— Вы ж самі нядаўна назвалі яго дысертацыю слабай, хоць я з вамі рашуча не пагадзіўся.
— Лічыце, што я памыліўся, а вы мелі рацыю. Гэта вас эадавальняе?
Чумакоў кіўнуў: задавальняе. Безбародзька сапраўды зрабіў цікавую работу, каб не прыдзіркі Карпенкі, яе ўжо даўно можна было абараніць.
Карпенка ўважліва паглядзеў на яго.
— Што з вамі, Аляксей Пятровіч? Стаміліся?
Чумакоў маўчаў: цынічная беспрынцыпнасць прафесара збівала яго з панталыку.
— Мне не падабаецца ваш выгляд. Шкада, што не бачыў днём — вызваліў бы вас ад гэтага дзяжурства.
— Я сам узяўся падмяніць Каламійцаву, у яе захварэла дачка.
— Вунь што,— сказаў Карпенка.— Ну, калі самі… Слухайце, Аляксей Пятровіч, вы ж ведаеце, што ў панядзелак у Маскве пачнецца ўсесаюзная нарада радыёхірургаў. Ці не згодзіцеся вы ўзначаліць нашу дэлегацыю?
— Узначаліць? — іранічна перапытаў Чумакоў.— Дзякуй за гонар, але ж вы нават не ўключылі мяне ў яе склад.
— Гэта была мая памылка,— спакойна адказаў Карпенка.— Занадта многа волі даў сваім пачуццям. Гатовы прасіць прабачэння. Сам я па некаторых прычынах паехаць не магу. Прашу вас мяне замяніць.
— Так…— паварушыў бровамі Чумакоў.— Генадзь Васільевіч, вы чыталі калі-небудзь «Іліяду»?
— Ліха яе ведае,— паціснуў ён плячыма.— А што? Здаецца, да анкалогіі яна не мае ніякіх адносін.
— Там ёсць такі радок: «Бойтесь данайцев, дары приносящих…»
— А-а,— Карпенка засмяяўся.— Здаюся. Ну што ж, скажу шчыра: мне абрыдла мышыная вайна, якую мы з вамі вядзём ужо амаль два гады. Вы — разумны і таленавіты ўрач і вучоны, абсалютна натуральна, што мне як кіраўніку аддзела хочацца мець у вашай асобе не ворага, а сябра.— Убачыў на твары Чумакова недаверлівую ўсмешку.— Ну, добра, не сябра — саюзніка, таварыша. Урэшце, мы служым аднаму богу — анкалогіі, і робім адну справу — змагаемся з цяжкай хваробай. Вам сёе-тое не падабаецца ў маіх дзеяннях, мне — у вашых. Але ёсць нешта, што нас аб’ядноўвае, і гэтае нешта — хворы чалавек, які чакае ад нас дапамогі. Вось аснова, падмурак, на якім могуць і павінны будавацца нашы ўзаемаадносіны, калі мы хочам працаваць разам. Згодны?
Не згадзіцца з такой нечаканай прапановай было цяжка. Чалавек працягваў руку, было б несправядліва адштурхнуць яе. «Што за блыха яго ўкусіла? — падумаў Чумакоў.— А можа… Можа, зразумеў, што інакш нельга, што гэта — адзіны шлях… Сапраўды, мы служым аднаму богу — анкалогіі, хвораму чалавеку… можа, ён нешта зраэумеў, не дурань жа!» Узрадавала яго і магчымасць тыдзень пабыць у Маскве, пагаварыць з таварышамі па працы, паслухаць выступленні буйнейшых радыёхірургаў краіны, паглядзець сваімі вачыма, што новага ў інстытуце Герцэна, у Інстытуце эксперыментальнай і клінічнай анкалогіі Акадэміі медыцынскіх навук. Чумакоў нават сам сабе ў гэтым не прызнаваўся, але тое, што яго не ўключылі ў дэлегацыю, балюча абразіла і пакрыўдзіла яго. Тым больш добра было б на нейкі час з’ехаць з дому менавіта цяпер: неабходнасць нешта рабіць, нешта высвятляць і вырашаць у сямейных справах прыгнятала яго, бадай, ці не больш, чым навіна, якую ён пачуў, можа, таму, што навіной, уласна кажучы, яна не была: няхай неакрэслена, няпэўна, але яго ўжо даўно гэта мучыла. З’ехаць з дому, даць часу самому нешта вырашыць… Праўда, без яго зноў загінуць малькі неонаў. А-а, ліха з імі, Сярожка паглядзіць. Што там неоны, калі гіне, рушыцца ўсё, чым ты жыў…
А ён жа купляе мяне,— востра і балюча кальнула ў скроні.— Ён зразумеў, што нахрапам мяне не ўзяць, і парашыў купіць. Напляваць ён хацеў і на анкалогію, і на хворых. Яму адно патрэбна: каб ва ўсіх было ўражанне, што ў калектыве, якім ён кіруе, пануюць мір і згода. Ніякіх канфліктаў, нават дробных: гэта псуе рэпутацыю кіраўніка. Ён кідае мне костку, як звягліваму сабаку, каб адчапіцца, і самае агіднае, што я гатовы яе з удэячнасцю падхашць».
Ах, як пашкадаваў Чумакоў, што ўжо адгуляў адпачынак! Падвярнулася турысцкая пуцёўка на возера Байкал, а ён з дзяцінства марыў убачыць гэта возера, і Аляксей Пятровіч паехаў цягніком праз усю краіну, цешачы сябе думкай, што вось яна і збудзецца, яго дзіцячая мара, а што там, на Байкале, можна было ўбачыць у сакавіку? Увесь тыдзень, што турысты там прабылі, шалела мяцеліца, выходзіць з цягніка катэгарычна забаранілі, і Чумакоў ледзь не звар’яцеў ад суму і расчаравання. Вярнуўся дадомі стомлены, прыгнечаны, быццам нехта злосна пакпіў з яго, а адпачынак ляснуў. Ляснуў адпачынак, а як бы ён быў зараз дарэчы! Можна было б не хаваць вочы, а спакойна адмовіцца… «Бойтесь данайцев, дары приносящих».