Ноччу жанчына трызніла. Маці цярпліва сядзела каля яе, як некалі сядзела каля бацькі, як з дня ў дзень сядзела каля хворых у сваім хірургічным аддзяленні: выцірала лоб, змочвала вусны, праз кожныя чатыры гадзіны рабіла ўкол, калыхала малога, мяняла яму пялёнкі. Яна разабрала клуначак, з якім прыйшла Ірына, і перамыла ўсе пялёнкі і распашонкі — Аляксей аж разгубіўся, калі зазірнуў на кухню і ўбачыў там цэлую выстаўку дзіцячых рэчаў. Нешта цёплае заварушылася ў яго душы, цёплае і горкае адначасова: ён ужо ведаў, што не дадзена яму лёсам гэтага шчасця — купляць свайму дзіцяці такія вось пялётскі-распашонкі, насіць яго на руках, рабіць «казу», назіраць, як немаўлятка ператвараецца ў чалавека, але ўпершыню туга па гэтым немагчымым шчасці балюча апякла яму сэрца.
Чумакоў ажаніўся на пятым курсе з аднакурсніцай Марынай Пракопчык, чырванашчокай вясёлай таўстухай. Дзяўчаты марылі сябе голадам, каб пахудзець, набыць «фігуру», Марына ела пірожныя і шакаладныя цукеркі і рагатала: «Добрага чалавека павінна быць многа!» У яе быў невычэрпны зарад аптымізму: нават двойка на экзамене не магла сапсаваць настрой. «Гэткая бяда,— абыякава паціскала Марына плячыма,— праз тыдзень пераздам на пяцёрку». I пераздавала.
Яны былі шчаслівыя амаль два гады. Пасля заканчэння інстытута абое пайшлі працаваць у анкалогію, Аляксею абяцалі праз нейкі час месца ў аспірантуры. Жылі дружна, весела. Маці не магла нарадавацца на нявестку: урач, а такая ж руплівая, гаспадарлівая. У хаце прыбярэ, абед згатуе, усё перамые, перапрасуе…
— Адпачыла б лепей,— гаварыла Галіна Аўдзееўна.— Я сама што трэба зраблю.
— Няможна мне лішняе адпачываць, мама,— смяялася Марына,— зусім разнясе. Мне рухацца трэба. У нас з Алёшкам пяцёра дзяцей будзе, не менш, а за імі ж пабегаць прыйдзецца, пакуль на ногі паставіш.
Яна вельмі любіла дзяцей, сама вырасла ў вялікай і дружнай сям’і, сярод братоў і сясцёр, і не разумела тых, у каго было толькі па аднаму дзіцяці. Глупства гэта, чым бы яно ні прыкрывалася, і эгаізм. Як жыць дзіцяці без братоў і сясцёр, ці мала што можа здарыцца ў жыцці, а яму, аднаму, і галаву не будзе дзе прытуліць, і душу адагрэць. Не, тут не пра сябе трэба думаць — лёгка табе будзе жыць ці трохі цяжэй, пакуль падрастуць дзеці, а пра іх — як ім будзе жыцца.
Калі амаль праз два гады яны пераканаліся, што ў іх ніколі не будзе дзяцей, для Марыны гэта была сапраўдная трагедыя. Яна ўгаварыла Аляксея, што ім трэба праверыцца. Урачы самі, яны разумелі, што саромецца тут няма чаго, што, магчыма, медыцына яшчэ здольная ім памагчы: абое ж такія маладыя, такія здаровыя.
Прафесар Ліхтаровіч, які займаўся імі некалькі месяцаў, урэшце бездапаможна развёў рукамі.
— Я ў роспачы, дарагія калегі. Вы — абсалютна нармальныя людзі, але, на вялікі жаль, дзяцей у вас, відаць, не будзе. Гэта нейкі незразумелы выпадак біялагічнай несумяшчальнасці; за доўгія гады практыкі я сутыкаюся з такой з’явай упершыню. Усё гэта патрабуе самага сур’ёзнага вывучэння, вынікі могуць быць вельмі цікавыя, але я вельмі сумняваюся, што вы згодзіцеся быць, так сказаць, аб’ектамі для навуковых назіранняў. Дужа інтымная сфера, каб пускаць назіральнікаў, нават калі мэты самыя высакародныя. Адзінае, што я вам магу сказаць пэўна — жывіце на здароўе, ніякіх радасцей лёс вас не пазбавіў, акрамя адной: калі вам хочацца, каб род ваш на вас не спыніўся, дык вам лепш разысціся, пакуль не позна, і паспрабаваць завесці новыя сем’і.
Неўзабаве пасля гэтага яны развяліся. Марына плакала, прасіла дараваць, Аляксей не ведаў — за што, лічыў вінаватым аднаго сябе. Ён быў упэўнены, што Ліхтаровіч проста пашкадаваў яго. Якая к чорту біялагічная несумяшчальнасць, горы кніг перагартаў, нідзе пра такое не пішацца… проста пашкадаваў.
Адразу ж пасля разводу Марына звольнілася з інстытута і паехала да маці на Палессе. У той час, калі Ірына самлела і ўпала на падлогу ў яго пакойчыку, Марына ўжо мела двое падшыванцаў і з гонарам пісала Аляксею, што на гэтым не спыніцца. Дзіўна, але яна яшчэ доўга пісала яму, і ён ніяк не мог зразумець, чытаючы яе пісьмы: што гэта — бестактоўнасць, душэўная слепата ці дзіцячая жорсткасць. Марына быццам помсціла яму, што падманулася ў ім. Як быццам само жыццё ўжо не нанесла яму глыбокую непазбыўную рану…
Застаўшыся адзін, Аляксей увесь аддаўся рабоце. Больш у яго не было таго, што людзі называюць «асабістым жыццём». Аляксей старанна пазбягаў жанчым і кампаній, дзе былі або маглі быць жанчыны. Ён працаваў як утрапёны: клініка, эксперыментальная аперацыйная, бібліятэка… Калегі дзівіліся яго працаздольнасці, зайздросцілі поспехам: навізной матэрыялу, свежасцю думкі, а галоўнае — вынікамі, якія ўжо сталі значным крокам наперад у камбінаваным лячэнні ракавых захворванняў — яго дысертацыя прыцягнула ўвагу буйнейшых радыёхірургаў і радыёлагаў краіны… I толькі маці бязгучна плакала па начах, бачачы праз шчыліну ў дзверы святло ў яго пакоі, выносячы раніцай горы акуркаў і парванай паперы. Яна ведала, што ўсё гэта не зробіць яе сына шчаслівымя і, як кожная маці, ад усяго сэрца зычыла яму найперш не бліскучых поспехаў у навуцы, не славы і пашаны, а звычайнага чалавечага шчасця.