— Widzicie?! — krzyknął pan Biały. — Można przezwyciężyć ciało! Widzicie? Możemy znaleźć sposób, jak żyć! Jeśli będziecie grzeczni, znajdzie się dla was brązowy materiał! A jeśli nie, znajdzie się ostre narzędzie! Ach…
Opuścił ręce, kiedy przywleczono do niego wyrywającą się Unity.
— Zwiadowca — powiedział. — Renegatka… Więc jak będzie? Topór czy brązowy materiał?
— Nazywa się „czekolada” — warknęła Unity. — Nie jadam jej.
— Jeszcze zobaczymy — oświadczył pan Biały. — Twój wspólnik wolał chyba topór…
Wskazał ciało Lu-tze…
…pustą powierzchnię bruku, gdzie leżał Lu-tze.
Ktoś stuknął go w ramię.
— Dlaczego tak jest — odezwał się głos tuż przy jego uchu — że nikt nigdy nie wierzy w Pierwszą Zasadę?
W górze niebo zaczynało rozpłomieniać się błękitem.
Susan pognała ulicą do sklepu zegarmistrza.
Zerknęła w bok — Lobsang był tam i biegł obok niej. Wyglądał… jak człowiek, tyle że niewielu ludzi jarzy się tak na niebiesko.
— Wokół zegara będą szarzy ludzie! — zawołał.
— Próbują odkryć, dlaczego tyka?
— Ha! Tak jest!
— A co masz zamiar zrobić?
— Rozbić go!
— Zniszczysz historię!
— I co z tego?
Wziął ją za rękę. Poczuła, jakby wstrząs przebiegł jej wzdłuż ramienia.
— Nie musisz otwierać drzwi! Nie musisz się zatrzymywać! Biegnij prosto do zegara! — powiedział.
— Ale…
— Nic do mnie nie mów! Muszę pamiętać!
— Co pamiętać?
— Wszystko!
Odwracając się, pan Biały wznosił już topór. Ale nie można do końca ufać ciału. Ciało myśli samodzielnie. Zaskoczone, podejmuje pewne działania, zanim jeszcze poinformuje o nich mózg. Na przykład otwierają się usta.
— Ach, doskonale — stwierdził Lu-tze, unosząc dłoń. — Zjedz to!
Drzwi wydawały się nie bardziej materialne niż mgła. W warsztacie byli Audytorzy, ale Susan przechodziła przez nich niczym duch.
Zegar lśnił. A kiedy biegła w jego stronę, zaczął się odsuwać. Podłoga rozwijała się przed nią, porywając ją do tyłu. Zegar przyspieszał ku jakiemuś dalekiemu horyzontowi zdarzeń. A równocześnie rósł, lecz stawał się bardziej niematerialny, jakby ta sama ilość zegarowatości próbowała rozlać się w większą przestrzeń.
Działy się też inne rzeczy. Mrugnęła, lecz nie zobaczyła mignięcia ciemności.
— Aha — powiedziała do siebie. — Nie widzę swoimi oczami. Co jeszcze? Co się ze mną dzieje? Moja ręka… wygląda normalnie, ale czy jest normalna? Czy powiększam się, czy zmniejszam? Czy…?
— Zawsze taka jesteś? — usłyszała głos Lobsanga.
— Jaka? Czuję twoją dłoń i słyszę twój głos… a przynajmniej wydaje mi się, że słyszę, choć może rozbrzmiewa tylko w mojej głowie… Ale nie czuję, że biegnę…
— Taka… analityczna?
— Oczywiście. A co powinnam myśleć? „Och, moje łapki i wąsiki”? Zresztą to całkiem proste. Zmysły opowiadają mi różne historie, ponieważ nie mogą sobie poradzić z tym, co się naprawdę dzieje…
— Nie puszczaj mojej ręki.
— W porządku, nie puszczę cię.
— Chciałem powiedzieć: nie puszczaj mojej ręki, bo w przeciwnym razie każda część twojego ciała zostanie skompresowana do przestrzeni o wiele, wiele mniejszej niż atom.
— Och!
— I nie próbuj sobie wyobrażać, jak to naprawdę wygląda z zewnątrz. A oto już zeegggaaarrrrrrr…
Pan Biały zamknął usta. Zaskoczenie na jego twarzy zmieniło się w zgrozę, a potem w straszliwą, cudowną rozkosz.
