Цяпер няма ні дубровы, ні карчмы, ні мастка. Замест дубровы толькі гнілыя пні сям-там асталіся. На тым месцы, дзе карчма стаяла, расце блёкат ды крапіва. На паскудным месцы і трава добрая расці не хоча. А там, дзе масток быў, ледзь прыкметная лагчына. Калісьці, мабыць, раўчук працякаў. Як высеклі лес, дык і раўчук высах.
Вось і Дуброва. Навокал поле, ралля. Сымон паспрабаваў уявіць сабе той лес, што рос тут многа гадоў назад. І шкада стала таго лесу. Падумаць! Са Слуцка да Чыжэвіч больш за дваццаць вёрст — і хоць бы кусцік ці дрэўца. Усе дваццаць вёрст чыстае поле... Не шкадуюць паны ні людзей, ні прыроды. Чужынцы, ворагі! Спатрэбіліся навадворскаму пану Рэгелю грошы ў карты прагуляць, дык ён за граніцу прадаў усю Гнілую Дуброву. Прыехалі нямецкія майстры з нямецкімі рабочымі, усё выразалі і вывезлі. Рускаму чалавеку нават капейкі не далі зарабіць. Выглумілі паны лес ва ўсёй Случчыне, каб іх зямля не насіла.
Так думаў Сымон, ідучы за возам, але, калі ўзняў вочы і зірнуў наперад, сэрца яго ёкнула. Крокаў за сто наперадзе стаялі дзве постаці. Хто гэта — людзі ці слупы? Месца тут было такое, што да бліжэйшай вёсачкі вёрст пяць, не менш. Ніякіх слупоў тут быць не магло. Дарогу са Слуцка да Чыжэвіч Сымон ведаў як сваіх пяць пальцаў. Вядома ж, што гэта не разбойнікі, бо, калі высеклі Гнілую Дуброву, ціха і спакойна стала ў гэтым месцы. Ды пры чым тут разбойнікі! Два чалавекі выйшлі на дарогу, хіба цяжка ім абрабаваць Сымона Ашакевіча! Забяруць гарэлкі, колькі панясуць, а ты, Сымон, плаці...
Усе гэтыя меркаванні праляцелі ў Сымонавай галаве за адну хвіліну. Дзявацца не было дзе. Пярэстая стала. Адзін узяў яе за аброць, другі падышоў да Сымона.
— Адкуль едзеш?
— Са Слуцка, добры чалавек.
— А што вязеш?
Голас гэтага чалавека паказаўся Сымону такім знаёмым!
— Гарэлку вязу да Арлоўскага.
— Адкуль сам?
А Сымон ужо быў упэўнены, што чалавек гэты не толькі ведае, адкуль ён, але і як яго завуць. Не раз ён сустракаўся з гэтым чалавекам, не раз закурваў і гаварыў...
— З Малінаўкі я, Сымон Ашакевіч.
— Ну што ж, калі Сымон, дык Сымон. Ідзі сюды! — гукнуў ён таварыша.
Той падышоў і моўчкі стаў каля першага.
— Гарэлку да Арлоўскага вязе,— сказаў першы другому.— Можа вып’ем?
Другі згодна кіўнуў.
— Даставай бутэльку! — загадаў першы.
«Гора ты маё,— думаў Сымон.— Хіба ім адной бутэлькі хопіць! Ды яшчэ ж і з сабой возьмуць... Прапаў мой заработак... А што я дома скажу ды Арлоўскаму?..» Ён дастаў з воза бутэльку, падаў першаму.
— А хлеба ў цябе кавалак знойдзецца?
Сымон успомніў пра абаранкі.
— Няма хлеба... Абаранкаў дзецям купіў.
— Кажаш — дзецям? Ну, нам па адным дасі.
А колькі ў цябе дзяцей?
— Трое...
— Та-ак...
Сымон дастаў сваю торбачку, развязаў яе і палажыў на возе.
— Бярыце, добрыя людзі.
Абодва пацягнулі проста з бутэлькі, узялі па абаранку, а бутэльку першы падаў Сымону.
— Пацягні і ты, добры чалавек. Мабыць, возіш-возіш гэтую халеру, а сам і не панюхаў ніколі.
— Дзе вы бачылі, добрыя людзі! У мяне і на хлеб няма.
— Не гавары многа. Пі, ды да дна.
Ніколі не думаў пра такую сустрэчу Сымон. Нават падумаў, што спіць і ўсё гэта яму сніцца. Узяў у руку бутэльку, патрымаў. «Няўжо выпіць?.. А чорт яго забяры, усё роўна мне плаціць». Выпіў усю да дна.
— Давай яшчэ адну,— загадаў першы.
Хіба аскірзацца будзеш! Дастаў з воза другую.
— Піце, добрыя людзі.
— Добрыя! — з нейкім непрыемным смехам прамовіў першы.— Каму, чалавеча, добрыя, а каму ліхія!
Адаткнулі корак, выпілі абодва, а дапіваць зноў Сымону аддалі.
— А цяпер, Сымон Ашакевіч з Малінаўкі, давай яшчэ дзве, мы іх з сабой забяром.
«Нічога не зробіш»,— думаў Сымон, падлічваючы, на колькі напілі гэтыя разбойнікі. Выцягнуў яшчэ дзве бутэлькі.
— Дык цяпер мне можна ехаць, добрыя людзі?
— Пачакай, добры чалавек. А хто ж табе за гарэлку заплаціць? Можа Арлоўскі закладзе?
— Дзе вы бачылі!..
— Ага! Дык можа ты сам? І калі такі багаты стаў, Сымон Ашакевіч з Малінаўкі? — гаворку вёў толькі першы, другі ўвесь час маўчаў.
— Багацце маё! — махнуў рукою Сымон, у якога ўжо закруцілася ў галаве.
— Ну, дык разлічымся, бо Арлоўскі табе не падаруе.