Тваіх тапельцаў мора хуценька хавае,
А зоркі ззяюць, ясныя, над краем,
Табе ўсміхаюцца святлом надзей,
Варожаць уначы над лёсам тых людзей,
Што здабываюць хлеб надзённы
У пакутах горкіх —
клопатах бяссонных.
Каштуе мала зорак бляск? Нічога!
А кроў твая, жыццё тваё —
ці даражэй намнога?
Ты нарадзіў сыноў, падобных да багоў,
Якіх чакае цяжкі лёс бацькоў.
Тваіх дачок чакаюць смутак і турботы.
Тваіх жанок святых
скалечыла работа:
Счарнелі рукі іхнія,
яны хаваюць рукі;
Не для дзяцей тваіх, якія гнуцца крукам,
Раскоша панская вітрын!
Усё для іншых ты стварыў адзін.
Стварыў ты гарадоў нядобрых прыгажосць,
Яны забралі працу ўсю тваю, як ёсць.
I ў шахце ў ляску, у каменным бляску
Ты верыш сам сабе — па абавязку.
Рушыў на плошчу народ у той дзень:
Прыйшлі і негры, і белыя,
і жаўтатварыя людзі;
Прыйшлі рабочыя з фабрык, дзе трубы ўжо не дымелі,—
Была забастоўка.
Прыйшлі тынкоўшчыкі ў брудным адзенні,
што вапнай прапахла;
Прыйшлі мяснікі — далоні ў іх
былі запэцканыя крывёй;
I пекары з бледнымі тварамі,
абсыпанымі мукой;
Прыйшлі прыказчыкі, кінуўшы прылаўкі
на сваіх гаспадароў;
Прыйшлі суровыя жанчыны:
дзеці сядзелі ў іх на руках
Або чапляліся за спадніцы матак;
Прыйшлі і зусім няшчасныя, але дзёрзкія,
Нафарбаваныя, папудрапыя, наплоеныя;
Прыйшлі калекі: кульгавыя, бязрукія,
глуханямыя, сляпыя;
Прыйшлі нават свяшчэннікі
і некалькі дзіўных
элегантна апранутых мужчын.
I горад за межамі Плошчы мёртвым здаваўся —
Нават не ўздрыгваў, нават не дыхаў ён.
*** Ніколі змрок святла не пераможа…
Ніколі змрок святла не пераможа.
Хай вечар журыцца.
Чакайце:
Уранку зноў жыццё трывожна
Пастукае ў акно.
Да нерухомасці пагарду адчувайце!
Я акунаю рукі ў хвалі шчасця.
БЕСТЫЯРЫЙ АБО КАРТЭЖ АРФЕЯ (1911)
Зборнік складаецца з трыццаці вершаў. У гэтым выданні друкуецца дваццаць адзін верш. Сем з іх перакладзена ў нашай краіне ўпершыню: «Чарапаха», «Конь», «Муха», «Конік», «Медуза», «Карп», «Ібіс».
Назва кнігі мянялася чатыры разы. Былі розныя варыянты: «Вецер Рэйна», «Рэспубліканскі год», «Гарэлка» і, нарэшце, «Алкаголі». У адным з варыянтаў паэмы «Зона» Апалінэр пісаў, што ў краінах будучыні, «дзе больш не будзе няшчасных на вуліцах», не будуць піць і «гэтых алкаголяў, пякучых, як маё жыццё».
Зона
(«Ле Суарэ дэ Пары» снежань 1912, № 12).
Папа Пій дзесяты вельмі варожа ставіўся да ўсяго сучаснага.
Апалонін з Ціяна — філосаф-піфагарэец I ст. н. э. — лічыўся чараўніком.
Рох (з арабскага) — гіганцкая птушка ва ўсходніх паданнях.
Пі-і — згодна з кітайскай легендай, птушкі, якія зрасліся парамі і разам лёталі.
Нотр-Дам, па-французску — Божая маці; Сакрэ-Кёр — сэрца Ісуса Хрыста.
Сабор св. Віта — вялікі гатычны сабор у Градчанах — раёне пражскага града.
«Вось сям’я пераносіць падабенства чырвонай пярыны» — паэт успамінае чырвоны пухавік, які эмігранты Кастравіцкія вывезлі з Беларусі. Гэтую рэч маці перадала пазпей сыну, як дарагую рэліквію. «А пярына, як нашы жаданні, падманная». Словы, якія маюць адносіны да горкага лёсу ўсіх эмігрантаў і, у прыватнасці, да самога паэта.
Мост Мірабо
(«Ле Суарэ дэ Пары», люты 1912, № 1.)
Мост Мірабо — мост цераз раку Сену ў Парыжы.
Песня няшчаснага ў каханні
У арыгінале гэта паэтычпая сюіта складаецца з сямі вершаў. На беларускую мову перакладзена тры з іх.