Zaczął się rozpadać — niby wielka i skomplikowana układanka z maleńkich kawałeczków, które odlatywały wolno, poczynając od palców, i znikały w powietrzu. Ostatnią częścią ciała były wargi, ale i one wyparowały.
Na bruk upadło na wpół roztopione ziarenko kawy w czekoladzie. Lu-tze schylił się szybko, podniósł topór i machnął nim w stronę Audytorów. Odchylili się wszyscy na boki, jakby zahipnotyzowani oznaką władzy.
— Do kogo teraz należy? — zapytał Lu-tze. — No mówcie, czyj jest?
— Mój! Jestem panna Grafitowa! — krzyknęła kobieta w szarym.
— Jestem pan Pomarańczowy i topór należy do mnie! — wrzasnął pan Pomarańczowy. — Nikt nawet nie ma pewności, czy grafitowy to rzeczywiście kolor.
Któryś z Audytorów w tłumie odezwał się zamyślony:
— Czy jest więc faktem, że hierarchia podlega negocjacjom?
— Absolutnie nie! — Pan Pomarańczowy aż podskakiwał z emocji.
— Musicie to rozstrzygnąć między sobą — stwierdził Lu-tze.
Rzucił topór do góry. Setki par oczu śledziły jego lot.
Pan Pomarańczowy dotarł do niego pierwszy, ale panna Grafitowa nadepnęła mu na palce. Po chwili wszystko stało się bardzo ruchliwe, bardzo zagmatwane, a sądząc po dobiegających z pola walki dźwiękach, także bardzo bolesne.
Lu-tze ujął oszołomioną Unity pod rękę.
— Pójdziemy już? — zaproponował. — Och, nie martw się o mnie. Sytuacja była dostatecznie rozpaczliwa, żeby wypróbować coś, czego nauczyłem się od yeti. Trochę szczypało…
W tłumie walczących rozległy się wrzaski.
— Demokracja w działaniu — stwierdził z satysfakcją.
Płomienie nad światem dogasały i Lu-tze zastanowił się, kto zwyciężył.
— Sprzątacz mówił, że każdy musi znaleźć nauczyciela, a potem znaleźć Drogę.
— I…? — spytała Susan.
— To jest moja Droga. Jestem w domu.
A potem, z dźwiękiem, który był mało romantycznie podobny do tego, jaki uzyskiwał Jason, brzdąkając ułożoną na brzegu ławki drewnianą linijką, podróż dobiegła końca.
Właściwie mogła się nawet nie zaczynać. Szklany zegar stał przed Susan, wielki i migotliwy. Zniknęło błękitne lśnienie w jego wnętrzu. Był zwykłym zegarem, całkiem przezroczystym i tykającym.
Susan przesunęła spojrzenie wzdłuż swojej ręki, a potem w górę jego ręki, aż do Lobsanga. Puścił jej dłoń.
— Jesteśmy — rzekł.
— Z zegarem? — zdziwiła się Susan. Z trudem chwytała oddech.
— To tylko jego część — wyjaśnił Lobsang. — Ta druga część.
— Kawałek spoza wszechświata?
— Tak. Zegar ma wiele wymiarów. Nie bój się.
— Nie wydaje mi się, żebym czegokolwiek w życiu się bała — odparła Susan, wciąż oddychając z wysiłkiem. — Ale tak naprawdę bała. Raczej się złoszczę. Prawdę mówiąc, w tej chwili też zaczynam się złościć. Kim jesteś? Lobsang czy Jeremy?
— Tak.
— Owszem, spotkałam się już z czymś takim. Kim jesteś? Lobsang i Jeremy?
— Teraz o wiele lepiej. Tak. Zawsze będę pamiętał ich obu. Ale wolałbym, żebyś nazywała mnie Lobsangiem. Lobsang ma lepsze wspomnienia. Nigdy nie lubiłem imienia Jeremy, nawet kiedy byłem Jeremym.
— Naprawdę jesteś oboma naraz?
— Jestem… tym wszystkim z nich obu, czym warto być. Mam nadzieję. Bardzo się różnili, a jednak obaj byli mną, urodzonym w odstępie chwili. Żaden nie był szczęśliwy samotnie. Właściwie można by pomyśleć, że jednak jest coś w astrologii.
— Pewnie — zgodziła się Susan. — Złudzenia, myślenie życzeniowe i naiwność.
— Czy ty nigdy nie odpuszczasz?
— Jak dotąd nigdy.