. Шэры зямлісты твар, коратка падстрыжаныя рэдкія сівыя валасы, патухлыя, нібыта бельмамі зацягнутыя, вочы, у якіх ужо няма і ценю надзеі. Настаўніца з Турава. Патрэбна аперацыя, але рабіць нельга, такая яна нямоглая і слабая, гэта Ванда Казіміраўна. Спачатку яе трэба неяк падмацаваць, каб не памерла на стале, а ўжо затым думаць пра аперацыю.