Думаю аб лёсе дзённікаў. Канут в лету? Шкада. Многа напісана: 18 сшыткаў — добрыя тамы два. Многа дробязі, але ёсць думкі, вартыя ўвагі нашчадкаў. Мала гісторыі СП. Але яна — у «Начных успамінах», у партрэтах, ніхто не ўшанаваў так настаўнікаў і сяброў...
19 чэрвеня 2003 года
Разгар лета, а я не вылажу з хаты. Скарачаю жыццё. Трэба поўзаць! В[ольга] Ф[ілатаўна] ў 89 ужо на дачы. А я баюся. Чаго? Ад смерці не схаваешся ў кабінеце. І якая розніца, дзе паміраць. Думаю, як, дзе памру. Часам з горкай жалобай, а часам і з гумарам.
Сёння В[асілю] Б[ыкаву] — 79. Хацеў пазваніць, павіншаваць. Стрымаўся — яго пашкадаваў: раптам расхвалюецца, падумае немаведама што, хворыя мніцельныя...
23 чэрвеня 2003 года
Памёр Васіль Быкаў. І я ў жалобе, як па блізкім чалавеку. Мне шкада яго.
Добры пісьменнік. Мы былі на супрацьлеглых палітычных полюсах, але я з цікавасцю прымаў кожную яго аповесць і нідзе ні разу не выступіў супраць яго творчасці. Кожны бачыў вайну па-свойму. Мне пашанцавала: я ваяваў у зенітнай часці, дзе ахвяр было мала, адзінкі за ўсю вайну. <.>
3 гадзіны дня. Ішлі навіны. Ваня позна мяне паклікаў. Прэзідэнт быў на прэм’еры фільма «Анастасія Слуцкая»...
Сумна. Была ўрач Гудкова Таццяна Барысаўна, мілая жанчына. Праводзіў да дзвярэй.
— Дрэнна я хаджу?
— Нічога. Лепш так хадзіць, чым ляжаць.
Супакоіла. Дзе ляжаць?
Памочнікі мае за грошы мае ніяк не прывядуць у парадак дачу, якую былы зяць Афонін размарозіў. А Вольга Філ. і Ліна паехалі ў непрасушаную, сырую, халодную. Вольга ў свае 89 лазіць наверх — там цяплей. А я баюся. Хочацца яшчэ трохі пажыць. Хварэць не хочацца. Як быццам не хворы. На двор баюся выйсці.
А пісаць хочацца. З’явіўся сюжэт (не сёння): пахаванне пісьменнікаў, блізкіх. Баюся. Яшчэ — трагедыя паэтэсы. Хоць часам думаю: а навошта? Пісаць навошта? Што дадасць яшчэ адна аповесць?
29 чэрвеня 2003 года
Бабуля Таццяны была памешчыца, тая, што сказала «Под старость жизнь такая гадость». І Пушкін, памешчык, лепш ведаў і бачыў старых памешчыкаў. Каб ён жыў у наш час і ўбачыў жыццё пісьменніка, аўтара 12 раманаў, 30 аповесцяў, тыражы мільёнаў 25, то што ён сказаў бы? Маё жыццё не гадость. Не. <...>
1 ліпеня 2003 года
Выйшаў другі том Збору твораў— «Трывожнае шчасце». Прачытаў апошнія раздзелы «Моста». Разгарнуў — і не мог адарвацца. Добра я пісаў. Не дарэмна на «Мост» першы напісаў рэцэнзію Васіль Быкаў. Хораша пісаў Віктар Каваленка...
Чытаю «ЖЗЛ». Любіў гэтую серыю. Хто быў замечательный раней? Байран, Гюго, Тургенеў... І пісаў пра іх выдатны пісьменнік Андрэ Маруа. Хто цяпер замечательный? Рускія імператары. Пётр Першы. Варты. Кацярына ІІ. Можна было б напісаць цікава. Колькі любоўнікаў, фаварытаў! Напісаў Н. Паўленка. Сумна. Адзін раздзел «Фаварыты» чытаецца з цікавасцю. Аляксандр ІІ — сярэдняя дысертацыя аб сацыяльна-палітычным становішчы Расіі, а чалавека няма. У лік замечательных трапіла Анна
Іванаўна. Малапісьменная баба. Што яна зрабіла? Дурная, помслівая да чалавецтва. Яе канцлер, Валконскі, здаецца, меў неасцярожнасць нешта пра яе сказаць, можа, пажартаваў. Даняслі. Чалавека — у турму, на дыбу; без суда адрэзалі язык, адсеклі галаву. Калі секчы галаву, навошта адразаць язык? Задаволіць сваю крыважэрнасць? І такая людаедка — у ЖЗЛ. Туды ж — Павел І. Усе венцаносныя — замечательные? Абсурд! Хто адбірае: гісторыкі накінуліся на маладаследаваныя ў сав. час эпохі, асобы і стараюцца пнуцца ў пісьменнікі. Такіх не ў ЖЗЛ, а ў асобную серыю — побач з Гітлерам. <...>
4 ліпеня 2003 года
Учора быў Дзень вызвалення і Дзень незалежнасці... Свята наладзілі грандыёзнае. Па ўсёй Рэспубліцы. А я сядзеў дома. <.>
Паехалі ў Нясвіж — Таня, Маша, Славяна, Наташа Святагор з сваімі. Тамара Курганская выдае замуж дачку Олю. Нарэшце, дзяўчыне 31 год. Пераспелая. Паедзе Вольга на Украіну. Шчасця ёй! <...>
10 ліпеня 2003 года
28 мая група выкладчыкаў БДУ (Вольга Казлова, Ніна Рашэтнікава, мая Таццяна) з Машай і Славянай запісалі на плёнку размову са мной — вучэбны фільм. Пазаўчора паглядзелі. Увогуле — нічога: пытанні, адказы. Але што ўразіла — мой выгляд! Божа, які дряхлый старик! У люстры такім не здаюся. А як хораша глядзяцца Ванечка, Славяна, Маша. Гаварылі больш гадзіны. Ваню абрыдла, і ён заявіў:
— Пайду я спаць. <.>
24 ліпеня 2003 года
Дзесяць дзён на дачы. Стараюся хадзіць, але не далей, як метраў сто, па двары. Нагам не лепш. Няўтульна. <...>
У суботу—нядзелю прыязджалі Алеся і Сяргей з Ванечкам. Самыя радасныя дні — як Ваня пазнаваў дачу, гарод, лес. Сяргей добра папрацаваў, выграб і вынес завалы. Гаспадар. <...>