Yeddi gözəl [Семь красавиц]

Əqiq səpilmişdi elə bil suya.
Bir çeşmə axardı o barlı bağdan,
Almışdı rəngini göy o bulaqdan,
Çeşmənin suyunda üzən balıqlar
Civədəki gümüş dirhəmə oxşar.
O bağın dövrəsi zümrüd rəngli dağ,
Sərv, qayın, çinardı yaxın və uzaq.
Yaquta bənzəyən al-əlvan daşı
Al etmiş çinarı hər addımbaşı.
Hər yanda ud ilə səndəl durardı,
Külək ud yandırıb səndəl vurardı.
Sanki başlanğıcdan çəkib əməklər,
Bəzəmişdi bağı incə mələklər.
Xəraclar yollayır cənnət adına,
İrəm "Arami-dil" söyləyir ona.[188]
Mina göylər dəxi "Minu" qoymuş ad,[189]
Mən ora çatınca könül oldu şad.
Sanki tapmış idim bol cavahirat,
Hüsnü o yerlərin məni etdi mat.
Sənalar eylədim süzüb o bağı,
Dolandım hündürü, gəzdim alçağı.
Dadlı meyvələri dərib yeyirdim,
Sevinib nemətə şükür deyirdim.
Sanıb mənliyimi bir sərvi-azad,
Uzandım ağacın kölgəsində şad.
Uzandım orada axşama qədər,
Durmazdım min işim olsaydı əgər.
Yedim, yatdım, sanma fikir eylədim,
Halımdan şad qalıb şükür eylədim.
Gecənin çoxaldı cahü-cəlalı,
Sürməni topladı, buraxdı alı.
Bu zaman başladı bir yel əsməyə,
Qubarın əhdini yoldan kəsməyə.
Neysan buludutək gəldi bir bulud,
Otların üstünə səpdi dürr, bulud.
Yol ki, sulanaraq tərtəmiz oldu,
Sənəmxana kimi sənəmlə doldu.
Göründü uzaqdan minlərcə pəri,
Aldı qərarımı xoş qədəmləri.
Rahi-reyhan idi hər şux novrəstə,[190]
Yaxlaşıb gəldilər dəstəbədəstə.
Hər gözəl bir təzə ilk bahar kimi,
Əllərində bəzək tutmuşlar kimi.
Laləydi dodağı hər bir nigarın,
Dəyər Xuzistana ləli onların.[191]
Mina işlənmişdi qolbaqlarında,
Mirvari sırğalar qulaqlarında.
Hər gözəl tuturdu şahanə bir şam,
Pərvanə, his, qayçı yoxdu o axşam,
Gəlirdilər belə xoş, yaraşıqlı,
Sinələr süd kimi, üzlər işıqlı,
Taxt ilə fərş tutmuş başda hər pəri,
Cənnət mətahına bənzər yükləri.
Fərşi döşədilər, taxtı qurdular,
Səbrimin yolunu yaman vurdular,
Az keçdi, tərk edib Ay da göy tağı,
Elə bil alçaldı, endi aşağı.
Uzaqdan bir günəş oldu nümayan,
Nurunda qərq olub itdi asiman.
Gəlirdi beləcə o gözəl pəri,
Dövrəsində yüz min səhər ülkəri.
O – sərv, kənizləri göy çəməndilər,
O – gül, başqaları yasəməndilər.
Şam tuturdu hər şux, hər şəkərəndam,
Qiyamət eyləyər şəkər ilə şam.
Uca boy sərv ilə doldu yaşıl bağ,
Gəzdi hər şəbçıraq əlində çıraq.
O gözəl xanımın baxtı açıqdı,
Gəldi gəlin kimi taxtına çıxdı.
Dünya çevrilərək bir cənnət oldu,
Yar oturdu, qiyam-qiyamət oldu.
Süzdü bəzən solu, bəzən də sağı,
Çıxarıb başmağı, açdı yaşmağı.
Çıxdı eyvanından o bir şah kimi,
Ordusu iki rəng bir sabah kimi.
Rum, zənci qoşunu qabaqda, dalda,
Bir özgə fikirdə, özgə xəyalda.[192]
Zənci məclis qurar, rumi cəng eylər,
Şux gözü bilməsin nədir bədnəzər.
Torpaqdan yaradan bu gözəlləri,
Cilvələnsin demiş nurdan o pəri.
Gül kimi əydi o başını bir an,
Xumar duruşundan odlandı cahan.
Başını qaldırdı keçmədən bir az,
Kənizə üz tutub dedi: – Sərvinaz,
Görünür burada insan oğlu var,
O qərib yolçunu dur, dolan, axtar.
Dur, bu dairənin ətrafını gəz,
Rast gəlsən hər kimə, gətir bura tez,
Həmən pərizadə qalxdı ayağa,
Uçdu pəri kimi sola, həm sağa,
O şux gördü məni, heyrətlə daldı,
