— Многа падалак, пане Жукоўскі,— сказаў Андрэй.— Дзе вы іх будзеце дзяваць? Прадасце?
— Не, я не гандлёвы чалавек. Рэжу, кладу на бляхі і сушу на печы і ў печы. У посныя дні вару. Кампот называецца. Калі крышачку цукру ўкінуць, добра!
— А ў скаромныя дні не варыце?
— Чаму? І ў скаромныя дні вару. Замест чаю і вады. А вы што, пане Сташэвіч, пастоў не прызнаяце?
— Не, не прызнаю, пане Жукоўскі.
Андрэю захацелася пасмяяцца, пажартаваць з гэтага дзівака.
— От як? — прамовіў Гарасім.— І мама ваша таксама не прызнае?
— Таксама, пане Жукоўскі. Як выйдзе з кубла скаромнае ды запусцяцца каровы, тады ўсе посцім.
— А-а-а! — Гарасім уздыхнуў.— Гэта грэх, пане Сташэвіч. Божых законаў трэба пільнавацца... Бог можа пакараць...
— Я ведаю аднаго чалавека ў нашым засценку, які ўсё жыццё посціць, і бог яго ўсё роўна не мілуе.
— Хто гэта?
— Сымон Ашакевіч. Ён не толькі посціць, але нават галадае, а шчасця яму бог не дае. Дзеці хварэюць. Летась дачка памерла. Вясной карова здохла, хлеба не хапае.
— Яго карае бог... Ён ганарлівых не любіць. А Сымон Ашакевіч ганарлівы.
Андрэй засмяяўся.
— Сымон Ашакевіч ганарлівы? От гэта ўжо няпраўда, пане Жукоўскі.
— Што вы! Ён жа мне ніколі «дзень добры» не дае!
Андрэй як ні трымаўся, але зарагатаў.
— Ён і мне іншы раз не дае «дзень добры», але гэта не ад гонару. Ён за бядой свету не бачыць, людзей не прыкмячае. Жытка яго такая, а хіба ён вельмі многа богу вінаваты?
— Не ведаю, пане Сташэвіч, не ведаю...
— І ведаю я, пане Жукоўскі, другога чалавека, шэльму і злодзея. Ён у царкве грошы збірае, дык і ад бога крадзе, але ніякі чорт яго не бярэ.
Гарасім зацікавіўся.
— Хто гэта? — запытаў ён.
— Ваш арандатар і нейкі там брат — Нічыпар Мартыневіч.
— Што вы, пане Сташэвіч! — здзівіўся Гарасім.— Ён багамольны чалавек.
— Ну, дык я вас злавіў, пане Жукоўскі. Па-вашаму, хто моліцца богу, таму можна і красці і шальмаваць. А я з гэтым не згодзен... Аднак падалкі вашы самі не збіраюцца. Давайце памагу.
Гарасім, мабыць, нярады быў гэтай дапамозе, але Андрэй хутка напоўніў кош, высыпаў яго ў мех, тады падышоў да другой яблыні, і праз нейкае паўгадзіны ўсе падалкі былі сабраны.
— Ну во! Будзьце здаровы.
— Шчасліва. Пачакайце, пане Сташэвіч!.. Вазьміце кош яблык!
— Дзякую, пане Жукоўскі! Аддайце лепш Мартыневічу, а то ён усё роўна выцягне іх з вашага свірна.
Гарасім разявіў рот, потым яго нібы асвяціла: ён зірнуў на свой свіран і рынуўся туды. Андрэй зайшоў у сваё гумно і доўга смяяўся. Ён быў упэўнены, што недавер да Мартыневіча назаўсёды цяпер засеў у душы Жукоўскага. Атрымалася так, што ён заходзіў на прыгуменне гэтага святога чараўніка, каб пасеяць у яго душы нядобрыя пачуцці да бліжняга... Аднак сумленне ў Андрэя было чыстае. Ён нічога не салгаў, бо не адзін раз бачыў, як гэты багамольны злодзей ноччу лазіў у свіран Жукоўскага.
З такой думкай Андрэй заснуў. Разбудзіў яго Тамаш. Андрэй сама разаспаўся, не хацелася ўставаць, але сонца даўно пераваліла за паўдня, гарачыня апала, трэба было зноў весці коней на пашу. Так улетку і праходзіў кожны святочны дзень — ад раніцы да вечара каля коней.
Калі нарэшце Андрэй працёр вочы і, шырока пазяхнуўшы, сеў, Тамаш расказаў, што быў у Жывіцах.
— Быў дык быў,— абыякава адказаў Андрэй.
— Бачыў Ганну.
— Не вялікая навіна.
— Перадаў ёй ад цябе паклон.
— Свіння ты рабая за гэта.
— Добра. Калі я свіння, то больш нічога не скажу.
— А я ў цябе і не пытаўся пра твае Жывіцы. Дай закурыць.
— Свінні не кураць,— пакрыўдзіўся Тамаш.
— Дык парсюкі, такія як ты, кураць!
Ён абхапіў Тамаша, абваліў яго на сена, і яны доўга качаліся.
— Я з табою, Андрэй, як з лепшым сябрам. Спрыяю табе,— прадаўжаў Тамаш сваю гаворку, калі зноў абодва селі на сена.— А ты нос адварочваеш. Ганна табе паклон таксама перадавала.
— Забяры яго сабе.
— А ты не вельмі ганарыся. Хіба я не ведаю, што ты думаеш пра яе? Давай сёння вечарам ціхенька сходзім туды. Там музыка будзе.
— Хіба ты не ведаеш, абібок, што ў мяне жалоба? Памінкі па бацьку праз тыдзень, а я пайду музыку слухаць.
— Дурны. Ты пачакаеш там каля могілак. Пасядзіш ці пастаіш. А я Ганну прывяду.