— Я гэтага не чула.
— От бачыш, як ты хлусіш. А я маю паказанні некаторых жанчын, што гэтыя словы выкрыквалі Станіслаў Вярбіцкі і Павел Квітун.
— Перахрысціцеся, пане ўраднік! Я іх і ў канторы не бачыла.
— Ты іх не бачыла ў канторы?
— Не.
Беразоўскі прымаў усе захады, каб выціснуць з жанчыны што-небудзь істотнае, і нічога не дабіўся. Ён лаяўся, гразіў, абяцаў арыштаваць і згнаіць у турме, спрабаваў купіць ліслівасцю, прасіў, але Агапа стаяла на сваім.
— Ніколі я не думала, паночак, што за маю работу ды мяне яшчэ па допытах будуць цягаць. Як быццам я зладзейка якая.
— Падпішыся! — загадаў ёй выведзены з сябе Беразоўскі.
— Я не ўмею пісаць.
— Пастаў крыж.
— Не буду я і крыжа ставіць. Я не ведаю, што вы пісалі.
— Я прачытаю.
— Калі на тое пайшло, то скажу: не веру я вам, паночак.
— Я цябе пасаджу!
— Садзіце, мне ўсё роўна.
— Вон! — зароў звар’яцелы Беразоўскі.
Калі Агапа выйшла, ён напісаў на пратаколе: ад подпісу адмовілася. Тады загадаў Макару прывесці Вярбіцкага і Квітуна. Ён чакаў іх, стоячы за сталом, прыняўшы глыбакадумны выгляд. Станіслаў ведаў гэтых надзьмутых архангелаў, смела падышоў да стала і рашуча заявіў:
— Вы, гаспадзін ураднік, не мелі права арыштоўваць нас, не прад’явіўшы абвінавачання. Мы пратэстуем.
— Гаварыце толькі за сябе, Вярбіцкі,— адрэзаў Беразоўскі.— Я вас не арыштоўваў, а толькі ізаляваў на некаторы час. Я спачатку зраблю ў вас вобыск, а тады прад’яўлю абвінавачанне і арыштую. Макар! Прывядзі двух панятых.
— Каго, гаспадзін ураднік?
— Першых, каго сустрэнеш.
Павел Квітун разгубленымі вачыма зірнуў на Станіслава. Той не зразумеў гэтага позірку, але трывога закралася ў яго сэрца.
Няўжо ў Паўла не ўсё ў парадку?.. А можа ён проста спалохаўся...
Першымі сустрэчнымі аказаліся Міхаль Рожка і Кірыла Верабей.
...У хаце Вярбіцкага паслужлівы Макар перавярнуў усё дагары нагамі, але нічога падазронага не знайшоў, пра што і было запісана ў пратаколе вобыску.
У пакоі, дзе жыў Павел Квітун, быў толькі Платон Шабуня. Ён сядзеў у сподніках, а штаны трымаў у руках і прышываў да іх латку.
— Ты што? — крыкнуў на яго Макар.— Надзявай штаны!
— Я ж яшчэ латкі не прышыў!
— У яго што? Няма цара ў галаве? — не звяртаючыся ні да кога, запытаў ураднік.
— Так, гаспадзін ураднік,— ахвотна адказаў сам Платон.— Няма ў цара ў галаве і жонкі таксама няма. Сам дзіркі зашываю.
Беразоўскі зірнуў на яго з падазрэннем.
— Маўчаць, хамула! Жыва адзявайся! Макар! Прыступай да справы!
Павел адамкнуў свой куфэрак. Макар пачаў выкладаць з яго парабкоўскі скарб: бялізну, ручнік, святочныя штаны і іншую дробязь. Аглядзелі пасцель, памацалі падушку і сяннік. Беразоўскі задумаўся.
— Ну, жартаўнік! Адчыняй свой куфар! — загадаў ён Платону.
Платон выканаў яго загад так ахвотна, нібы толькі і чакаў гэтага.
Беразоўскі зразумеў, што даў маху. Ён нават не зірнуў на Платонавы рэчы і ўжо канчаў пісаць пратакол вобыску, калі раптам яго ўвагу прыцягнула печ. І ён аддаў загад Макару абшукаць яе. Павел адчуў, што кроў адлівае ад яго твару і млявасць падкочваецца да сэрца. Ён адвярнуўся.
Макар палез на печ, нічога там не знайшоў. Потым злез, адчыніў яе, выграб попел, адсунуў юшку і засунуў у комін качаргу. Пуста было ўсюды. Павел не верыў сваім вачам...
— Скажыце, Вярбіцкі, чаго вы былі ў канторы ўчора вечарам, калі пан Гендарсан пачаў разлічваць рабочых?
— Я хацеў атрымаць за жонку грошы.
— За жонку? Ваша жонка капала бульбу?
— Але, гаспадзін ураднік, капала. Калі аканом назначыў цану пятнаццаць капеек за дзень, то яна пайшла капаць.
— Хм... Вы прывілеяваны рабочы. Хіба вам не хапае грошай?
— У абрэз, гаспадзін ураднік.
— Чаму не пайшла атрымліваць грошы сама жонка?
— Яна прыйшла з работы стомленая і пачала гатаваць вячэру.
«Гэтага сукінага сына не саб’еш»,— падумаў ураднік.
— Хм... А чаго ў той час быў у канторы Павел Квітун?
— Ён прыйшоў са мной, гаспадзін ураднік. Мы збіраліся выпіць пасля лазні. Яна ў нас рэдка бывае, а ўчора акурат была для мужчын. От мы і падумалі атрымаць грошы, узяць у Арлоўскага паўкварты і выпіць.
— Хто ўзняў беспарадкі ў канторы?
— Аканом Гендарсан, гаспадзін ураднік.
— Што? — зароў Беразоўскі.— Я вас навучу жартаваць!
— Я не жартую, гаспадзін ураднік. Беспарадкі ўзняў аканом. Ён пачаў выплачваць работніцам не па пятнаццаць, а па дзесяць капеек за дзень.
— Мне гэта вядома, чорт вас вазьмі! Вы павінны сказаць, хто крычаў «Заб’ём немца»! Хто выбіў акно і патушыў лямпу?