Əlimi şəfqətlə əlinə aldı.
Söylədi: – Tüstütək gedək, yatma, dur,
Xanımlar xanımı belə buyurur.
Bir şey artırmadım sözünə, əlbət,
Çoxdan bu sözlərə çəkirdim həsrət.
Tovusun yanında qarğaya döndüm,
Gəlin hüzuruna gəldim, göründum.
Yeridim cürətlə dərhal qabağa,
Öpdüm torpağını düşüb torpağa.
Dedi: – Bu nə işdir? Dur, qalx ayağa,
Sən kölə deyilsən, ağasan, ağa!
Mən əziz tutmuşam daim mehmanı,
Yuxarı başdadır onun məkanı,
Hələ o qonaq ki, parlar hünəri,
Gözəldir görkəmi, xoşdur nəzəri,
Taxta çıx, yanımda otur cəlalla,
Bir yerdə olmalı ülkər hilalla.
Dedim: – Mələkməcaz, aysifət gözəl,
Mən kimi bir qula belə demə gəl.
De, Bilqeys taxtı hara, mən hara?
Səltənət yaraşar Süleymanlara!
Dedi: – Yaxşı danış, bəhanə demə!
Əfsun oxuyana əfsanə demə!
Fərman səninkidir, sənin hər bucaq,
Gözümdən iraqda oturma ancaq.
Öyrən, ürəyimdə gör bir nələr var,
Mehribanlıq eylə, bəhrələr apar.
Dedim ki: – Ey gözəl, kölgən yarındır,
Tacım sənin ayaq torpaqlarındır.
Canına and içib, dedi o gözəclass="underline"
– Sənə yar olaram bir gün, yaxın gəl.
Sən mənim hörmətli bir mehmanımsan,
Əziz tutulmalı daima mehman.
O deyən olacaq, bu sirri qandım,
Önündə qul kimi durdum, dayandım,
Naz ilə bir kəniz əlimi tutdu,
Gətirib taxt üstə dərhal oturtdu.
Əyləşdim o taxta, duydum sevdayı,
Tutdum kəmənd ilə o parlaq ayı.
Sözümə cavabı yalnız "can" oldu,
Nə qədər bilsəniz mehriban oldu.
– Gəlsin, – o söylədi, – qoy ləziz yemək.
Vəsfə sığmayanı çətindir demək.
Cənnət gözəlləri süfrə gətirdi,
Yeməklər ənbərli, hər şey ətirdi.
Süfrə firuzədən, yaqutdan kasa,
Könül zövq alarmı büsat olmasa?
Hər nə ki xəyala, gümana gəldi,
Dərhal ortalığa, meydana gəldi.
İsti yemək yedik, mey içdik sərin,
Çatdı nəhayəti bu yeməklərin,
Saqidən yetişdi mütrübə növbət,
Bəhanə kəsildi, başlandı işrət.
Hər dürdanə gözəl bir dürr deşincə,
Məclis xoş avazla gözəlləşincə,
Rəqs üçün düzəldi bir meydan gözəl,
Ayaq qanad açdı, cuşa gəldi əl.
Şamı başlarına alıb düzdülər,
Şam kimi ayağa durub süzdülər.
Elə ki, oynayıb onlar doydular,
Şərab nuş etməyə meyl qoydular,
Saqi şərab verdi, köpürdü, daşdı,
Həya keşikçisi durmadı, qaçdı
Sevgidən güc aldım, meydən bəhanə,
Vurğun sərxoş kimi düşdüm meydana
Mehribanlıq edib o şəkər dodaq
İrad tutmayırdı buna heç sayaq.
Gördüm o bağbandır eşqin bağına,

188

O bağ o qədər gözəl idi ki, hətta əfsanəvi cənnət bağı – İrəm ona "Arami-dil", yəni "ürək rahatlığı" deyirdi. "Arami-dil" həm də nəğmə adı olub. Belə halda məna bir az dəyişir: İrəm bağının gözəlliyinə vurulub, ona "ürək rahatlığı" nəğməsini oxuyurdu.

189

Minu – cənnət.

190

Rahi-reyhan – gül ətirli və gül rəngli badə, şərab. Rahi-reyhanın luğəvi mənası reyhan ətri deməkdir. Rah, reyhan, ruh – üçü də ərəbcə bir kökdəndir və bundan istifadə edərək şair çox gözəl obraz yaratmışdır.

191

Xuzistan vilayəti (İranın cənubunda) qədim zamanlardan öz şəkər və qəndi ilə məşhurdur. Şair deyir ki, onların al lələ bənzər dodaqları o qədər şirin idi ki, Xuzistanı utandırırdı.

192

Yəni rumlu türklərə bənzər ağ və al yanaqlar öndə, onların arxasında isə zəncilərə bənzər qara qıvrım geysular gedirdilər.