Звярнулася да мяне 1-ы сакратар пасольства Казахстана Мінара Раханава напісаць прадмову да кнігі Назарбаева, якая выходзіць па-беларуску. (Хораша быць прэзідэнтам!) <.>
У мінулую пятніцу Мінара з’явілася з самім паслом. (Не запомніў прозвішча, імя —Азіз.) Прынеслі кнігу, сувеніры. Гадзіну гутарылі. Пасол, былы сакр.[атар] абкома КП Каз.[ахстана] — дзядзька з галавой, эрудыт у палітыцы і эканоміцы. Во якіх казахаў вырасціла сав.[ецкая] улада! Але яшчэ больш здзівіла кніга Назарбаева «Крытычнае дзесяцігоддзе». Яна — не пра поспехі дзяржавы, яна пра глабальныя праблемы сучаснасці. Прачытаў з цікавасцю з немалымі адкрыццямі для сябе, напрыклад, пра Каспій.
Сёння пазваніў Міхась Шыманскі. Складае кнігу да 60-годдзя вызвалення Беларусі. Зноў — прадмову. Не мог адказаць. А як напісаць, маючы пакуль што адзін змест, які складальнік паабяцаў прынесці? А ўвогуле навошта мне ўсё гэта? Тщеславие? На краі жыцця? <.>
11 снежня 2003 года
Страх адступае. А думкі наступаюць. І жаданне жыць мацнее. Прагну ўсяго жывога. <.>
Ёсць думкі пра прачытанае. Але цісне сэрца. А што рабіць? Ляжаць — не хачу. Чытаць? «Пакуль чытаю — жыву», — так пісаў Брыль. Тады я дапоўніў: «Пакуль пішу і чытаю — жыву». Хочацца яму пазваніць: як ён жыве пасля смерці Ніны? <.>
15 снежня 2003 года
Страх адступае. Але жаданне жыць не адступае. І радавацца. Поспехам маладых, дзяцей сваіх. <...>
У газеце «Наша ніва» (?, сам не бачыў, калега прачытала Тані артыкульчык «Веліч і падзенне Ів.Шамякіна). Супраць «Начных успамінаў»: настальгія па савецкім часе — гэта праўда, ёсць глыбокая настальгія. Адарваўся ад народа... (Што парваў у 83 гады?) Расказвае, як піў каньяк з высокім начальствам. Хлусня! Няма гэтага ні ў адной навеле! Панамарэнку, Шауру аўтар не ўбачыў. Але якой аб’ектыўнасці я хачу ад тых, хто ненавідзіць СССР і моліцца на ЗША? Брахуны... і паклёпнікі. Усцешаны, што мяне гэты плявок не крануў. Брыдка, канешне.
Прачытаў Арк. Ваксберга «Загадка и магия Лили Брик». Варта было прачытаць!. <.>
Глянуў у акно: Савіцкі выгульвае сабаку. Пазайздросціў. Сабакі мне не трэба. Але балюча, што я ўжо не пагуляю. Дай Бог дапаўзаць да кухні і туалета. <.>
Пісаць бы, як Адамчык, — аб прыродзе. Надвор’е сабачае. Тэмпература плюсавая. У двары снег, брудны.
Амерыканцы злавілі Садама Хусейна. Я асуджаў і асуджаю амерыканскую агрэсію. Але Хусейн... Не шкадую. Не меў нават чалавечай схованкі. Яма, дзе мог памясціцца адзін чалавек. Вялікі дыктатар! Гітлер хоць меў сілу прыняць атруту ў сваім бункеры. А Хусейн, выходзіць, і бункераў не меў. Стваральнік атамнай бомбы. Смех. Зналі бушы, што ніякай бомбы няма. Нафта ёсць, нафта! Усе нафтаносныя раёны забіраюць у свае рукі. На чарзе — Каспій. І мудры Назарбаеў спакойна піша пра амерыканскія інвестыцыі ў каспійскую нафту. Усё і ўсе купляюцца. Зможа еўра перамагчы долар? Наўрад...
22 снежня 2003 года
Ганарар Мачульскі не плаціць. Няма грошай. <.>
Пазваніў Брылю. Як жыве ўдавец? Адзін жыве. Але ён у 86 на нагах, я абязножаны. Пагутарылі па-сяброўску. Сябравалі ж у маладосці. <...>
30 снежня 2003 года
Сяргей купіў у букіністаў тоўсты том: два мае раманы «Атланты і карыятыды» і «Снежныя зімы», выданне «Молодой гвардии», 1979 год. Пераклад Ар. Астроўскага.
Разгарнуў на сярэдзіне «Снежных зім» і... тры гадзіны не мог адарвацца. Здзіўляўся: няўжо гэта я напісаў? Чаму забыўся, даўно не чытаў. Чаму не ўключыў у праспект збору твораў? Збіла з панталыку крытыка? Але, помню, Віктар Каваленка ацаніў высока. А астатнія... Асабліва ўражваюць партызанскія раздзелы, успаміны Антанюка, лініі Ант. — Надзя, Ант. — Будыка, Ант. — брат яго Павел... Якія характары! Нябожчык Пташук, светлая памяць яму, узяў Багамолава. Сюжэт — так, ён <нрзб>. Але ж няма характараў, акцёрам не было чаго іграць. У «С[нежных] з[імах]» і сюжэт, і характары! Фільм да 60-годдзя Перамогі. <.> І ў цябе, Іван, з’яўляюцца тщеславные думкі? Перахрысціся.
Прыйшоў Марат Ягораў, прынёс навагоднія віншаванні. Паўтары гадзіны расказваў эпапею свайго жыцця... У 80 год паспяхова кіруе Фондам міру. Не тое, як Іван К. Камітэтам міру. Марату зайздрошчу: веру, што за 80 гадоў ён не праглынуў і дзесятка таблетак. А з выгляду далёка не асілак. Здароўя табе, Марат! Дзякую за вітаміны — падарыў банку дэкавіту — 1000 штук. Хопіць на ўсіх. <...>
31 снежня 2003 года. 14.30
Апошні дзень года трэцяга тысячагоддзя. Наступае год чацвёрты. Па ўсіх календарах — год Малпы. «Что день грядущий мне готовит?» Што год наступны мне рыхтуе? <.>