Да ліпы шыбуем, не чуючы ўласных ног, сюды-туды пазіраючы на буслянку. Убачыўшы нас, бусел пачынае клекатаць, але нягучна, як бы з апаскаю.
— Хвалюецца, — мармыча Мішка, на хаду намотваючы лёску, — адчуў, што мы тут будзем нешта выпрабоўваць.
«Не даляціць, — думаю я, чарговым разам задзёршы галаву, — надта высока».
Мішка таксама глядзіць на бусла, усхвалявана пераводзіць дых:
— Ну што, нататнік прыхапіў? Быў твой — стаў мо-ой… — гукае сябар. — Я нават не заўважыў, як Мішка тузануў лёску. Убачыў толькі, як прапелер, шоргнуўшы па Мішкавых валасах, зашамацеў у кустах.
Сябар войкнуў, упаў на калені, прыціснуў далонь да левага вока. І ў той жа міг між пальцаў прабілася, як мне падалося, не чырвоная, а чорная юха.
«Вока! Круцёлка выбіла Мішку вока!» — сэрца маё абліла халадзёнка, а ногі наадварот, наліліся нечым гарачым.
— Міш… ты што-небудзь бачыш? — пытаюся сябра і ўпершыню ў жыцці не пазнаю ўласнага голасу: ён здаецца мне чужым і страшным.
Стоячы на карачках, сябар на момант прымае руку, глядзіць долу і буйныя кроплі крыві раз за разам падаюць на пясок.
Мы бяжым на фельчарскі пункт, і я раз-пораз пытаюся ў сябра:
— Ну як, Міша, баліць?
Але сябар не адказвае, цісне далонь да вока і ледзь чутна стогне.
Да фельчарскага пункта дарога не блізкая. Месціцца ён на ўскраіне вёскі, на бальшаку, што вядзе ў Азярышча. Па дарозе да нас далучаецца цэлы гурт падшыванцаў.
— Мішка вока выбіў! — гучыць у мяне за спінай разам з плясканнем босых ног, і ў мяне ад гэтых воклічаў абрываецца сэрца.
Маладая фельчарка, якая працуе тут толькі першы год, сустракае нас на парозе, спалохана сашчэплівае пальцы.
— Што з вокам?
Міша і сам не ведае. Мармыча штосьці, ужо не адной, а дзвюма далонямі прыкрываючы крывавую рану.
Падшыванцы пхаюць мяне ў спіну, я пнуся ўвайсці ў медпункт разам з Мішкам, ды фельчарка зачыняе дзверы перад самым носам.
— А дзе ён вока выбіў? — навыперадкі пытаецца малеча, я даю аднаму з іх лёгкага выспятка, іду ўздоўж сцяны, папераменку зазіраючы ў вокны, але яны шчыльна зацягнутыя белымі фіранкамі.
Абышоўшы медпункт — фарбаваны блакітнай фарбай фінскі дамок — разоў дваццаць, сядаю на парозе, і ў гэты момант дзверы адчыняюцца і з іх вылятае ўсхваляваная фельчарка.
— Станьце на бальшаку і, як пойдзе якая машына, спыняйце. Трэба ў раённую бальніцу везці.
Доўга машыну чакаць не даводзіцца. Адразу ж з-за павароткі, уздымаючы страшэнную пылюку, выязджае малакавозка. Я стаю пасярод бальшака, махаю рукой, і машына, даўшы натужны сігнал, спыняецца.
— Што, Юрка, у раён сабраўся? — пытаецца вадзіла, наш сусед па вуліцы Пецька Ліхаманаў.
— Канапелька вока выбіў!
Вадзіла хацеў быў прыпаліць папяросіну, але так і застыў з запаленай сярнічкай.
— Як выбіў? Зусім?!
Я не паспеў адказаць, бо да машыны ўжо беглі фельчарка ў запэцканым крывёй халаце і Мішка з забінтаванай галавой. На белым бінце разлівалася чырвоная пляма.
— Вы куды, у Азярышча? — яшчэ здаля крычыць фельчарка, і вадзіла спалохана адчыняе дзверцы.
— У Азярышча, куды ж яшчэ.
— Завязіце хворага ў бальніцу. Трэба швы накладаць.
Фельчарка яшчэ штосьці кажа, але тут у канцы вуліцы гучна вохкаюць, тупаюць, і з нетраў не аселай пылюкі выкульваецца Мішкава маці. Валюхаста хістаючыся ўбокі, яна бяжыць у атачэнні малечы па бальшаку і роспачна галосіць:
— А сыночак жа ж ты мой, а што ж ты з сабою нарабі-іў?!
У мяне ад таго ляманту варушацца валасы на галаве. Усе глядзяць у канец вуліцы, а я крадком, незаўважна, сігаю ў кусты, што густым жываплотам буяюць ля дарогі.
Калі трэба прыхавацца ад маці, я лезу на гару і кладуся там у зацішку, за комінам, паклаўшы пад галаву аблезлы бацькаў кажух. Маці, калі мяне шукае, звычайна адчыняе паддашкавыя дзверцы, аглядае гарышча, але за комін ніколі не зазірае.
Бацькі ў мяне няма. Дакладней, ён ёсць, але з намі не жыве. Я яшчэ ў школу не хадзіў, як бацька выправіўся на цаліну. Збіраўся праз два месяцы вярнуцца, але так і не прыехаў. Маці кажа — зблытаўся там з нейкай сучкай. А ў Мішкі Канапелькі бацька патануў пазалетась, разам з мужам цёткі Сцепаніды. Рыбу з лодкі лавілі, а тая ўзяла ды перакулілася…
«Няўжо й сапраўды выбіла вока?» — віруе ў галаве неадчэпная думка, і я, паправіўшы кажух, тулюся патыліцай да цёплага коміна.
«А можа, нічога страшнага? Кажуць, як вока выб’еш, дык яно адразу выцякае. А ў Мішкі ж нічога не выцекла. Толькі кроў тачылася», — каторым разам супакойваю сам сябе і тужліва, са стогнам, уздыхаю.
І тут жа ўяўляю, як Элеанора Захараўна, даведаўшыся пра сённяшняе здарэнне, плясне тоўстымі рукамі і голасна заенчыць: «Ужас!.. Это просто ужас!»