7 жніўня 2003 года, серада
Фізкультура ўмацоўвае мышцы, магчыма, павышае тонус. Ці прадаўжае жыццё — гэта спрэчна. Не ведаю вядомых спартсменаў, якія дажылі б да 90—100 год.
Літаратура расшырае і ўглыбляе мысліцельны орган. А галоўнае пакідае нашчадкам вобразы сучаснікаў, вядомых дзеячаў: палітыкаў, вучоных, мастакоў. Гэта выдатна разумела вялікая німфаманка больш 200 гадоў назад. Прыжыццёвую славу Каці стварылі Вальтэр і Дзідро. Сама пісала і дала харч сучасным гісторыкам. Эдвард Радзінскі захлынаецца, разказваючы тэлегледачам пра запіскі Кацярыны. Лічыцца, што другую частку запісак сын яе, Павел, знішчыў. Веру. Думаю пра нашу літаратуру. Плачу над яе лёсам. Зменіцца што? <.>
Пахаладала. Дыхнула восенню. А Таццяна і Славяна паехалі ў санаторый. Раіў «Юность». Таццяна чамусьці выбрала «Рудню» ў Лагойскім раёне. Чый ён? Прафсаюзны? <нрзб>, відаць, як «Крыніца». Дык можна было б і ў «Крыніцы». І дома і замужам.
Маша паехала на «Літаратурны квартал» пры «ЛіМе». Раскрытыкуюць як мадэрнісцкія вершы. Няхай гартуецца.
9 жніўня 2003 года, субота
Учора завіталі госці — Васіль Якавенка і Георгій Ліхтаровіч. Васіля я прымаў у СП, выбіваў кватэру... Ліхтаровіча ведаў як фотакора, ён яшчэ пры мне рабіў фатографам у БелСЭ. Але не ведаў, што ў 50 ён, малады паэт, выпусціў першую кнігу вершаў «Агульны сшытак». Падараваў. Паэт. Ёсць іскра. <.>
11 жніўня 2003 года, панядзелак
Сёння Машы 27. <...> Паколькі дзень нараджэння ў панядзелак, яна на ўчарашнюю нядзелю планавала пікнік у лесе каля «мора». Прыехалі яе сябры. Дождж. Мусілі застацца на дачы, на верандзе, у Таніным пакоі. Тры пары. Думаў, усе муж і жонка. Не, толькі адна — Ірына і Дзяніс, у якіх Маша штодня сядзела зімой, што Таццяну хвалявала і абурала, бо часам позна вярталася. У наш крымінальны час.
Пазаўчора Маша цэлы дзень пякла піцу. Любіць піцу. Ёй госці закусвалі... Я зайшоў, пасядзеў паўгадзіны. <.>
Пішу, хоць бытавое, — жыву. Маё жыццё. На аповесць не замахваюся. Чарговыя навелы «НУ» не даюць заснуць. А на паперу не пераношу. Адцягваю. Да якога часу? На тым свеце не напішу.
Не разбіраю ўласны почырк. Чаму ён драбнее? Пры маім адным воку, пры слабой руцэ. Здавалася б, трэба пісаць буйна. Не! Ад чаго залежыць? Ад дробных думак?
Маша дала абагравацель — трохі пацяплела. Хачу ў горад. Але як пакінуць Вольгу, якая просіць у Бога смерці? Нявольнік я, прывязаны да галеры. Эгаістам, напэўна, жыць лягчэй.
На дварэ 16°. Не пацяплее — не вытрымаю. А ў Францыі — 40. Карае Бог людзей.
17 жніўня 2003 года
Закрыў дачны сезон: учора вярнуўся ў горад...Угаварвала В.[ольга] Ф.[ілатаўна] пабыць яшчэ. Прыехалі Алеся, Ваня, Сяргей. <...> Сыра, ногі мёрзлі, калі на дварэ было 25° і дзверы наўсцяж... Сяргей тры разы прыязджаў і займаўся ўборкай, учора — у лазні, многа гадзін насіў старыя, 20—30 гадовай даўнасці, газеты і часопісы. Скарб! Але куды яго дзяваць? Куды здаць? У бібліятэкі? Ці трэба яны там? Ды хто адбярэ, хто адвязе? Макулатура. Раней збіралі школьнікі. Цяпер хто займаецца зборам? Але не фізічны дыскамфорт прыгнятаў, маральны больш. В.[ольга] Ф.[ілатаўна] просіць у Бога смерці. Я не мог гэта чуць. Мне рабілася жудасна. Разумеў: эгаістычна пакінуць двух старых адных. Але чым я нямоглы мог ім памагчы? Памерці разам. Не гатовы. Не магу. Хачу жыць. <...>
Учора Браніславу Спрынчану было 75. Пазваніў. Павіншаваў. Я яго з «Гомсельмаша» прыцягнуў у літаратуру.
— Якія навіны?
— Сенсацыя — дзённікі Адамчыка, якія друкуе «Маладосць».
Хто такі Адамчык? Гогаль? Дастаеўскі? Сярэдні бытаапісальнік. А што дазваляў сабе ў дзённіку? Закрэсліў Панчанку як паэта, плюнуў на Максіма Танка, плюнуў на Алеся Адамовіча. Дасталося і мне, і Брылю, і многім іншым. <.>
Сёння прачнуўся ў 12 — нікога няма. Гуляюць. Чакаю. Гадзіны ў 2 звоніць Ліна: Ваня, Алеся, Сяргей на дачы, зноў паехалі, Ванечку падабаецца на дачы. Дай Бог, мой дарагі ўнучак, каб ты ўлетку жыў там! З мамай і бацькам. <.>
Хопіць. Стаміўся. Буду чытаць «ЛіМ», там Л. Галубовіч — пра дзённікі Адамчыка. Хваліць? Напэўна.
22 жніўня 2003 года, пятніца
Дажываю. З’явілася такое нядобрае адчуванне. І не спалохала. Іду на эшафот без страху, без жудасці. <.>
Начныя чытанні спыніў. Мінулую ноч лёг у гадзіну. Падняла... ў 5.30. Праз дзве гадзіны ці тры прыйшла сястра ўзяць аналіз крыві. Толькі адзін урач гематолаг Таргоўцава Людміла Сцяпанаўна праяўляе ўвагу і клопат пра сваіх хворых. Праспаў да 13. 30. Цяжка паднімаюся.